ΔΙΕΘΝΕΣ ΝΕΑΝΙΚΟ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΑΡΧΑΙΟΥ ΔΡΑΜΑΤΟΣ ΚΟΡΙΝΘΟΥ (Φ. 1999)

ΔΙΕΘΝΕΣ ΝΕΑΝΙΚΟ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΑΡΧΑΙΟΥ ΔΡΑΜΑΤΟΣ ΚΟΡΙΝΘΟΥ

Το αρχαίο δράμα στην εκπαίδευση του 21ου αιώνα

«Γνωρίζοντας το Αρχαίο Δράμα»

Μια σειρά άρθρων γνωριμίας με το αρχαίο δράμα, την αρχαία ελληνική γραμματεία, τους δημιουργούς και τις διαχρονικές αξίες τους

Η στήλη θα δημοσιεύεται δύο φορές τον μήνα στο πλαίσιο των εκπαιδευτικών δράσεων του Διεθνούς Νεανικού Φεστιβάλ Αρχαίου Δράματος Κορίνθου.

Το Διεθνές Νεανικό Φεστιβάλ Αρχαίου Δράματος Κορίνθου ανοίγει έναν διάλογο με το κοινό

Στο πλαίσιο της προετοιμασίας της 5ης διοργάνωσής του, το Διεθνές Νεανικό Φεστιβάλ Αρχαίου Δράματος Κορίνθου που διοργανώνει ο Δήμος Κορινθίων, με την υποστήριξη του Ιδρύματος Μιχάλης Κακογιάννης και σε συνεργασία με τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Κορινθίας (Γραφείο Σχολικών Δραστηριοτήτων) εγκαινιάζει σήμερα, μέσα από τη φιλόξενη εφημερίδα «Η Φωνή της Κορινθίας», μια νέα σειρά ενημερωτικών και εκπαιδευτικών άρθρων αφιερωμένων στο αρχαίο δράμα και την αρχαία ελληνική γραμματεία.

Με τη συμβολή της επιστημονικής ομάδας μας, η πρωτοβουλία αυτή φιλοδοξεί να φέρει το αναγνωστικό κοινό πιο κοντά στις απαρχές, τις ιδέες, τα πρόσωπα και τις διαχρονικές αξίες της αρχαίας ελληνικής γραμματείας και δραματουργίας. Παράλληλα, επιδιώκει να ενισχύσει τη σύνδεση της τοπικής κοινωνίας και της εκπαιδευτικής κοινότητας με το αντικείμενο και τους στόχους του Φεστιβάλ.

Μέσα από τα κείμενα που θα δημοσιεύονται τους επόμενους μήνες, οι αναγνώστες θα έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν καλύτερα τον κόσμο της τραγωδίας και της κωμωδίας, να προσεγγίσουν έργα και δημιουργούς της αρχαίας ελληνικής γραμματείας, να ανακαλύψουν τη διαχρονική επικαιρότητα των αρχαίων κειμένων και να προσεγγίσουν με μεγαλύτερη εξοικείωση τις δράσεις και τις θεματικές του 5ου Διεθνούς Νεανικού Φεστιβάλ Αρχαίου Δράματος Κορίνθου.

Το Διεθνές Νεανικό Φεστιβάλ Αρχαίου Δράματος Κορίνθου δεν περιορίζεται στις ημέρες των παραστάσεων. Αποτελεί έναν ζωντανό θεσμό παιδείας και πολιτισμού καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Με αυτή τη σκέψη εγκαινιάζουμε σήμερα τη νέα αυτή στήλη, ευελπιστώντας να μοιραστούμε με τους αναγνώστες της «Φωνής της Κορινθίας» τη γνώση, τον προβληματισμό και τη διαχρονική αξία της αρχαίας ελληνικής γραμματείας και του αρχαίου δράματος.

Η σειρά αυτή υλοποιείται με τη μόνιμη επιστημονική συνεργασία της φιλολόγου Σοφίας Σκάζα, την οποία ευχαριστούμε θερμά για τη γενναιόδωρη προσφορά γνώσης και τη συμβολή της στην εκπαιδευτική αποστολή του Φεστιβάλ.

Εύη Κοκκίνου
Πρόεδρος Οργανωτικής Επιτροπής
Διεθνούς Νεανικού Φεστιβάλ Αρχαίου Δράματος Κορίνθου

1. Γνωριμία με τις απαρχές της αρχαίας ελληνικής δραματικής ποίησης

Κάθε καλοκαίρι στο χώρο του αρχαίου θεάτρου της Επιδαύρου αλλά και σε άλλα κατάλληλα για παραστάσεις αρχαία θέατρα του τόπου μας συρρέουν χιλιάδες έλληνες και ξένοι θεατές για να απολαύσουν παραστάσεις αρχαίου δράματος. Σκηνοθέτες από όλο τον κόσμο, ηθοποιοί και χορευτές, μουσικοί και σκηνογράφοι, άνθρωποι του θεάτρου κάθε ειδικότητας προσέρχονται-τις περισσότερες φορές με σεβασμό και συγκίνηση- για να δώσουν τον καλύτερό τους εαυτό, να «ανεβάσουν» συνήθως κάποια τραγωδία ή κωμωδία. Άλλοι επιδιώκουν να υπηρετήσουν πιστά το κλασικό πνεύμα, άλλοι να σταθούν απέναντι στο αρχαίο έργο και να «συνομιλήσουν» μαζί του-συμφωνώντας ή και διαφωνώντας με τον αρχαίο δημιουργό-και άλλοι με αφόρμηση από το αρχαίο κείμενο να μας προσφέρουν την δική τους οπτική. Μια μερίδα των θεατών αποτελείται από ανθρώπους που έχουν μελετήσει σε βάθος το αρχαίο δράμα και έχουν παρακολουθήσει δεκάδες παραστάσεις. Για τους περισσότερους, ωστόσο, από μας το αρχαίο δράμα αποτελεί έναν γοητευτικό αλλά -εν πολλοίς- άγνωστο κόσμο. Ας προσπαθήσουμε, λοιπόν, να τον γνωρίσουμε μαζί!

