Η Άμβλωση στην Ελλάδα του 2026: Από τη Νομική Κατάκτηση στην Παιδεία και την Κοινωνική Ωριμότητα (Φ. 1970)

 

 

Η συζήτηση για το δικαίωμα της γυναίκας στην άμβλωση συνεχίζεται, τα νούμερα ανησυχητικά, το δημογραφικό απειλεί την Ελλάδα… Τι κάνουμε;

 

γράφει-επιμελείται η Εύη Κοκκίνου - Κελλάρη*

 

Η συζήτηση για το δικαίωμα της γυναίκας να εξουσιάζει το σώμα της κι επομένως και για το δικαίωμά της στην άμβλωση «άναψε» πάλι, ύστερα από τις γνωστές δηλώσεις της Μαρίας Καρυστιανού.

Και αναρωτιέμαι: Πόσο έχει αλλάξει η νοοτροπία των Ελλήνων και Ελληνίδων από τότε, από το μακρινό 1986, όταν με τον νόμο 1609 αποποινικοποιήθηκε με προϋποθέσεις η τεχνητή διακοπή της εγκυμοσύνης και θεσμοθετήθηκαν μέτρα για την προστασία της γυναίκας… Κατά το άρθρο 1, σκοπός του νόμου ήταν: «1. Η µέριµνα για την προστασία της υγείας της γυναίκας και την εξασφάλιση περίθαλψης σε οργανωµένες νοσηλευτικές µονάδες κατά την τεχνητή διακοπή της εγκυµοσύνης … α) η ενηµέρωση για την απόκτηση επιθυµητών παιδιών και την αποφυγή ανεπιθύµητης εγκυµοσύνης µε επιστηµονικώς κατάλληλα µέσα, καθώς και για τις συνέπειες της διακοπής της εγκυµοσύνης. β) η περίθαλψη της γυναίκας σε οργανωµένες νοσηλευτικές µονάδες, …».

 

Το άρθρο 304 του Ποινικού Κώδικα τροποποιήθηκε και όπως ισχύει σήμερα προβλέπει τα εξής:

«1. Όποιος χωρίς τη συναίνεση της εγκύου διακόπτει την κύησή της τιμωρείται με κάθειρξη έως δέκα έτη. 2. Όποιος με τη συναίνεση της εγκύου ή των προσώπων που έχουν τη γονική μέριμνα ή επιμέλειά της αν αυτή είναι ανίκανη να συναινέσει, διακόπτει την εγκυμοσύνη της, τιμωρείται με φυλάκιση έως τρία έτη ή χρηματική ποινή και αν ενεργεί κατ` επάγγελμα, με φυλάκιση τουλάχιστον δύο ετών και χρηματική ποινή. Με την ίδια ποινή, μειωμένη κατά το μέτρο του άρθρου 83, τιμωρείται και όποιος προμηθεύει σε έγκυο τα μέσα για τη διακοπή της εγκυμοσύνης της, εφόσον έγινε τουλάχιστον απόπειρα αυτής.

3. Έγκυος που μετά την εικοστή τέταρτη εβδομάδα της κύησης διακόπτει την εγκυμοσύνη της ή επιτρέπει σε άλλον να την διακόψει τιμωρείται με φυλάκιση έως έξι μήνες ή χρηματική ποινή.

4. Δεν είναι άδικη πράξη η τεχνητή διακοπή της εγκυμοσύνης που ενεργείται από την έγκυο ή με τη συναίνεση των προσώπων που αναφέρονται στην παράγραφο 2 από γιατρό μαιευτήρα γυναικολόγο με τη συμμετοχή αναισθησιολόγου, σε οργανωμένη νοσηλευτική μονάδα, αν συντρέχει μία από τις ακόλουθες περιπτώσεις: α) Δεν έχουν συμπληρωθεί δώδεκα εβδομάδες εγκυμοσύνης. β) Η εγκυμοσύνη είναι αποτέλεσμα βιασμού, αποπλάνησης ανήλικης, αιμομιξίας ή κατάχρησης γυναίκας ανίκανης να αντισταθεί και δεν έχουν συμπληρωθεί δεκαεννέα εβδομάδες εγκυμοσύνης. γ) Έχουν διαπιστωθεί, με τα μέσα προγεννητικής διάγνωσης, ενδείξεις σοβαρής ανωμαλίας του εμβρύου που επάγονται τη γέννηση παθολογικού νεογνού ή υπάρχει αναπότρεπτος κίνδυνος για τη ζωή της εγκύου ή κίνδυνος σοβαρής και διαρκούς βλάβης της σωματικής ή ψυχικής υγείας της. Στην περίπτωση αυτή απαιτείται σχετική βεβαίωση και του κατά περίπτωση αρμόδιου γιατρού.

