«Από τον Monet στον Warhol: Τρεις γενιές, μια συλλογή» (Φ. 1968)

 

Μία αξιόλογη εικαστική πρόταση - Μουσείο Ιδρύματος Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή

 

 

γράφει-επιμελείται η Εύη Κοκκίνου - Κελλάρη*

 

130 χρόνια μοντέρνας τέχνης στην καρδιά της Αθήνας, 6 Δεκεμβρίου 2025 – 11 Απριλίου 2026

  

Η Αθήνα γίνεται σημείο συνάντησης της ευρωπαϊκής μοντέρνας τέχνης!

Το Μουσείο Ιδρύματος Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή φιλοξενεί την έκθεση «Από τον Monet στον Warhol: Τρεις γενιές, μια συλλογή», με 83 αριστουργήματα από 45 κορυφαίους δημιουργούς, μία εικαστική πρόταση που αξίζει να βιώσετε. Από τον ιμπρεσιονισμό και τον μεταϊμπρεσιονισμό, έως τον φωβισμό, τον κυβισμό, τον σουρεαλισμό και την pop art, η έκθεση αναδεικνύει τη διαχρονικότητα και την ποικιλία της νεώτερης και σύγχρονης τέχνης.

Η έκθεση προσφέρει μία μοναδική ευκαιρία να δείτε έργα που συνδυάζουν προσωπικό όραμα και ιστορική σημασία, σε έναν χώρο που δεν είναι μόνο μουσείο, αλλά και ζωντανό πολιτιστικό εργαστήρι με εκπαιδευτικά προγράμματα, συναυλίες και θεατρικές δράσεις.

Ο πυρήνας της έκθεσης, 83 αριστουργήματα από 45 καλλιτέχνες, προέρχεται από μια ελβετική ιδιωτική συλλογή – μια συλλογή που δημιουργήθηκε με πάθος, όχι για να διακοσμήσει σαλόνια, αλλά για να διασώσει τη διαδρομή της μοντέρνας τέχνης. Η σημασία της δεν βρίσκεται μόνο στην αξία των υπογραφών που φέρει, αλλά και στο γεγονός ότι αρκετοί από αυτούς τους δημιουργούς παρουσιάζονται για πρώτη φορά στην Ελλάδα.

Η διαδρομή ξεκινά με τον ιμπρεσιονισμό. Ο Claude Monet, η ήρεμη αλλά ριζοσπαστική φωνή του φωτός, και ο Edgar Degas, ο αστικός παρατηρητής της ανθρώπινης κίνησης, συνυπάρχουν εδώ με τη Berthe Morisot -μια επιλογή που προδίδει την τόλμη της συλλογής να εντάξει και μια γυναικεία, κομψά ανατρεπτική ματιά. Στην αίθουσα περιοδικών εκθέσεων, οι σκούροι τοίχοι δεν βαραίνουν, αντιθέτως λειτουργούν ως θεατρικό υπόστρωμα που αναδεικνύει τις λεπτές διαβαθμίσεις των έργων. Το χρώμα αποκτά ένταση, οι φόρμες αποκτούν καθαρότητα, και το βλέμμα του θεατή καθοδηγείται σχεδόν κινηματογραφικά από τον έναν πίνακα στον άλλο.

Από εκεί, ο διάλογος περνά στον νεοϊμπρεσιονισμό, όπου το έργο του Paul Signac καταλαμβάνει μια θέση σχεδόν διδακτική, υπενθυμίζοντας πως η επανάσταση της «τελείας» και της καθαρής χρωματικής δομής υπήρξε εξίσου σημαντική με την ιμπρεσιονιστική θολότητα. Στην ίδια ροή, ο μεταϊμπρεσιονισμός του Cézanne εισάγει τη γεωμετρία που προαναγγέλλει τον κυβισμό, ενώ ο Gauguin και ο Seurat προτείνουν διαφορετικούς τρόπους απομάκρυνσης από την απλή μίμηση του ορατού.

