ΑΚΟΥΩ... ΒΛΕΠΩ... ΓΡΑΦΩ. ΕΝΑΠΟΜΕΙΝΑΝΤΕΣ ΤΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ (Φ. 1992)

 

 

γράφει - επιμελείται ο Θεόδωρος Σαρέλας*

Τελευταίοι φθινοπωρινοί μήνες και τα παμπάλαια, κουρασμένα από το χρόνο τρακτέρια σηκώνουν ντουμάνια σκόνης στις ορεινές πεζούλες της υπάιθρου. Τα ροζιασμένα χέρια γερασμένων αγροτών κρατούν σταθερά το τιμόνι για να μην φύγουν τα βαριά σκουριασμένα άροτρα από την καθορισμένη πορεία. Οι στριγκλιές του ατσαλιού πάνω στην ξερολιθιά γίνονται ένα με τα γαβγίσματα των σκυλιών και τα βελάσματα των αποδεκατισμένων κοπαδιών. Κανείς νέος δεν βρίσκεται εκεί κοντά για να ξαλαφρώσει τους εναπομείναντες ηλικιωμένους ξωμάχους, πιάνοντας και αυτός το τιμόνι του τρακτεριού, σκάβοντας εκεί που δεν πιάνει το άροτρο ή για να κουβαλήσει νερό και τα παρελκόμενα της αγροτικής εργασίας. Τα κάνουν όλα μόνοι τους οι τελευταίοι των αγροτών της ερημωμένης υπαίθρου. Τα παιδιά τους, το πιο χρήσιμο και παραγωγικό τμήμα της αγροτιάς έριξαν το δισάκι στον ώμο τους κι έφυγαν για την Αθήνα και τις άλλες μεγαλουπόλεις ρίχνοντας μαύρη πέτρα πίσω τους. Με την ελπίδα ενός καλύτερου μέλλοντος πήραν τη θλιβερή απόφαση να μην επιστρέψουν ποτέ. 

Εξαιτίας του μεγάλου κόστους της αγροτικής παραγωγής που φέρνει σε δεινή οικονομική κατάσταση τις οικογένειες των ξωμάχων, της ανεργίας και υποαπασχόλησης στην επαρχία, οι νέοι έφυγαν για ν' αναζητήσουν εργασία στις επιχειρήσεις και τις βιομηχανικές ζώνες των πόλεων Όσοι είχαν δημιουργήσει οικογένειες σκέφτηκαν το μέλλον των παιδιών. τους. Τι θα μπορούσαν άλλωστε να κάνουν στα ερημωμένα χωριά και τις ορεινές κωμοπόλεις με τη στοιχειώδη ιατρική περίθαλψη και την υποτονική εκπαίδευση; Πού θα εύρισκαν τα αναγκαία φροντιστήρια, τα βιβλία, και τις βάσεις για τις πανελλήνιες εξετάσεις και τη μετέπειτα φοιτητική ζωή τους; 

Στις ιστορικές κωμοπόλεις των βουνών δεν υπάρχει πια ζωή. Απέειναν οι χειμερινοί τουρίστες των Σαββατοκύριακων να περιδιαβάζουν τους έρημους δρόμους με τα κατάκλειστα καταστήματα και τις φευγάτες υπηρεσίες. Το επερχόμενο κλείσιμο των υποκαταστημάτων των ΕΛΤΑ και ίσως των Αστυνομικών Τμημάτων θα βάλει την οριστική ταφόπλακα σε κάθε αναπτυξιακή ελπίδα. Κοντά στα έρημα βοσκοτόπια χάσκουν γκρεμισμένες οι στάνες. Στις ελατοσκεπείς ράχες έχουν ρημάξει οι κυψέλες των μελισσοκόμων. 

Μέσα στο ειδυλλιακό φθινοπωρινό απομεσήμερο οι εναπομείναντες αγρότες της ξερολιθιάς μοιάζουν να δίνουν εντελώς μόνοι την ύστερη μάχη. Μια μάχη όχι μόνο για τη δική τους επιβίωση μα και για τη ζωή των όμορφων χωριών τους. Κι όταν δύει ο ήλιος τα τρακτέρια παίρνουν το δρόμο της επιστροφής φορτωμένα με ξύλα. Ο χειμώνας προμηνύεται σκληρός και τα τζάκια του χωριού θ' ανάψουν για αρκετές ώρες. Οι ψηλές καπνοδόχοι θα καπνίσουν στέλνοντας σημάδι πως τα χωριά δεν έσβησαν ακόμα από το χάρτη. 

