«Το Μεσολόγγι μου» (Φ. 2000)

Μία εκδήλωση ιστορικής μνήμης, ποίησης και μουσικής στο Μουσείο Άλατος – Ένα προσωπικό δώρο του Χρήστου Βλαχογιάννη στην Ιερά Πόλη, 200 χρόνια μετά την Έξοδο

γράφει η Εύη Κοκκίνου*

Τη Δευτέρα, 7 Σεπτεμβρίου 2026, βρέθηκα στην Ιερά Πόλη του Μεσολογγίου, προσκεκλημένη του καλού φίλου και συνεργάτη της «Φωνής της Κορινθίας», Χρήστου Βλαχογιάννη, καθηγητή Μουσικής και διευθυντή χορωδιών, ενός ανθρώπου που έχει αφιερώσει περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες στη μουσική και στον τόπο που γεννήθηκε και αγάπησε.

Στο ξεχωριστό περιβάλλον του Μουσείου Άλατος που με μεγάλη αγάπη και φροντίδα έστησε ο Μεσολογγίτης ευπατρίδης, Νίκος Κορδόσης, μετά της αξίας συζύγου του, Δέσποινας Κανελλή, εκεί όπου η λιμνοθάλασσα, η ιστορία και η καθημερινότητα του Μεσολογγίου μοιάζουν να συναντιούνται, ο Χρήστος Βλαχογιάννης παρουσίασε το νέο Φωνητικό Σύνολο «Φιλοκαλλιτεχνία» και τη μουσική ενότητα «Το Μεσολόγγι μου».

Μια ενότητα που γεννήθηκε από την ανάγκη του να ακουστεί, μέσα στον μεγάλο εορτασμό για τα 200 χρόνια από την Έξοδο, και η φωνή των ανθρώπων του τόπου. Όχι μόνο εκείνων που έγραψαν την ιστορία του με τα όπλα και τη θυσία τους, αλλά και εκείνων που την κράτησαν ζωντανή με τον λόγο, την ποίηση, τη μουσική και την τέχνη.

Με προσωπική πρωτοβουλία, με τη δική του καλλιτεχνική πολύμηνη εργασία, με την αποκλειστική οικονομική χορηγία ενός ανθρώπου που υπήρξε μαθητής του και σήμερα είναι διακεκριμένος δικηγόρος του Πειραιά, του Σωτηρίου Μπούρου (Cosmos.Legal), αλλά και την εθελοντική προσφορά των χορωδών, των μουσικών, των φίλων και συνοδοιπόρων, η ιδέα έγινε πραγματικότητα.

Ίσως γι’ αυτό η βραδιά είχε κάτι τόσο αληθινό και συγκινητικό. Ο Χρήστος προσέφερε ένα ακόμη δώρο στο Μεσολόγγι επιστρέφοντας στον τόπο και στους ανθρώπους του τα όσα έχει ο ίδιος αισθανθεί και βιώσει ως γνήσιο τέκνο του.

Η ποίηση του Μεσολογγίου έγινε τραγούδι

Ο Κωστής Παλαμάς, ο Μιλτιάδης Μαλακάσης, ο Γεώργιος Δροσίνης, ο Θωμάς Γκόρπας, ο Χρήστος Μοσχονάς, ο Διονύσιος Σολωμός, ο Γεώργιος Ζαλοκώστας, ποιητές διαφορετικοί μεταξύ τους, από διαφορετικές εποχές και με διαφορετικές φωνές, συναντήθηκαν μέσα από τη μουσική του Χρήστου Βλαχογιάννη. Και μέσα από τους στίχους τους ξαναζωντάνεψε το Μεσολόγγι. Το Μεσολόγγι της λιμνοθάλασσας και του ψαρά. Το Μεσολόγγι των μικρών καλυβών και των πελάδων. Το Μεσολόγγι του έρωτα, της φτώχειας, της χαράς και της απώλειας. Το Μεσολόγγι της καθημερινής ζωής, αλλά και το Μεσολόγγι της θυσίας.

