Γιατί ακριβώς απορεί η μελανώλενος;(Φ. 1995)

 

Του Κώστα Τζαναβάρα  *

 

Μια εβδομάδα πριν την έναρξη μαζικής προβολής της πολυαναμενόμενης κινηματογραφικής ταινίας "The Odyssey", σε σκηνοθεσία Sir Chr. Nolan, δόθηκε στη δημοσιότητα το πρώτο ερώτημα ουσίας: γιατί μιλάνε τόσο λίγο οι γυναίκες;

Ούτε λίγο, ούτε πολύ, υποδείχθηκε η προσοχή μας στην γυναικεία ανάγνωση των Επών. Δεν είναι τυχαίο και το πώς υποδείχθηκε η προσοχή μας σε ένα τόσο βαθυστόχαστο ερώτημα: Οι σύμβουλοι επικοινωνίας του κινηματογραφικού εγχειρήματος έβαλαν την μη-λευκώλενο πρωταγωνίστρια Loupita Nyong'o να το διατυπώσει δημοσίως. Και η περαιτέρω προώθηση του βαθυστόχαστου ερωτήματος υπήρξε εμφανώς πλουσιοπάροχη.

Δεν είναι τυχαίο, όμως, ούτε και το ότι το ερώτημα δεν ακολουθήθηκε από σμήνη παπαγάλων, περισσότερο γνωστών ως τρολλ, να στήνουν πληρωμένο καβγά στα κοινωνικά δίκτυα. Λες και αίφνης τελείωσαν τα λεφτά του promotion.

Προσωπικά, έχω από χρόνια εντοπίσει στον Όμηρο, ως ένα εκ των κορυφαίων θεμάτων, την κρίση στις σχέσεις των δύο φύλων. Ο ίδιος ο Ζευς υπενθυμίζει στη σύζυγό του Ήρα την από μέρους του κακοποίησή της, και την απειλεί με χειρότερα. Σε ψυχρό καβγά ζουν ο βασιληάς της Τροίας Πρίαμος και η Εκάβη του. Και το βασιλικό ζεύγος της Φθίας, οι γονείς του Αχιλλέα δηλαδή, ζουν διαζευγμένοι.

Φυσικά, γνωρίζουμε κι από μόνοι μας, ότι, το θέμα στις σχέσεις των δύο φύλων, όχι απλώς παραμένει κορυφαίο, αλλά πλέον απειλεί και την ίδια την ύπαρξη του ιστορικού έθνους μας. Το ότι δεν το σκεπτόμαστε ως κορυφαίο αίτιο του δημογραφικού μας προβλήματος, δεν αλλάζει την πραγματικότητα.

Δεν θα αλλάξει την πραγματικότητα ούτε η τυχόν επιλογή μας να αποφύγουμε να δούμε την ταινία. Είναι "Ιστορική ευκαιρία", όπως έχω γράψει στο προηγούμενο άρθρο στη ΦτΚ, όχι μόνον η αναβίωση των Επών μέσα μας, αλλά και η ευθεία θέαση του τρίπτυχου των κορυφαίων κοινωνικών προβλημάτων μας.

1. Σχέσεις των δύο φύλων,

2. Σχέσεις μεταξύ των ανδρών, και

3. Σχέση μάνας-γιού.

Το [3] αναδεικνύεται στη σχέση Θέτιδας-Αχιλλέα, με αντίβαρο τη σχέση Αντίκλειας-Οδυσσέα. Το [2] είναι η πρώτη λέξη της Ιλιάδας: μήνιν. Η ανεξέλεγκτη οργή, η ατέρμων αντιπαλότητα. Το [1] μας το θύμισε η μελανώλενος καλλονή.

Η επιλογή Nolan, λοιπόν, για έγχρωμη Ελένη, και ταυτόχρονα στο ρόλο της Κλυταιμνήστρας, αποκαλύπτει το βαθύτερο νόημά της: Να στρέψει, με επιδέξιο τρόπο, το ενδιαφέρον του κοινού στο μείζον. Μείζον πρόβλημα και του ΤΟΤΕ και του ΤΩΡΑ, σημειώνω.

Καθώς όλα αυτά, βεβαίως, δεν είναι παρά αιτιολογημένες σκέψεις του υπογράφοντος, δεν μένει παρά να δούμε τη ταινία. Ίσως με λίγο περισσότερο ενδιαφέρον. Ακόμη πιό άφοβα.

 

Κόρινθος 10 Ιουλίου 2026

 

*Κώστας Τζαναβάρας

σύμβουλος μηχανικός - συγγραφέας