ΜΕ ΤΟ ΘΑΡΡΟΣ ΤΗΣ ΓΝΩΜΗΣ (Φ. 2005)

 

     Βαγγέλης Δ. Κόκκινος, ο νεότερος *

 

 

To επόμενο τεστ ανθεκτικότητας για την Ελλάδα

Ένα καλώδιο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας που συνδέει την Ελλάδα με την Κύπρο σχεδιάστηκε για να λύσει ένα ενεργειακό πρόβλημα. Τώρα αποτελεί δοκιμασία για το αν η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να υλοποιήσει ένα στρατηγικό έργο, όταν μια γειτονική χώρα αμφισβητεί τη διαδρομή του.

Ο προτεινόμενος «Great Sea Interconnector» θα συνδέσει την Κύπρο με το ευρωπαϊκό δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας μέσω της Ελλάδας, με πιθανή επέκταση προς το Ισραήλ. Το έργο θα μπορούσε να μειώσει την απομόνωση της Κύπρου από την ευρωπαϊκή ενεργειακή αγορά και να προσφέρει στο νησί μια επιπλέον πηγή ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, την πρόοδό του έχει περιπλέξει ο επεκτατισμός της Άγκυρας και οι νέες τάσεις κλιμάκωσης της τουρκικής πλευράς.

Το εμπόδιο δεν είναι απλώς τεχνικό. Η Ελλάδα υποστηρίζει ότι το έργο μπορεί να προχωρήσει στο πλαίσιο των θαλάσσιων δικαιωμάτων της. Η Τουρκία υποστηρίζει ότι οι δραστηριότητες κατά μήκος της προτεινόμενης διαδρομής απαιτούν συντονισμό με την Άγκυρα, επικαλούμενη τις δικές της διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι δύο κυβερνήσεις διαφωνούν ως προς το νομικό πλαίσιο που διέπει τα τμήματα της θάλασσας όπου θα πραγματοποιηθούν οι έρευνες και η τοποθέτηση του καλωδίου.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν πλέον δείξει ενδιαφέρον. Κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στην Αθήνα αυτό το μήνα, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον υποστηρίζει τη διασύνδεση και θα εργαστεί διπλωματικά για την αντιμετώπιση των εμποδίων. Η παρέμβασή του προσφέρει στην Ελλάδα χρήσιμη υποστήριξη, αλλά δεν αποτελεί εγγύηση ότι το έργο θα ολοκληρωθεί σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, ούτε μπορεί η αμερικανική διπλωματία να υποκαταστήσει μια σαφή ευρωπαϊκή θέση.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει άμεσο συμφέρον. Η Κύπρος παραμένει το μόνο κράτος μέλος της ΕΕ χωρίς ηλεκτρική διασύνδεση με την ευρύτερη αγορά της Ένωσης. Εάν ένα έργο που υποστηρίζεται από ευρωπαϊκούς θεσμούς μπορεί να καθυστερήσει επ’ αόριστον λόγω μιας τρίτης χώρας που παρουσιάζει αξιώσεις εκτός του διεθνούς δικαίου, οι συνέπειες εκτείνονται πέρα από το κόστος ενός καλωδίου.

Η Αθήνα θα πρέπει, επομένως, να ακολουθήσει δύο παράλληλες στρατηγικές. Πρέπει να υπερασπιστεί τη νομική της θέση χωρίς να επιτρέπει κάθε έρευνα ή τεχνική απόφαση να μετατρέπεται σε δημόσιο διαγωνισμό εθνικού κύρους. Ταυτόχρονα, πρέπει να ασκήσει πίεση στις Βρυξέλλες ώστε να αναλάβουν σαφή πολιτική και οικονομική δέσμευση για το έργο, συμπεριλαμβανομένου ενός ρεαλιστικού χρονοδιαγράμματος και μιας συντονισμένης αντίδρασης σε οποιαδήποτε παρεμπόδιση.

Υπάρχει ένα όριο σε ό,τι μπορεί να επιτύχει η Ελλάδα αντιμετωπίζοντας το καλώδιο ως διμερή διαμάχη με την Τουρκία. Το έργο συνδέει την Κύπρο με την Ευρώπη και άρα ο στρατηγικός του σκοπός είναι ευρωπαϊκός. Η ΕΕ πρέπει να είναι έτοιμη να ενεργήσει αναλόγως.

Το καλώδιο δεν θα επιλύσει τις ανταγωνιστικές διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Θα μπορούσε, ωστόσο, να αποκαλύψει αν η Ευρώπη είναι έτοιμη να υπερασπιστεί μια πρακτική επένδυση για τη δική της ενεργειακή ασφάλεια. Για την Αθήνα, το άμεσο ερώτημα είναι απλό: μπορεί να προστατεύσει τα νομικά θεμέλια του έργου, να εξασφαλίσει την ευρωπαϊκή υποστήριξη και να συνεχίσει την κατασκευή χωρίς να μετατρέψει τη θάλασσα σε ένα ακόμη πεδίο αντιπαράθεσης; Η απάντηση θα αγγίξει ζητήματα πολύ πέρα από την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.

 

  *Ο Ευάγγελος Δ. Κόκκινος, ο νεότερος, είναι δημοσιογράφος, γεωπολιτικός αναλυτής και τελειόφοιτος Οικονομικών και Χρηματοοικονομικών επιστημών στο Αγγλικό Πανεπιστήμιο του Derby.