5. Με φυλάκιση έως τρία έτη ή χρηματική ποινή τιμωρείται όποιος κατά την πραγματοποίηση προγεννητικού ελέγχου μετά την εικοστή εβδομάδα της κύησης ή κατά τη διάρκεια του τοκετού και πριν από την εμφάνιση του παιδιού στον εξωτερικό κόσμο, προκαλεί με αμέλεια διακοπή της κύησης ή βαριά βλάβη στο έμβρυο, που έχει ως αποτέλεσμα τον θάνατο του νεογνού.».

Η Ιστορική Διαδρομή και η Στατιστική Αντίφαση

Η ψήφιση του Νόμου 1609/1986 θεωρήθηκε μία από τις πιο εμβληματικές στιγμές για το γυναικείο κίνημα και τα ατομικά δικαιώματα στην Ελλάδα και στην πράξη έθεσε τέρμα σε μια μακρά περίοδο «κινδύνου» για την υγεία, ακόμη και για τη ζωή της γυναίκας που ούτως ή άλλως χρησιμοποιούσε όποια μέθοδο «έβρισκε» για να τερματίσει την ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη της. Υπολογίζεται ότι προ του 1986 πραγματοποιούνταν στην Ελλάδα περί τις 70.000 παράνομες αμβλώσεις ετησίως, συχνά κάτω από άθλιες υγειονομικές συνθήκες που έθεταν σε άμεσο κίνδυνο τη ζωή των γυναικών. Ο νόμος ήρθε λοιπόν να νομιμοποιήσει μια υπάρχουσα κατάσταση, προσφέροντας ασφάλεια και ιατρική επίβλεψη εντός των πρώτων 12 εβδομάδων της κύησης.

Με την αποποινικοποίηση της διακοπής της κύησης, η ελληνική πολιτεία αναγνώρισε το δικαίωμα της γυναίκας να εξουσιάζει το σώμα της και να αποφασίζει για το μέλλον της.

Σήμερα, σαράντα χρόνια μετά, η συζήτηση θα έπρεπε να έχει μετατοπιστεί όχι στο εάν και υπό ποιες προϋποθέσεις πρέπει να επιτρέπεται η άμβλωση, αλλά στο «εάν» η Ελληνική Κοινωνία διαχειρίζεται αυτή την ελευθερία με υπευθυνότητα, παιδεία και αγάπη προς τον Άνθρωπο και στο «πώς» η Πολιτεία ανταποκρίνεται στο καθήκον της να προστατεύει τη γυναίκα και το αγέννητο παιδί, την εν δυνάμει μητέρα και τα ζευγάρια που επιθυμούν να τεκνοποιήσουν.

Η στατιστική εικόνα του 2026 προκαλεί δέος και έντονο προβληματισμό, όταν μάλιστα το δημογραφικό έχει αναχθεί στο μεγαλύτερο υφιστάμενο πρόβλημα για την επιβίωση του Ελληνικού λαού και ολόκληρου του γνωστού ως Δυτικού Κόσμου και Πολιτισμού. Παρά τη νομική κατοχύρωση και την πρόοδο της επιστήμης, τα στοιχεία δείχνουν μια τεράστια αύξηση. Σύμφωνα με διεθνείς οργανισμούς όπως το Guttmacher Institute και ερευνητικές αναφορές που συγκλίνουν, οι αμβλώσεις στην Ελλάδα εκτιμάται ότι αγγίζουν τις 150.000 ετησίως. Σε αυτό θα πρέπει να προστεθούν και άλλες που πραγματοποιούνται σε ιδιωτικές κλινικές που δεν παρέχουν νούμερα για στατιστική μελέτη.

 Το γεγονός ότι η χώρα μας παρουσιάζει έναν από τους υψηλότερους δείκτες αμβλώσεων ανά γέννηση στην Ευρώπη, σε συνδυασμό με τη χαμηλή χρήση σύγχρονων μεθόδων αντισύλληψης που καταγράφει το Global Contraception Atlas 2025, αποκαλύπτει μια οδυνηρή αλήθεια:

η άμβλωση χρησιμοποιείται συχνά ως η «τελευταία μέθοδος αντισύλληψης».

Το Κενό της Παιδείας και ο Σεβασμός στο Έμβρυο

Η νομική δυνατότητα της γυναίκας να διακόπτει την κύηση είναι μια κατάκτηση ελευθερίας που, κατά την άποψή μου, ορθώς δόθηκε καταρχήν, παρά την διαφορετική προσωπική μου θέση, στάση ζωής, ευχή και ελπίδα... Η ελευθερία αυτή, όμως, δεν μπορεί να ασκηθεί με θετικό πρόσημο χωρίς παιδεία, γιατί τότε μετατρέπεται σε ανευθυνότητα. Η αποποινικοποίηση θα έπρεπε να είχε συμβαδίσει με μια συστηματική καλλιέργεια των ανθρώπων. Η έλλειψη ολοκληρωμένης σεξουαλικής αγωγής στα σχολεία και η απουσία ουσιαστικού διαλόγου για την αξία της σύλληψης οδηγούν σε ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες που θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί.

