Ο σεβασμός που χάθηκε - μια κοινωνία που πρέπει να εκπαιδευτεί ξανά! (Φ. 1977)

 

Μια κοινωνία που πρέπει να μάθει να ακούει, να νοιάζεται, να σέβεται…

  

 

γράφει-επιμελείται η Εύη Κοκκίνου - Κελλάρη*

Στην Ελλάδα του σήμερα ο σεβασμός μεταξύ των ανθρώπων, μικρών και μεγαλύτερων, έχει αρχίσει να εξαφανίζεται. Στην οικογένεια, στα σχολεία, στους χώρους εργασίας, στους δρόμους και στις κοινωνικές επαφές η αδιαφορία, η έλλειψη προσοχής προς τον άλλον, η βιασύνη και το «εγώ» υπερισχύουν οποιασδήποτε ευγένειας και διάθεσης για ουσιαστική επικοινωνία και κοινωνική συνοχή.

Το πρόσφατο περιστατικό με την καθηγήτρια που υπέστη εκφοβισμό από μαθητές και αντιμετωπίστηκε με αδιαφορία από τους συναδέλφους της -όπως λένε μάρτυρες του περιβάλλοντός της- με τραγικές συνέπειες για την υγεία της, μας θύμισε ότι η ασέβεια δεν είναι «ασήμαντη»· μπορεί να έχει σοβαρά και μόνιμα αρνητικά αποτελέσματα, όχι μόνο σε βάρος του συγκεκριμένου ατόμου-θύματος, αλλά και σε βάρος μίας ολόκληρης κοινωνίας που δηλητηριάζεται από αυτήν.

Στην καθημερινότητά μας, πολλά παραδείγματα δείχνουν πως η έλλειψη σεβασμού δημιουργεί εντάσεις και, πολλές φορές, οδηγεί στη βία. Στα σχολεία, οι μαθητές διακόπτουν τους δασκάλους και τους συμμαθητές τους, χωρίς λόγο, περιπαίζουν τους αδύναμους, πολλές φορές χειροδικούν μη σεβόμενοι την κατάσταση του άλλου. Κάποιοι δάσκαλοι, σε μια στρεβλή προσπάθεια να προσεγγίσουν τους πιο ζωηρούς μαθητές, χρησιμοποιούν λεξιλόγιο αργκό, δίνοντας τελικά κακό παράδειγμα για το πώς θα πρέπει να συμπεριφέρονται οι μαθητές. Στους δρόμους και στους δημόσιους χώρους, προσπερνάμε τους άλλους σκουντώντας τους για να περάσουμε χωρίς να ζητάμε καν «συγγνώμη». Στιγμές που θεωρούνται «μικρές», αλλά συσσωρευμένες δημιουργούν μια κοινωνία χωρίς προσοχή και ενσυναίσθηση.

Πόσο συχνά στις οικογένειες, οι συνομιλίες μετατρέπονται σε μονολόγους; Τα παιδιά φωνάζουν για να γίνουν κατανοητά, οι γονείς απαντούν βιαστικά ή με αυστηρότητα και η αλληλοκατανόηση χάνεται. Τα παιδιά συχνά βλέπουν τους γονείς ως φορείς άσκησης εξουσίας, οι γονείς χάνουν το μέτρο, τα όρια δεν γίνονται σαφή και κατανοητά, και έτσι τα παιδιά δεν διδάσκονται το μέτρο. Ίσως και γιατί οι γονείς δεν γνωρίζουν «όρια» και δεν κατανοούν το «μέτρο» τελικά…

Στον εργασιακό χώρο, η ασέβεια παίρνει μορφή υποτίμησης, αγνόησης ή υπερβολικής αυστηρότητας. Συνάδελφοι που δεν αναγνωρίζουν την προσπάθεια των άλλων, προϊστάμενοι που επικεντρώνονται αποκλειστικά στην παραγωγικότητα, και όχι στους ανθρώπους πίσω από αυτήν.

