25ης Μαρτίου 2026: Εορτασμός μίας εθνικής επετείου ως ευκαιρία για προβληματισμό και επαναπροσδιορισμό της ταυτότητας των Ελλήνων! (Φ. 1979)

Εθνική Σημαία, Εθνική Υπερηφάνεια, Εθνική Ταυτότητα

  

 

γράφει-επιμελείται η Εύη Κοκκίνου - Κελλάρη*

 

 Κάθε χρόνο, αυτές οι ημέρες εθνικής υπερηφάνειας και ιστορικής μνήμης συνδέονται αναπόφευκτα με παιδικές αναμνήσεις από την προετοιμασία για την Εθνική Εορτή στο σχολείο, την προετοιμασία για τον εορτασμό του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, διπλή εορτή γαρ η 25^η Μαρτίου -εθνική και θρησκευτική, με συμβολισμούς, παρελάσεις σε όλη την Ελλάδα και φυσικά στην Κόρινθο, συζητήσεις γύρω από το εορταστικό τραπέζι και παντού μία εικόνα σύμβολο-η Εθνική μας Σημαία να κυματίζει περήφανα στον ιστό της τόσο στα δημόσια κτήρια, όσο και στα μπαλκόνια των σπιτιών.

Οι γονείς μας, δύο ημέρες πριν την εορτή μάς φώναζαν για να συμμετάσχουμε στο τελετουργικό της έπαρσης της σημαίας στη βεράντα του σπιτιού μας, με υγρά μάτια από τη συγκίνηση κάθε φορά, αφού γι’ αυτούς η σημαία σήμαινε πολλά. Εμείς ακολουθούσαμε, άλλοτε γελώντας για το έθιμο από το οποίο δεν παρεκκλίναμε ποτέ, άλλοτε συμμετέχοντας σ’ αυτό με ευλάβεια. Φεύγοντας μάλιστα ανήμερα της εορτής από το σπίτι μας στην Αγία Άννα και κατηφορίζοντας προς το σημείο συνάντησης των σχολείων πριν την παρέλαση, βλέπαμε σε όλα τα σπίτια τη γαλανόλευκη να κυματίζει θυμίζοντας σε όλους μας το γιατί τιμούμε αυτή την ημέρα. Νιώθαμε κι εμείς, ντυμένοι με τις σχολικές στολές μας σε μπλε και λευκό ή με παραδοσιακές φορεσιές, σαν τους ήρωες της Επανάστασης του 1821, έτοιμοι να παλέψουμε για τη λευτεριά μας, περπατάγαμε περήφανα στον ρυθμό των εμβατηρίων που ακούγονταν από τα μεγάφωνα της πόλης στην κεντρική πλατεία με τα «Σαράντα Παληκάρια» να προκαλούν ρίγη συγκίνησης…

Τώρα πια τα παιδιά μας δεν συγκινούνται, τουλάχιστον όχι μπροστά μας και σίγουρα όχι δημόσια. Η σημαία για τους νέους μας αποτελεί κυρίως το σύμβολο της πρωτιάς στο σχολείο. Η τιμή του σημαιοφόρου μεταφράζεται σε διάκριση βαθμολογίας, όχι σε ευθύνη μνήμης. Η εικόνα δε της σημαίας στα μπαλκόνια των διαμερισμάτων και οικιών όλο και χάνεται, όσο «χάνεται» η γενιά των γονιών μας.

Και το πιο ανησυχητικό; Φθίνει η ανάγκη να αναζητούμε το ποιοι είμαστε· να γνωρίσουμε την ιστορία μας όχι ως υποχρέωση, αλλά ως στοιχείο ταυτότητας. Να σεβαστούμε τις ρίζες μας. Να απαντήσουμε -έστω και δύσκολα- στο ερώτημα: τι σημαίνει, σήμερα, να είσαι Έλληνας;

Με τις σκέψεις αυτές, ανέτρεξα για μία ακόμη φορά στον νόμο 851/1978 «Περί Εθνικής Σημαίας, Πολεμικών Σημαιών, Διακρ.Σήματος ΠτΔ, έτσι, για να βεβαιωθώ για τη μη κατάργησή του διαπιστώνοντας με χαρά ότι εξακολουθεί και ισχύει. Η διατήρηση του νόμου σημαίνει κάτι ουσιαστικό για μένα: ότι ο σεβασμός προς τα σύμβολα δεν είναι αφηρημένη έννοια. Είναι στάση. Είναι πράξη. Είναι παιδεία.