Ο 20ός αιώνας ξεδιπλώνεται ως αναπόφευκτη κλιμάκωση. Ο Henri Matisse, ο ιερέας του καθαρού χρώματος, συνομιλεί άτυπα με τη βαριά υπαρξιακή σιωπή του Alberto Giacometti. Ο Picasso εμφανίζεται όχι ως μονοσήμαντη ιδιοφυΐα, αλλά ως κρίκος σε μια αλυσίδα ιδεών: από τη μπλε περίοδό του στο «Λιτό Γεύμα», έως την ωριμότητα της «Ταυρομαχίας», όπου η παράδοση γίνεται σύμβολο και το σύμβολο γίνεται τέχνη. Κοντά του, ο Braque, ο Miró και ο Kandinsky διευρύνουν τη συζήτηση για το τι μπορεί να είναι μορφή και τι μπορεί να είναι συναίσθημα.

Στο τέλος αυτής της πορείας, η pop art δεν φαντάζει επιπόλαιη, αλλά σχεδόν λυτρωτική. Ο Roy Lichtenstein εισβάλλει με το εκκωφαντικό μέγεθος και την καθαρή του ειρωνεία, ενώ ο Andy Warhol αποτίει φόρο τιμής στον Man Ray με έργα που μοιάζουν να γεφυρώνουν την τέχνη με την ίδια της την αναπαράσταση. Εδώ, το εικαστικό μήνυμα δεν είναι η τεχνική, αλλά η μαζική εικόνα ως νέο σύστημα σκέψης.

Ωστόσο, η έκθεση δεν εξαντλείται στη ζωγραφική και τη γλυπτική. Όπως περιγράφει και το ίδιο το μουσείο στην ιστοσελίδα του: «Σε ένα επιβλητικό κτήριο με συνολική επιφάνεια 7.250 τ.μ. που εκτείνεται σε 11 ορόφους, θα δείτε από κοντά πανέμορφα έργα που χρονολογούνται στην περίοδο 1880-1980. Στον 1ο και 2ο όροφο του κτηρίου, θα έχετε την ευκαιρία να θαυμάσετε, υπό το βλέμμα του El Greco, έργα των Paul Cézanne, Vincent van Gogh, Paul Gauguin, Claude Monet, Edgar Degas, Pablo Picasso, Henri de Toulouse-Lautrec, Pierre Bonnard, Georges Braque, Joan Miró, Wassily Kandinsky, Paul Klee, Fernand Léger, Jackson Pollock, Francis Bacon, Alberto Giacometti, Marc Chagall, Jean Hélion, Hans Arp, Ben Nicholson, Barbara Hepworth, César, Jean Tinguely, Niki de Saint Phalle, Friedensreich Hundertwasser, Balthus, Victor Brauner, Giorgio de Chirico και άλλων...

Ο πρώτος μοντέρνος ζωγράφος που εντάχθηκε στην συλλογή του Βασίλη και της Ελίζας Γουλανδρή είναι ο Paul Cézanne, για τον οποίο ο Picasso έλεγε ότι «ήταν ο πατέρας όλων μας». Για περίπου πενήντα χρόνια, οι ιδρυτές και λάτρεις της τέχνης, Βασίλης και Ελίζα Γουλανδρή, αγκάλιασαν όλους τους προαναφερθέντες ζωγράφους και γλύπτες και δημιούργησαν μια εξαιρετική συλλογή που σας περιμένει να την ανακαλύψετε.

 

Γιάννης Μόραλης, Ερωτικό 1994

 Σημαντική είναι επίσης η συλλογή έργων Ελλήνων καλλιτεχνών, στην οποία μπορείτε να περιηγηθείτε σε δύο αίθουσες, αφιερωμένες σε σύγχρονους Έλληνες καλλιτέχνες στον 3ο και 4ο όροφο. Ανακαλύψτε και θαυμάστε από κοντά έργα του Γιάννη Μόραλη, Γιώργου Μπουζιάνη, Γιάννη Τσαρούχη, Νίκου Χατζηκυριάκου-Γκίκα, Μιχάλη Τόμπρου, Αλέκου Φασιανού, Παρθένη και άλλων. 

 

Γιάννης Τσαρούχης, Ναύτης που κάθεται στο τραπεζάκι, φόντο ροζ, 1980

 

Το Ίδρυμα δεν λειτουργεί ως αποστειρωμένος ναός τέχνης, αλλά θυμίζει πως η μοντέρνα τέχνη δεν γεννήθηκε για να γίνει μνημείο, αλλά για να γίνει τρόπος να κοιτάμε τον κόσμο από την αρχή.