ΜΕ ΤΟ ΘΑΡΡΟΣ ΤΗΣ ΓΝΩΜΗΣ (Φ. 2003)

 

     Βαγγέλης Δ. Κόκκινος, ο νεότερος *

 

Η δημοσιονομική πειθαρχία της Ελλάδας αντιμετωπίζει μία ακόμα πραγματική δοκιμασία

 

Εδώ και χρόνια, η Ελλάδα προσπαθεί να πείσει την Ευρώπη ότι η χώρα που κάποτε τρομοκρατούσε τις αγορές ομολόγων δεν είναι πια η ίδια. Την Τετάρτη, αυτή η εικόνα υποβλήθηκε σε μια δυσάρεστη δοκιμασία.

Με τις τιμές του πετρελαίου να εκτινάσσονται και το κόστος διαβίωσης να αναδεικνύεται και πάλι σε κυρίαρχο εσωτερικό ζήτημα, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ζήτησε από τις Βρυξέλλες μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία. Παράλληλα, η Αθήνα αύξησε την κρατική επιδότηση στο ντίζελ και επέκτεινε ένα ευρύτερο πρόγραμμα εκπτώσεων στα καύσιμα. Η συνολική μείωση της τιμής στην αντλία θα φτάσει τα 20 λεπτά ανά λίτρο για το πρώτο μισό του Οκτωβρίου.

Δεν υπάρχει τίποτα εγγενώς ανεύθυνο σε μια τέτοια παρέμβαση. Οι κυβερνήσεις υπάρχουν, μεταξύ άλλων, για να προστατεύουν τους πολίτες από κλυδωνισμούς της αγοράς που δεν μπορούν εύκολα να απορροφήσουν. Η δυσκολία αρχίζει όταν η προσωρινή ανακούφιση αντικαθιστά την αντιμετώπιση ενός διαρθρωτικού προβλήματος.

Η Ελλάδα είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένη σε ενεργειακά σοκ που προέρχονται από το εξωτερικό. Κάθε απότομη αύξηση στις τιμές του αργού πετρελαίου μεταφέρεται γρήγορα σε ολόκληρη την οικονομία, από τις μεταφορές και τη διανομή τροφίμων, μέχρι τη θέρμανση, τον τουρισμό και τη μεταποίηση. Το αποτέλεσμα δεν είναι απλώς μια πιο ακριβή επίσκεψη στο βενζινάδικο. Είναι ένας φόρος επί της οικονομικής δραστηριότητας, που επιβάλλεται χωρίς νομοθετική ρύθμιση και εισπράττεται με αξιοσημείωτη αποτελεσματικότητα.

Ωστόσο, οι επιδοτήσεις έχουν ένα προβληματικό χαρακτηριστικό: καθιστούν μια ακριβή κρίση φθηνότερη, χωρίς να εξαφανίζουν το υποκείμενο πρόβλημα που προκαλεί την κρίση. Η Ελλάδα έχει αφιερώσει το μεγαλύτερο μέρος μιας δεκαετίας στην αποκατάσταση της δημοσιονομικής αξιοπιστίας της. Το επιχείρημά της τώρα δεν είναι ότι πρέπει να εγκαταλειφθεί η δημοσιονομική πειθαρχία, αλλά ότι οι εξαιρετικές περιστάσεις απαιτούν εξαιρετικά περιθώρια ελιγμών.

Υπάρχει επίσης και ο πολιτικός χρόνος που τρέχει. Ο πρωθυπουργός έχει ήδη ανακοινώσει περικοπές φόρων, αυξήσεις μισθών και άλλα μέτρα συνολικής αξίας άνω των 2 δισ. ευρώ εν όψει των κοινοβουλευτικών εκλογών του επόμενου έτους. Η κυβέρνηση επιμένει ότι μπορεί να στηρίξει τα εισοδήματα χωρίς να θέσει σε κίνδυνο τη δημοσιονομική σταθερότητα. Η αριθμητική μπορεί τελικά να το επιβεβαιώσει. Όμως, η πολιτική έχει τη συνήθεια να μετατρέπει φαινομενικά προσωρινά μέτρα σε εξαιρετικά μόνιμα.

Η πραγματική δοκιμασία, επομένως, δεν είναι αν η Αθήνα μπορεί να αντέξει οικονομικά μια ακόμη επιδότηση αυτό το φθινόπωρο. Είναι αν μπορεί να αντισταθεί στον πειρασμό να μετατρέψει τη διαχείριση της κρίσης σε οικονομική πολιτική.

 

Μια αξιόπιστη απάντηση θα χρησιμοποιούσε την έκτακτη στήριξη ακριβώς ως αυτό: έκτακτη στήριξη. Παράλληλα, θα έπρεπε να συνοδεύεται από ταχύτερες επενδύσεις στην ενεργειακή ανθεκτικότητα, τις υποδομές και την παραγωγικότητα, μέτρα που μειώνουν την ευπάθεια της χώρας ενόψει μίας νέας γεωπολιτικής κρίσης.

 

 *Ο Ευάγγελος Δ. Κόκκινος, ο νεότερος, είναι δημοσιογράφος, γεωπολιτικός αναλυτής και τελειόφοιτος Οικονομικών και Χρηματοοικονομικών επιστημών στο Αγγλικό Πανεπιστήμιο του Derby.