Ο Παλαμάς μίλησε για τον ψαρά που δεν είχε ούτε πρυάρι ούτε χρήματα, αλλά είχε την αγάπη. Ο Μαλακάσης έφερε στη σκηνή τη λιμνοθάλασσα, τα γλέντια, τις μνήμες και την ντοπιολαλιά. Ο Δροσίνης την ψαρόβαρκα, τη νύχτα, τη γαλήνη, τον κύκνο που ήρθε στη λιμνοθάλασσα για τη Λευτεριά.

Στο τέλος της βραδιάς, ο ίδιος ο Χρήστος Βλαχογιάννης έβαλε τη δική του φωνή, γράφοντας και μελοποιώντας τη «Θάλασσά μας εσύ». Μία πολύ προσωπική στιγμή της εκδήλωσης, γιατί εκεί μιλούσε ένας Μεσολογγίτης για τη θάλασσα που έγινε μητέρα, τροφός, εξομολογήτρια και κομμάτι της ίδιας του της ζωής.

Η Έξοδος, ο Βύρων και η μνήμη

Η βραδιά δεν θα μπορούσε να μην περάσει από την Έξοδο.

Ο Λόρδος Βύρων, ο ποιητής που έφθασε στο Μεσολόγγι για να συμπαρασταθεί στον αγώνα των Ελλήνων και έμελλε να πεθάνει εδώ, συναντήθηκε μουσικά με τον Σολωμό και τον Δροσίνη.

Και ύστερα ήρθε ο «Καψάλης».

Εδώ ο Χρήστος Βλαχογιάννης δεν αρκέστηκε στην καθιερωμένη εκτέλεση. Κατέθεσε τη δική του μουσική άποψη, έχοντας ως αφετηρία την πεποίθησή του ότι η παράδοση δεν σημαίνει πως τίποτε δεν μπορεί να βελτιωθεί όταν η γνώση και η τέχνη υπαγορεύουν κάτι διαφορετικό. Ήταν μια ακόμη απόδειξη ότι για εκείνον η μουσική δεν είναι απλώς εκτέλεση. Είναι μελέτη, άποψη, δημιουργία και ευθύνη απέναντι στο έργο.

Στον «Τάφο» του Παλαμά, η ατμόσφαιρα άλλαξε, η μουσική έγινε προσευχή, μνήμη. Ο ίδιος ο Χρήστος έχει συνδέσει τη μελοποίηση του έργου με μια βαθιά προσωπική τραγωδία που έζησε η οικογένειά του. Και το γεγονός ότι η σύνθεση αυτή, γραμμένη ήδη από το 1984, παρέμεινε αναλλοίωτη μέχρι σήμερα, λέει ίσως περισσότερα από οποιαδήποτε περιγραφή. Κάποια έργα δεν τα διορθώνει ο χρόνος. Τα προστατεύει.

Σαράντα χρόνια προσφοράς

Ο Χρήστος Βλαχογιάννης, με τον χαρακτηριστικό περιγραφικό τρόπο του, μίλησε για τα πρώτα του βήματα στη Βυζαντινή Μουσική, για τους δασκάλους του, για τη Φιλαρμονική, για τις σπουδές του, για την επιστροφή του στο Μεσολόγγι και για την προσπάθεια να δημιουργήσει μια μικτή χορωδία.

Από το 1982 και την πρώτη μικρή προσπάθεια, στην πρώτη επίσημη εμφάνιση της μικτής χορωδίας το 1983 και στην ίδρυση του Φιλοκαλλιτεχνικού Συλλόγου το 1985, κύλησαν περισσότερα από σαράντα χρόνια.

Χρόνια κατά τα οποία ο ίδιος και οι συνεργάτες του πρόσφεραν πολιτισμό αφιλοκερδώς. Και αυτή η λέξη, «αφιλοκερδώς», αξίζει να σταθεί μόνη της. Γιατί σε μια εποχή όπου συχνά μετράμε τα πάντα με το κόστος και την ανταπόδοση, υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που συνεχίζουν να δημιουργούν επειδή αγαπούν αυτό που κάνουν και επειδή αισθάνονται ότι έχουν χρέος στον τόπο τους. Ο Χρήστος είναι ένας από αυτούς.