Στα μέσα μαζικής μεταφοράς και στους δρόμους η εικόνα είναι εξίσου αποκαρδιωτική: δεν παραχωρούνται τα καθίσματα σε αυτούς που έχουν προτεραιότητα (σε ηλικιωμένους, ανάπηρους, εγκύους και γυναίκες με μικρά παιδιά), οι οδηγοί αγνοούν τους κανόνες οδικής κυκλοφορίας, οι πεζοί περνούν τρέχοντας και παραβλέποντας τους άλλους.

Στις κοινωνικές συζητήσεις, η ενεργητική ακρόαση έχει σχεδόν εξαφανιστεί· μιλάμε για να πείσουμε, όχι για να καταλάβουμε τον συνομιλητή μας. Κάθε διάλογος που τελειώνει πριν ξεκινήσει δείχνει πόσο πολύ έχει χάσει η κοινωνία μας την ικανότητα να σέβεται.

Είθισται δε, μετά από τραγικά περιστατικά να μιλάμε όλοι για ανάγκη αλλαγής στην κοινωνία μας. Η αλλαγή, όμως, δεν μπορεί να έρθει μόνο από κανόνες ή θέσπιση νέων νόμων· πρέπει να ξεκινήσει από την κάθε μας πράξη. Οι γονείς να μάθουμε στα παιδιά να ακούν, να δείχνουν υπομονή στους γύρω τους, να ζητούν συγγνώμη όταν κάνουν λάθος, αφού πρώτα εμείς έχουμε δώσει το καλό παράδειγμα.

Ας κατανοήσουμε όλοι ότι ο σεβασμός διδάσκεται και δεν είναι αδυναμία. Ο σεβασμός είναι η βάση που οδηγεί σε ασφαλείς σχέσεις. Με τον σεβασμό χτίζεται η εμπιστοσύνη και η κοινωνική συνοχή. Κάθε στιγμή που αγνοούμε τον άλλον, χάνουμε κάτι πολύ περισσότερο από χρόνο· χάνουμε τον συνδετικό κρίκο που μας κρατάει ενωμένους ως κοινωνία.

Η εκπαίδευση στον σεβασμό πρέπει να αφορά όλους τους χώρους και όλες τις ηλικίες. Οι γονείς, οι δάσκαλοι, οι συνάδελφοι, οι ενεργοί πολίτες εν γένει πρέπει να ασκηθούν συνειδητά δίνοντας το παράδειγμα, να δείξουν ότι η ευγένεια, η προσοχή και η ενσυναίσθηση δεν είναι πολυτέλεια, αλλά δύναμη. Η κοινωνία χρειάζεται να ξαναχτίσει τις σχέσεις της πάνω σε αυτές τις αξίες, ώστε η συμπόνια, η επικοινωνία και η αλληλοεκτίμηση να γίνουν κανόνας, όχι εξαίρεση.

Σήμερα, η ελληνική κοινωνία καλείται να εκπαιδευτεί ξανά, να μάθει να ακούει, να νοιάζεται, να σέβεται. Κάθε μικρή πράξη ευγένειας, κάθε στιγμή που αφιερώνουμε με προσοχή στον άλλον, αποτελεί βήμα προς μια κοινωνία πιο ανθρώπινη, πιο δίκαιη και πιο ενωμένη. Αν δεν το κάνουμε, το τίμημα θα συνεχίσει να είναι βαρύ κι εμείς ως νέοι «Φαρισαίοι-υποκριτές» θα απορούμε γιατί…

 

   * Εύη Κοκκίνου - Κελλάρη
Δικηγόρος - Διαμεσολαβήτρια
Msc Διοίκηση Τουρ/κών
Επιχειρήσεων
Απ. Παύλου 40, Κόρινθος
τηλ. 27410 84568
6944964225
email: ekokklaw@otenet.gr,
https:/evikokkinoulaw.gr