Μετά την κοπιαστική μέρα οι εναπομείναντες αγρότες μαζεύονται γύρω από την ξυλόσομπα του μικρού καπηλειού, να πιούν ρακή και να ξαποστάσουν. Θαρρείς πως οι γερασμένες φυσιογνωμίες τους είναι βγαλμένες από παλιές φωτογραφίες αμνημονεύτων χρόνων. Κάτω από το χαμηλό φως της λάμπας μιλούν για τα μείζονα προβλήματά τους. Την ερήμωση των χωριών και τη φυγή της νεολαίας. Την εγκατάλειψη της υπαίθρου από τους πολιτικούς που η ίδια ανέδειξε. Εκείνους που περιόδευαν προεκλογικά στα χωριά και υπόσχονταν ενώπιον όλων στα και φενεία πως πάντα θα στηρίζουν την αγροτιά. Τις προάλλες ανηφόρισαν στα πάνω χωριά υποψήφιοι αγοραστές γης με τα πολυτελή αυτοκίνητά τους. Με τα μαύρα κοστούμια τους φάνταζαν σαν νεκροθάφτες έτοιμοι να βάλουν πωλητήρια στην πάτρια γη και να καταρτίσουν ενοικιοστάσια για τους τωρινούς ιδιοκτήτες και διαφεντευτές της. 

Όμως κανείς δεν είχε διάθεση να πουλήσεις τη γη που κληρονόμησε, είτε επρόκειτο για πεζούλα της ξερολιθιάς, είτε για κατάφυτο τούμπι με θέα το απέραντο γαλάζιο του Ιονίου. 

Φέτος το χαλάζι και ο πάγος κατέστρεψαν τις καλλιέργειες εσπεριδοειδών. Η καθυστέρηση του προγράμματος δακοκτονίας μείωσε σημαντικά την ελαιοπαραγωγή. Και οι αρμόδιοι του ΕΛΓΑ δεν φάνηκαν ακόμα να καταγράψουν τη ζημία στα δέντρα. Τα κοπάδια των κτηνοτρόφων αποδεκατίστηκαν και θανατώθηκαν από την Ευλογιά. Οι εναπομείναντες γερασμένοι αγρότες κουνούν με θλίψη το κεφάλι καθώς μέσα στο γεμάτο καπνούς τσιγάρων Καπηλειό ηχεί η φωνή του βραδινού εκφωνητή της TV να κάνει λόγο για το μεγάλο σκάνδαλο στον ΟΠΕΚΕΠΕ [Οργανισμό Πληρωμών και Ελέγχου Κοινωνικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων], που εποπτεύεται από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Έκπληκτοι ακούν για τις παράνομες καταβολές ευρωπαϊκών επιδοτήσεων, ύψους εκατομμυρίων ευρώ, σε μη δικαιούχους, δήθεν αγρότες, μέσω εικονικών δηλώσεων βοσκοτόπων και ψευδών μισθώσεων γης σε προστατευόμενες περιοχές Natura και άλλες κρατικές εκτάσεις. Μαθαίνουν για τη συστηματική συγκάλυψη του εν λόγω σκανδάλου από σχετιζόμενους διεκπεραιωτές. Για ψευτοαγρότες που κυκλοφορούν με υπερπολυτελή αυτοκίνητα και χτίζουν βίλες με πανοραμική θέα. Την ίδια στιγμή οι αυθεντικοί εναπομείναντες αγρότες του μόχθου, πραγματικό στήριγμα των μικρών χωριών της υπαίθρου, δεν έχουν πάρει ακόμα τις αποζημιώσεις για την καταστροφή της σοδειάς. 