Περαιτέρω, η ηθική διάσταση του ζητήματος απαιτεί να αντιμετωπίζουμε το έμβρυο όχι ως μια απλή βιολογική μάζα, αλλά ως ένα ον με δικαιώματα και ιερότητα, για να μην αγγίξουμε στο παρόν άρθρο τις θέσεις της Εκκλησίας και της Ορθοδοξίας μας.

Μια ώριμη κοινωνία οφείλει να διδάσκει στους νέους της ότι η δημιουργία ζωής είναι μια πράξη που απαιτεί συνείδηση και προετοιμασία. Ο σεβασμός στο αγέννητο παιδί δεν έρχεται σε σύγκρουση με το δικαίωμα της γυναίκας· αντίθετα, το συμπληρώνει, οδηγώντας σε αποφάσεις που δεν βασίζονται στην άγνοια ή τον πανικό, αλλά στη γνώση.

Η Ανάγκη για μια Κουλτούρα Προστασίας και Πρόνοιας

Το κρίσιμο ερώτημα που τίθεται το 2026 είναι: πόσες από αυτές τις 150.000 αμβλώσεις θα είχαν αποφευχθεί αν η γυναίκα ένιωθε ασφαλής; Αν τα νεαρά ζευγάρια μπορούσαν να ανταπεξέλθουν ψυχολογικά, πνευματικά και καταρχάς οικονομικά; Η αληθινή πρόοδος κρίνεται από το αν μια νέα κοπέλα, μια εργαζόμενη γυναίκα, μια φοιτήτρια ή ένα νεαρό ζευγάρι αισθάνεται ότι η κοινωνία θα σταθεί δίπλα τους αν επιλέξουν τη γέννηση αντί τον θανάτωση.

Είναι επιτακτική η ανάγκη για την απενεχοποίηση κατά πρώτον της μονογονεϊκής οικογένειας στην Ελλάδα. Ο κοινωνικός στιγματισμός πρέπει να δώσει τη θέση του στην έμπρακτη αλληλεγγύη. Η πολιτεία, μέσω φορέων, όπως η Γενική Γραμματεία Δημογραφικής και Οικογενειακής Πολιτικής και Ισότητας των Φύλων, οφείλει να αναλάβει ηγετικό ρόλο στη δημιουργία υποδομών και ως έναν βαθμό πια το προσπαθεί... Χρειαζόμαστε:

-Δίκτυο Βρεφονηπιακών Σταθμών με δωρεάν πρόσβαση και διευρυμένο ωράριο, ώστε η εργασία να μην είναι εμπόδιο στη μητρότητα.

-Κέντρα Ψυχολογικής και Υλικής Στήριξης, όπου η μέλλουσα μητέρα θα βρίσκει καταφύγιο, συμβουλευτική και οικονομική ενίσχυση, απαλλάσσοντάς την από το άγχος της επιβίωσης.

-Πολιτικές για τη Νεαρή Μητέρα, κίνητρα και προστασία στην εργασία και την εκπαίδευση, ώστε η γέννηση ενός παιδιού να μην σημαίνει το τέλος των ονείρων της.

-Ασφαλές οικονομικό και εργασιακό περιβάλλον για τα νεαρά ζευγάρια.

Εν κατακλείδι χρειαζόμαστε μια Κοινωνία Αγάπης, Κοινωνικής Πρόνοιας και Οικονομικής Σταθερότητας.

Η άμβλωση πρέπει να παραμείνει ένα νόμιμο και ασφαλές δικαίωμα, προστατεύοντας την αυτοδιάθεση της γυναίκας. Ωστόσο, το όραμά μας για το μέλλον πρέπει να είναι μια κοινωνία, όπου η άμβλωση θα αποτελεί τη σπάνια εξαίρεση και όχι τη μαζική λύση.

Η επιλογή της ζωής δεν πρέπει να απαιτεί ηρωισμό, αλλά να είναι το φυσικό αποτέλεσμα μιας Πολιτείας που φροντίζει τα μέλη της.

 

  * Εύη Κοκκίνου - Κελλάρη
Δικηγόρος - Διαμεσολαβήτρια
Msc Διοίκηση Τουρ/κών
Επιχειρήσεων
Απ. Παύλου 40, Κόρινθος
τηλ. 27410 84568
6944964225
email: ekokklaw@otenet.gr,
https:/evikokkinoulaw.gr