Σύμφωνα, λοιπόν, με το άρθρο 2 παρ. 1 «Χρησιμοποίησις Εθνικής Σημαίας», η Εθνική Σημαία παραμένει «εν επάρσει καθ` εκάστην από της ογδόης πρωϊνής μέχρι της δύσεως του ηλίου», στα δημόσια κτήρια, όπως αυτά περιγράφονται, στα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα και Εκπαιδευτήρια εν γένει κατά την διάρκεια της Σχολικής περιόδου, στα πολεμικά και εμπορικά πλοία, στις μονάδες, καταστήματα και στρατόπεδα του Στρατού Ξηράς, του Ναυτικού και της Αεροπορίας κ.α., ενώ στην παράγραφο 2 προβλέπεται «…η ανάρτησις της Εθνικής Σημαίας κατά τας Δημοσίας Εορτάς τας καθιερουμένας δια Προεδρικών Διαταγμάτων», όπου μεταξύ άλλων αναφέρεται και υποχρεωτική «δι` άπαντα εν γένει τα καταστήματα του Δημοσίου, των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοικήσεως, των νομικών προσώπων Δημοσίου ή Ιδιωτικού Δικαίου και τα Ιδιωτικά ως και τας κατοικίας εν γένει, η ανάρτησις επί ιστού ή κοντού και επί της προσόψεως τούτων της Εθνικής Σημαίας από της ογδόης πρωινής μέχρι της δύσεως του ηλίου καθ` άπαν με το Κράτος εφ’ όσον πρόκειται περί πανελληνίου εορτής ή τελετής, εφ` όσον δε πρόκειται περί τοπικής εορτής ή τελετής, εις ας πόλεις και χωρία αύτη λαμβάνει χώρα.

Άξιες λόγου είναι και οι διατάξεις του άρθρου 6 παρ. 11, όπου προβλέπεται ο τρόπος χρήσης της σημαίας και οι απαγορεύσεις με τον τίτλο άρθρου «Σημαιοστολισμός, Απονομή Τιμών και Σεβασμού προς τας Σημαίας.».

Με την ευκαιρία του παρόντος, ας μάθουμε πώς δείχνουμε σεβασμό στη σημαία μας:          

11. Η εθνική Σημαία:

α) Δεν ανακρεμάται επί εξωστών ή παραθύρων άνευ κοντού (κονταριού).

β) Δεν φέρει επ΄ αυτής τα διακριτικά Οργανώσεων, Οργανισμών, Συλλόγων, Σχολών ή Ιδρυμάτων ή οιανδήποτε παράστασιν.

γ) Δεν χρησιμοποιείται προς κάλυψιν αγάλματος ή προτομής. Εις την περίπτωσιν ταύτην δύναται να χρησιμοποιηθή ύφασμα με τα Εθνικά χρώματα,

δ) Δεν χρησιμοποιείται δι` οιονδήποτε διαφημιστικόν ή εμπορικόν σκοπόν.

ε) Δεν απορρίπτεται εις τα άχρηστα, αλλά αντικαθιστάμενη λόγω παλαιότητας, καταστρέφεται κατά προτίμησιν δια της πυράς.

12. Απαγορεύεται η χρησιμοποίησις της Εθνικής Σημαίας, έστω και διαφορετικών διαστάσεων, ως λαβάρου Σωματείων, Συλλόγων, Οργανώσεων.

Αυτονόητο βεβαίως είναι ότι σε περίπτωση παράβασης των ανωτέρω, η οποία συνιστά προσβολή της σημαίας, προβλέπονται και ανάλογες ποινικές κυρώσεις.       

Ξαναδιαβάζοντας αυτά περνούν από το μυαλό μου εικόνες απαξίωσης της σημαίας. Σημαίες που καίγονται, που ποδοπατούνται, που σκίζονται στο όνομα μιας δήθεν «ανεξαρτησίας» ή διαμαρτυρίας. Και, δυστυχώς, όχι μόνο από «ξένους», αλλά και από Έλληνες. Από ανθρώπους που, προφανώς, δεν διδάχθηκαν τι σημαίνει σεβασμός σε ένα εθνικό σύμβολο.

Αναπόφευκτα αναρωτιέμαι: μήπως ο εορτασμός των εθνικών εορτών και των παρελάσεων -που κάποιοι επιθυμούν να καταργηθεί για τους δικούς τους εθνομηδενιστικούς λόγους- θα πρέπει να έχει και μια ευρύτερη στόχευση, πέρα από την ιστορική μνήμη και την τιμή προς τους ήρωες; Προσωπικά, θεωρώ ότι, πέρα από τη γνώση της ιστορίας, ο σύγχρονος Έλληνας οφείλει να προβληματίζεται για το τι σήμαινε η Επανάσταση του 1821 για τους σκλαβωμένους Έλληνες και την Ευρώπη, ποιο κράτος δημιουργήθηκε τότε και ποιο θέλουμε να εξελίξουμε σήμερα, τι πολίτες θέλουμε να είμαστε και τι κληρονομιά θέλουμε να αφήσουμε στην επόμενη γενιά.

Με αυτούς τους στόχους ως φάρο, μπορούμε να επαναπροσδιοριστούμε ως Έλληνες, να αναζητήσουμε την πραγματική μας ταυτότητα, σεβόμενοι το παρελθόν, τις ρίζες μας και τη βαριά κληρονομιά μας, αλλά ταυτόχρονα προσβλέποντας σε ένα καλύτερο μέλλον.