Το δράμα είναι αυθεντικό δημιούργημα του ελληνικού πνεύματος. Γεννήθηκε στα μέσα του 6^ου αιώνα π. Χ. στην Αττική και μέσα σε πενήντα περίπου χρόνια εξελίχθηκε για να φθάσει στην τελική του ολοκλήρωση. Η δραματική ποίηση συνδέεται στενά με τη θρησκευτική λατρεία «του δέκατου τρίτου θεού του δωδεκαθέου», του Διονύσου. Ο Διόνυσος σχετιζόταν με τον κύκλο των εποχών, την βλάστηση και την αδιάκοπη ανακύκληση της ζωής και του θανάτου, θαυμαστά φαινόμενα, τα οποία συγκινούσαν βαθιά τους ανθρώπους. Από το ιερό χορικό άσμα του Διονύσου, τον διθύραμβο, γεννήθηκε το δράμα. Τον διθύραμβο τραγουδούσαν και χόρευαν οι πιστοί του θεού στις γιορτές προς τιμήν του, με τη συνοδεία αυλού. Ο Αρίων, ένας σπουδαίος ποιητής από τη Μήθυμνα της Λέσβου, συνέθεσε τον 7^ο αιώνα π. Χ. έξοχους διθυράμβους, όταν ζούσε στην αυλή του τυράννου της Κορίνθου Περίανδρου. Από την αμπελόφυτη Κόρινθο ο διθύραμβος έγινε γρήγορα δημοφιλής σε πολλά μέρη του ελλαδικού χώρου όπου οι άνθρωποι καλλιεργούσαν το αμπέλι, το ιερό φυτό του Διονύσου. Έτσι, κέρδισε και τις καρδιές των Αθηναίων. Εκεί οι γιορτές προς τιμήν του θεού ήταν πάνδημες και σταδιακά «υιοθετήθηκαν» από τους άρχοντες παίρνοντας επίσημο χαρακτήρα: γνωστοί ποιητές συνέθεταν κατά παραγγελία διθυράμβους και οι ικανότεροι των πιστών αποτελούσαν τους εθελοντές που προετοίμαζαν τον κυκλικό χορό και το τραγούδι.

Κάποια στιγμή, στα μέσα του 6^ου αιώνα π. Χ., ένας ταλαντούχος ποιητής διθυράμβων με το συμβολικό όνομα Θέσπης (από τον αττικό δήμο της Ικαρίας) είχε την εξαιρετική έμπνευση να βγει από τον κύκλο των χορού και να συνομιλήσει με τους υπόλοιπους χορευτές. Το δράμα είχε γεννηθεί! Τα λίγα λόγια του Θέσπη άρεσαν τόσο στους θεατές που σύντομα έγιναν κανόνας και το διαλογικό κομμάτι πήρε έκταση. Κάτι συγκλονιστικό έχει συντελεστεί: δεν έχουμε πλέον μια αφήγηση πράξεως αλλά δράση, μίμηση, αναπαράσταση πράξεως, έχουμε… Θέατρο! Ο Πεισίστρατος θα θεσμοθετήσει δραματικούς αγώνες για να ψυχαγωγήσει το λαό και η θεματολογία του δράματος θα εμπλουτιστεί με θέματα πέρα από τη ζωή και τις περιπέτειες του Διονύσου, θέματα από όλον το μυθικό κόσμο της Ελλάδας: από τα αθάνατα Ομηρικά έπη και κυρίως από τους τρεις πασίγνωστους μυθικούς κύκλους, τον Αργοναυτικό, τον Θηβαϊκό και τον Τρωικό. Οι δραματικοί ποιητές δεν επιδίωκαν, επομένως, να παρουσιάσουν στους θεατές μια καινούρια ιστορία, αλλά ήθελαν να εμβαθύνουν στους γνωστούς μύθους και να δώσουν στο κοινό τον δικό τους προβληματισμό, την δική τους οπτική.

Η ανάπτυξη και η τελειοποίηση του δράματος κατά τον 5^ο αιώνα π. Χ. δεν ήταν τυχαία. Συντέλεσαν πάρα πολύ οι θρησκευτικές αντιλήψεις της εποχής, οι ηθικές και κοινωνικές αξίες, η πολιτική ελευθερία που επικράτησε στην Ελλάδα μετά τους Περσικούς πολέμους. Το δράμα ήταν, επομένως, προϊόν ενός ανώτερου πολιτισμού, «παιδί» ενός λαού στην ακμή του!

Κόρινθος, 3 Σεπτεμβρίου 2026

Σοφία Σκάζα

Φιλόλογος