ΜΕ ΤΟ ΘΑΡΡΟΣ ΤΗΣ ΓΝΩΜΗΣ (Φ. 2004)

 

     Βαγγέλης Δ. Κόκκινος, ο νεότερος *

 

 

Η Ελλάδα πρέπει να είναι απαραίτητη στους συμμάχους της αλλά κυρίαρχη όταν διακυβεύεται το εθνικό της συμφέρον

 

Υπήρχε κάτι συμβολικά κατάλληλο στο γεγονός ότι ο Μάρκο Ρούμπιο εκφώνησε την πιο σημαντική ομιλία του στην Αθήνα, κάτω από την Ακρόπολη. Ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών ήρθε στην Ελλάδα προτρέποντας την Ευρώπη να ανακαλύψει εκ νέου τις «πολιτισμικές της ρίζες», να ενισχύσει την άμυνά της και να εγκαταλείψει αυτό που χαρακτήρισε ως υπερβολική εμπιστοσύνη στις ανέσεις της μεταψυχροπολεμικής τάξης. Ωστόσο, η Ελλάδα πρέπει να ακούει την Ουάσινγκτον με καθαρό μυαλό.

Οι αμερικανο-ελληνικές σχέσεις αναμφίβολα βαθαίνουν. Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του Ρούμπιο, οι δύο χώρες συμφώνησαν να εντείνουν τη συνεργασία τους κατά της τρομοκρατίας και της εμπορίας ανθρώπων, ενώ οι συζητήσεις κάλυψαν επίσης θέματα άμυνας, ενέργειας και επενδύσεων. Η Ουάσιγκτον χαρακτήρισε την Ελλάδα ως πρότυπο σύμμαχο του ΝΑΤΟ, ενώ η Αθήνα εξέφρασε την προθυμία της να εξετάσει το ενδεχόμενο να αναλάβει ρόλο στη θαλάσσια ασφάλεια γύρω από το Στενό του Ορμούζ, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρχει μια αξιόπιστη ειρηνευτική διαδικασία.

Αυτό έχει στρατηγική αξία για την Ελλάδα, παραμένει όμως και στρατηγικά απαιτητικό. Η Αθήνα έχει αφιερώσει την τελευταία δεκαετία στην καλλιέργεια ακριβώς του είδους της γεωπολιτικής σημασίας που λαχταρούν τα μικρά και μεσαία κράτη. Τα λιμάνια, οι στρατιωτικές εγκαταστάσεις, οι ενεργειακές υποδομές και η γεωγραφική θέση της έχουν αποκτήσει ανανεωμένη σημασία, καθώς η Ευρώπη αντιμετωπίζει έναν μακροχρόνιο πόλεμο στο έδαφός της, την αστάθεια στη Μέση Ανατολή και την αβεβαιότητα σχετικά με τις αμερικανικές δεσμεύσεις. Ωστόσο, η επιρροή έχει το τίμημά της.

Η Ελλάδα πρέπει να αντισταθεί στον πειρασμό να συγχέει το να είναι χρήσιμη με το να είναι απαραίτητη. Ούτε πρέπει να υποθέτει ότι κάθε αμερικανική στρατηγική προτεραιότητα συμπίπτει αυτόματα με το ελληνικό εθνικό συμφέρον.

Το προαναφερθέν αποκτά ακόμα μεγαλύτερη βαρύτητα αν λάβουμε υπόψιν ότι η Ουάσιγκτον ζητά από τους Ευρωπαίους συμμάχους να δαπανήσουν περισσότερα για την άμυνα, ενώ ταυτόχρονα υποστηρίζει μια πιο ρητά εθνικιστική αντίληψη της δυτικής πολιτικής. Η ομιλία του Ρούμπιο στην Αθήνα δεν ήταν απλώς ένας εορτασμός της κλασικής κληρονομιάς. Ήταν επίσης ένα πολιτικό επιχείρημα, πως η Ευρώπη πρέπει να γίνει πιο σκληρή, πιο σίγουρη και πιο πρόθυμη να υπερασπιστεί τα δικά της συμφέροντα.

Η Ελλάδα μπορεί να συμφωνήσει με μεγάλο μέρος αυτής της πρότασης χωρίς να παραχωρήσει τη δική της κρίση. Πράγματι, η ισχυρότερη Ελλάδα δεν είναι αυτή που επιλέγει μεταξύ Αμερικής και Ευρώπης. Είναι αυτή που είναι ικανή να αξιοποιεί και τις δύο σχέσεις, παραμένοντας ταυτόχρονα αναμφισβήτητα ευρωπαϊκή στους στρατηγικούς της υπολογισμούς.

Τούτων λεχθέντων, η ελληνική κυβέρνηση πρέπει να απαιτεί αμοιβαιότητα από την Ουάσιγκτον, αλληλεγγύη από τις Βρυξέλλες και σοβαρότητα από τον εαυτό της. Οι διαδηλώσεις κατά της επίσκεψης του Ρούμπιο έδειξαν ότι η αμερικανική πολιτική στην περιοχή παραμένει βαθιά αμφιλεγόμενη εντός της Ελλάδας. Η κυβέρνηση δεν πρέπει ούτε να απορρίψει αυτή τη διαφωνία ως αφελή αντι-αμερικανισμό, ούτε να επιτρέψει να καθορίσει αυτή την εξωτερική πολιτική.

Η χώρα μας έχει αποκτήσει γεωπολιτικό βάρος επειδή η γεωγραφία την έχει καταστήσει σημαντική. Το επόμενο καθήκον είναι να διασφαλιστεί ότι αυτή η σημασία θα μετατραπεί σε δυνατότητα δράσης. Αν μη τι άλλο, ένας σύμμαχος πρέπει να έχει επιρροή στις αποφάσεις που τον αφορούν και όχι απλώς μια θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων αφού οι αποφάσεις έχουν ήδη ληφθεί.

 

 *Ο Ευάγγελος Δ. Κόκκινος, ο νεότερος, είναι δημοσιογράφος, γεωπολιτικός αναλυτής και τελειόφοιτος Οικονομικών και Χρηματοοικονομικών επιστημών στο Αγγλικό Πανεπιστήμιο του Derby.