Παλεύουν μόνοι τους μέσα στους ελαιώνες των πλαγιών να μαζέψουν τις ελιές, καθώς δεν υπάρχουν πλέον εργατικά χέρια. Σε λίγο σε μια έρημη επαρχία δεν θα υπάρχουν ούτε χέρια για να θάψουν τους νεκρούς των. Οι κυβερνώντες υπό το βάρος της δημοσιότητας του σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ αποφάσισαν την κατάργηση του οργανισμού και τη μεταφορά των αρμοδιοτήτων του στην ΑΑΔΕ. Το σχέδιο θα ολοκληρωθεί το δεύτερο εξάμηνο του 2026. Έφτασε ο σκληρός Δεκέμβρης και ο βο- ριάς πάγωσε τα ερημωμένα χωριά. Ο κόμπος έφτασε στο χτένι και οι εναπομείναντες αγρότες συνειδητοποίησαν πως ήρθε η ώρα για έναν ύστατο αγώνα επιβίωσης. Μέσα στα άγρια χαράματα ξεκίνησαν με τα παμπάλαια τρακτέρια για να φτάσουν από τις επαρχιακές οδούς στις λεωφόρους της δίκαιης πάλης. Να ενωθούν με τις φάλαγγες των υπερσύγχρονων πανύψηλων τρακτεριών των αγροτών του κάμπου. Πριν βγει ο ήλιος να στήσουν μπλόκα αγώνα σ' όλη τη χώρα, από τον Έβρο, την Κομοτινή και τις Σέρρες μέχρι την Καστοριά, τη Νίκαια Λάρισας, τη Θήβα, τον κόμβο του Πύργου Ηλείας και τη Ρόδο. Να παλέψουν απέναντι στη νέα ΚΑΠ που με τους περιορισμούς της επιχειρεί να εξαφανίσει τους μικρομεσαίους αγροτοκτηνοτρόφους. Να αγωνιστούν ενάντια των καρτέλ και των μεγαλεμπόρων. Υψώνοντας τις γροθιές βροντοφωνάζουν τα δίκαια αιτήματά τους στα μπλόκα και τις πλατείες των αγροτικών πόλεων. Σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τα αδιάθετα προϊόντα τους καίνε δεμάτια με σανό και γεμάτα μπετόνια με γάλα στο οδόστρωμα. 

Διεκδικούν: 1) Μείωση του κόστους παραγωγής, αφορολόγητο πετρέλαιο στην αντλία, πλαφόν στην τιμή του αγροτικού ρεύματος στα 7 λεπτά ανά κιλοβατώρα, επιδότηση και κατάργηση του Φ.Π.Α. στα μέσα και τα εφόδια. 

2) Κατώτατες εγγυημένες τιμές προϊόντων, που να καλύπτουν το κόστος παραγωγής και να αφήνουν βιώσιμο εισόδημα. 

3) Αλλαγή του κανονισμού του ΕΛΓΑ, ώστε να ασφαλίζει και να αποζημιώνει την παραγωγή και το κεφάλαιο στο 100%, με επαρκή κρατική χρηματοδότηση. 

4) Άμεση καταβολή της βασικής ενίσχυσης που έπρεπε ήδη να τους έχει καταβληθεί. 

5) Αναπλήρωση του χαμένου εισοδήματος για το 2025 σε όλα τα προϊόντα που έχουν καταρρεύσει οι τιμές τους κάτω από το κόστος παραγωγής. 

6) Άμεσο εμβολιασμό των ζώων για ευλογιά με δωρεάν εμβόλια. Πλήρη αποζημίωση όλων των κτηνοτρόφων για τα θανατωμένα ζώα, για τη διατροφή των ζώων, για τα μέτρα βιοασφάλειας και αναπλήρωση του χαμένου εισοδήματος. Ανασύσταση των κοπαδιών με ελεγμένα ζώα. Πλήρη στελέχωση κι ενεργοποίηση όλων των κτηνοτροφικών υπηρεσιών και εργαστηρίων σε όλη τη χώρα. 

7) Μόνο όσοι παράγουν και είναι πραγματικοί αγρότες και κτηνοτρόφοι να παίρνουν επιδοτήσεις. 

8) Πάγωμα των οφειλών σε ασφαλιστικούς οργανισμούς και τράπεζες. 9) Πραγματοποίηση των αναγκαίων έργων αντιπλημμυρικής – αντιπυρικής θωράκισης, άρδευσης και αγροτικής οδοποιίας. 

10) Να αποδοθούν οι ευθύνες για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ και να επιστραφούν τα χρήματα που κλάπηκαν στους πραγματικούς αγρότες. 

Πλησιάζουν τα Χριστούγεννα και φωτιές ανάβουν στις συνάξεις των αγροτών. Ο Χειμώνα δείχνει τα δόντια του μα αυτοί δεν το βάζουν κάτω. Παλιοί και νέοι αγρότες συνεχίζουν τον αγώνα για να μπορούν να ζουν αξιοπρεπώς στα αγαπημένα χωριά τους. Να μην σταματήσουν τις δραστηριότητες που κληρονόμησαν από τους πατεράδες τους. Να εξακολουθούν να χαίρονται τα ολάνθιστα λιβάδια της Άνοιξης. Τις θάλασσες των χρυσοκίτρινων σταχυών μέσα στο ποθητό καλοκαίρι. 

 

* Ο Θεόδωρος Σαρέλας, είναι κειμενογράφος από τους Αγ. Θεοδώρους