Η συγκίνηση, όμως, ήταν ακόμη μεγαλύτερη βλέποντας δίπλα του ανθρώπους που υπήρξαν μαθητές, συνεργάτες και συνοδοιπόροι του, αλλά και τη νεότερη γενιά μουσικών που σήμερα ανοίγει τον δικό της δρόμο.

Αυτό είναι, εξάλλου, το σημαντικότερο έργο ενός δασκάλου: όχι μόνο όσα δημιουργεί ο ίδιος, αλλά όσα αφήνει πίσω του στους ανθρώπους που δίδαξε.

Περισσότεροι από 600 άνθρωποι είπαν «ευχαριστώ» τιμώντας τον δάσκαλό τους και τον συντοπίτη τους. Η εικόνα της βραδιάς μιλούσε από μόνη της.

Ανάμεσά τους ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ιόππης Ιεροσολύμων κ. Δαμασκηνός, ο οποίος ταξίδεψε από τόσο μακριά για να βρεθεί κοντά του, εκπρόσωποι της πολιτικής και αυτοδιοικητικής ζωής, άνθρωποι του πολιτισμού, παλιοί μαθητές, φίλοι και, πάνω απ’ όλα, οι ίδιοι οι άνθρωποι του Μεσολογγίου.

Και όταν μια ολόκληρη πόλη και άνθρωποι που έρχονται από μακριά επιλέγουν να βρεθούν δίπλα σε έναν άνθρωπο για να τιμήσουν την πορεία του, τότε δεν χρειάζονται πολλά λόγια για την αξία του.

Έφυγα από το Μεσολόγγι έχοντας μέσα μου μια πολύ όμορφη σκέψη.

Οι επέτειοι είναι πολύτιμες γιατί μας υποχρεώνουν να κοιτάξουμε πίσω, να θυμηθούμε και να τιμήσουμε. Όμως ο πολιτισμός δεν μπορεί να ζει μόνο στις επετείους.

Χρειάζεται ανθρώπους που δημιουργούν. Ανθρώπους που επιμένουν. Ανθρώπους που αγαπούν τον τόπο τους και συνεχίζουν να προσφέρουν ακόμη κι όταν κανείς δεν τους το ζητά.

Και χρειάζεται κοινωνίες που αναγνωρίζουν αυτούς τους ανθρώπους όχι μόνο όταν συμπληρώνουν σαράντα χρόνια προσφοράς, αλλά σε όλη τη διαδρομή τους.

Η βραδιά στο Μουσείο Άλατος ήταν μια γιορτή για το Μεσολόγγι, για τους ποιητές του, για την ιστορική του μνήμη. Ήταν όμως και μια βαθιά ανθρώπινη τιμή σε έναν δημιουργό που έδωσε τη ζωή του στη μουσική και στον τόπο του.

Και τέτοιους ανθρώπους αξίζει να τους ακούμε. Να τους στηρίζουμε. Να τους δίνουμε χώρο και βήμα. Όχι μόνο σήμερα, όχι μόνο σε μια επέτειο, αλλά πάντοτε και διαχρονικά. Αγαπητέ Χρήστο, συγχαρητήρια για μία ακόμη φορά και σε σένα, αλλά και στους ανθρώπους που ήταν δίπλα σου σε αυτήν την πολύ σημαντική στιγμή.

Ευχόμαστε από τη ΦτΚ η «Φιλοκαλλιτεχνία» να συνεχίσει με επιτυχία την πορεία της.

* Εύη Κοκκίνου

Δικηγόρος - Διαμεσολαβήτρια
Msc Διοίκηση Τουρ/κών
Επιχειρήσεων
Απ. Παύλου 40, Κόρινθος
τηλ. 27410 84568
6944964225
email: ekokklaw@otenet.gr,
https:/evikokkinoulaw.gr