ΜΕ ΤΟ ΘΑΡΡΟΣ ΤΗΣ ΓΝΩΜΗΣ (Φ. 2000)

 

     Βαγγέλης Δ. Κόκκινος, ο νεότερος *

 

Η Τουρκία ανεβάζει τους τόνους – Η Ελλάδα οφείλει να είναι έτοιμη

 

Τρεις εστίες έντασης στις ελληνοτουρκικές σχέσεις και η ανάγκη για ψυχραιμία, ισχυρή άμυνα και αποφασιστικότητα

 

Υπάρχει ένα συνηθισμένο λάθος στην ερμηνεία της στάσης της Τουρκίας και αυτό είναι το να αντιμετωπίζουμε κάθε απειλή ως θέατρο και κάθε κλιμάκωση ως τακτική διαπραγμάτευσης. Αυτό ισχύει συχνά. Η ιστορία των ελληνοτουρκικών σχέσεων, όμως, έχει δείξει ότι η υποτίμηση των προθέσεων της Άγκυρας μπορεί να αποδειχθεί επικίνδυνη.

Οι τελευταίες κινήσεις της Άγκυρας αξίζουν ιδιαίτερη προσοχή, καθώς δεν περιορίζονται πια σε δηλώσεις. Η Τουρκία έχει τοποθετήσει ένα ερευνητικό σκάφος νότια του Καστελλόριζου, εξέδωσε Navtex που καλύπτει μια περιοχή στην οποία η Ελλάδα ασκεί δικαιώματα που απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο, ανανέωσε την εκστρατεία της κατά της στρατιωτικοποίησης των νησιών του Αιγαίου και εντείνει τη ρητορική της γύρω από τον θαλάσσιο χώρο που η ίδια επιχειρεί μονομερώς να αμφισβητήσει.

Τρία ζητήματα θα μπορούσαν να μετατρέψουν την πίεση σε κρίση.

Το πρώτο είναι το Καστελλόριζο. Το «TÜBİTAK Marmara» δεν είναι πολεμικό πλοίο. Αυτός ακριβώς είναι ο λόγος για τον οποίο η αποστολή του έχει σημασία. Η Άγκυρα δοκιμάζει αν μπορεί να καθιερώσει μια συστηματική παρουσία και, το σημαντικότερο, να παγιώσει την τουρκική αμφισβήτηση ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη περιοχή. Η Αθήνα απάντησε με αντί-Navtex. Μέχρι στιγμής, πρόκειται για ελεγχόμενη αντιπαράθεση. Όμως, σε μια τόσο φορτισμένη περιοχή, ένα λάθος, μια παρεξήγηση ή ένας επιθετικός ελιγμός μπορούν εύκολα να οδηγήσουν σε ανεξέλεγκτη κλιμάκωση. Μια σύγκρουση μπορεί να μετατρέψει μια ερευνητική αποστολή σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης εθνικής ασφάλειας.

Το δεύτερο είναι το ζήτημα των χωρικών υδάτων. Η Αθήνα έθεσε πρόσφατα εκ νέου ρητά επί τάπητος το δικαίωμα να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια, μεταξύ άλλων στο πλαίσιο της απάντησής της στις τουρκικές θαλάσσιες διεκδικήσεις. Η Άγκυρα δεν έχει αποδεχθεί ποτέ την επέκταση αυτή στο Αιγαίο και από το 1995 διατηρεί σε ισχύ την απειλή του casus belli. Εάν η Ελλάδα αποφασίσει να ασκήσει τελικά το δικαίωμά της, η Τουρκία θα κληθεί να αντιμετωπίσει μια πραγματικότητα που η ίδια επί δεκαετίες επιχειρεί να αποτρέψει: την εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου. Το κρίσιμο, επομένως, δεν είναι αν η Ελλάδα θα ασκήσει τα δικαιώματά της, αλλά αν η Άγκυρα θα επιλέξει να σεβαστεί το Διεθνές Δίκαιο ή να επιμείνει στην πολιτική των απειλών και των αμφισβητήσεων.

Τέλος, ο Ερντογάν επαναφέρει τις προειδοποιήσεις προς την Ελλάδα σχετικά με τα νησιά, την ώρα που η Αθήνα ενισχύει και εκσυγχρονίζει τις Ένοπλες Δυνάμεις και επιταχύνει την αμυντική συνεργασία με το Ισραήλ, μεταξύ άλλων με την ανάπτυξη της «Ασπίδας του Αχιλλέα». Η ενίσχυση της ελληνικής άμυνας δεν αποτελεί επιθετική επιλογή ούτε απειλή για κανέναν. Είναι αυτονόητη υποχρέωση κάθε κράτους να προστατεύει την εθνική του κυριαρχία και τα κυριαρχικά του δικαιώματα. Όσο η Τουρκία διατηρεί τις αμφισβητήσεις και τις απειλές της, η Ελλάδα οφείλει να διαθέτει τις δυνατότητες να προστατεύσει αποτελεσματικά τον εθνικό της χώρο. Η ειρήνη δεν διασφαλίζεται με την αδυναμία ούτε με την παραίτηση από δικαιώματα. Διασφαλίζεται όταν η χώρα διαθέτει ισχυρές Ένοπλες Δυνάμεις, σύγχρονα μέσα και την πολιτική βούληση να υπερασπιστεί όσα της ανήκουν.

Αυτό είναι και το επικίνδυνο σημείο. Η επόμενη ελληνοτουρκική κρίση μπορεί να μην ξεκινήσει από μια συνειδητή απόφαση για σύγκρουση. Μπορεί να γεννηθεί από ένα περιστατικό, έναν λανθασμένο υπολογισμό ή μια κλιμάκωση που θα ξεφύγει από τον έλεγχο. Γι’ αυτό η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια ούτε του εφησυχασμού ούτε της αδράνειας. Χρειάζεται ψυχραιμία, διπλωματική εγρήγορση και ισχυρή αποτρεπτική ικανότητα. Να επιδιώκει την ειρήνη, χωρίς να υποχωρεί από τα δικαιώματά της. Να επιδιώκει τον διάλογο, χωρίς να συνομιλεί υπό απειλή. Και να είναι έτοιμη να υπερασπιστεί την κυριαρχία και την ασφάλειά της.

 *Ο Ευάγγελος Δ. Κόκκινος, ο νεότερος, είναι δημοσιογράφος, γεωπολιτικός αναλυτής και τελειόφοιτος Οικονομικών και Χρηματοοικονομικών επιστημών στο Αγγλικό Πανεπιστήμιο του Derby.