ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ (Φ. 1991)

 

Ἐπιστροφὴ στὸ μολύβι καὶ στὸ χαρτὶ

 

8 Ιουνίου, 2026

Εἶναι γνωστὴ ἡ πρωτεύουσα θέση ποὺ κατέχει ἡ Σουηδία στὴ χρήση ψηφιακῶν ἐργαλείων ἀπὸ τοὺς πολίτες της καὶ μάλιστα στὴν ἐκπαίδευση ἀπὸ τὴ μαθητιώσα νεολαία. Ὡστόσο ἡ κυβέρνησή της ἀποφάσισε τελευταῖα τὴ δραστικὴ μείωση τῆς ψηφιακῆς τεχνολογίας στὴν ἐκπαιδευτικὴ πρακτικὴ καὶ τὴν ἐπιστροφὴ τῶν μαθητῶν στὸ σχολικὸ βιβλίο, τὸ μολύβι καὶ τὸ χαρτί.

«“Προσπαθοῦμε, στὴν πραγματικότητα, νὰ ἀπαλλαγοῦμε ἀπὸ τὶς ὀθόνες ὅσο τὸ δυνατὸν περισσότερο”, λέει ὁ Joan Forsell, ἐκπρόσωπος ἐκπαίδευσης τοῦ Φιλελεύθερου Κόμματος, τοῦ ὁποίου ὁ ἡγέτης εἶναι ὁ ὑπουργὸς Παιδείας τῆς Σουηδίας. (…) Ἡ κυβέρνηση ἔχει χρησιμοποιήσει τὸ σύνθημα (…) “ἀπὸ τὴν ὀθόνη στὸ ντοσιέ”. Ὑποστηρίζει ὅτι τὰ μαθήματα χωρὶς ὀθόνη δημιουργοῦν καλύτερες συνθῆκες γιὰ νὰ συγ­κεντρωθοῦν τὰ παιδιὰ καὶ νὰ ἀναπτύξουν τὶς δεξιότητές τους στὴ γραφὴ καὶ τὴν ἀνάγνωση». Γιὰ τὸν λόγο αὐτὸ ἤδη διατίθενται τεράστια κεφάλαια ἀπὸ τὸν κρατικὸ προϋπολογισμὸ γιὰ σχολικὰ βιβλία καὶ νέα προγράμματα σπουδῶν, βασισμένα στὶς παραδοσιακὲς μεθόδους διδασκαλίας. «“Τὸ νὰ διαβάζουν (σ.σ. οἱ μαθητές) πραγματικὰ βιβλία καὶ νὰ γράφουν σὲ πραγματικὸ χαρτί, καὶ νὰ κάνουν πράξεις μὲ πραγματικοὺς ἀριθμοὺς στὸ χαρτί, εἶναι πολὺ καλύτε­ρο, ἂν θέλεις τὰ παιδιὰ νὰ ἀποκτήσουν τὴ γνώση ποὺ χρειάζονται”, ὑποστηρίζει ὁ For­sell».

Ἐξάλλου εἰδικὴ νευροεπιστήμονας, ποὺ συνδέεται μὲ τὸ Ἰνστιτοῦτο «Karolinska» στὴ Στοκχόλμη, ἐκφράζει ἀνησυχίες σχετικὰ μὲ τὴ χρήση ψηφιακῶν μέσων στὴ διαδικασία τῆς μαθήσεως καὶ ἐπιδεικνύει «ἕνα αὐξανόμενο σύνολο διεθνῶν ἐρευνῶν, ποὺ ὑποδηλώνουν ὅτι ἡ ἀνάγνωση κειμένων σὲ ψηφιακὲς συσκευὲς μπορεῖ νὰ δυσ­κολέψει τὰ παιδιὰ νὰ ἐπεξεργάζονται πληροφορίες καὶ ὅτι ἡ ἔντονη χρήση ὀθονῶν μπορεῖ ἀκόμη καὶ νὰ ἐπηρεάσει τὴν ἀνάπτυξη τοῦ ἐγκεφάλου τῶν νεότερων μαθητῶν». Ἐπιπλέον σχετικὲς ἔρευνες, ἀπὸ διεθνεῖς φορεῖς ἐκπαιδευτικῆς ἀξιολογήσεως μαθητῶν, δείχνουν τὰ τελευταῖα τέσσερα χρόνια σημαντικὴ μείωση τοῦ ἐπιπέδου κατανοήσεως κειμένου στοὺς μαθητὲς τῆς Σουηδίας, πράγμα ποὺ πάλι σχετίσθηκε μὲ τὴν ὑπερβολικὴ χρήση ὀθονῶν καὶ ψηφιακῶν ἐργαλείων στὴ μέχρι τώρα ἐκπαιδευτικὴ πολιτική («eeod.gr» 14-5-2026).

Πρόκειται γιὰ ἀποτελέσματα εἰδικῶν ἐκπαιδευτικῶν ἐρευνῶν καὶ διαγνώσεις εἰδικῶν νευροεπιστημόνων. Ὡς ἐκ τούτου πρέπει νὰ τύχουν μεγάλης προσοχῆς ἀπὸ τοὺς ἀντίστοιχους ἐκπαιδευτικοὺς φορεῖς καὶ τὸ ἁρμόδιο Ὑπουργεῖο καὶ στὴ χώρα μας, προκειμένου νὰ ἀποφευχθοῦν οἱ συγ­κεκριμένες ἀρνητικὲς συνέπειες καὶ στὶς ἐδῶ σχολικὲς τάξεις. Ὅλα δείχνουν ὅτι τὸ βιβλίο εἶναι ἀναντικατάστατο καὶ συμβατὸ μὲ τὶς ἐγκεφαλικὲς λειτουργίες τοῦ ἀνθρώπου. Τὸ ἴδιο καὶ τὸ χαρτὶ καὶ τὸ μολύβι. Σὲ καμία περίπτωση δὲν θὰ ἀπαξιώσουμε τὶς ψηφιακὲς ἐφαρμογές. Καλούμαστε ὅμως, γονεῖς καὶ ἐκπαιδευτικοὶ καὶ ἐπίσημοι φορεῖς, νὰ ὁριοθετήσουμε μέσα σὲ σαφὴ πλαίσια τὴ χρήση τῶν ψηφιακῶν μέσων ἀπὸ τὰ παιδιά μας, ὥστε νὰ παραμένουν ἐπικουρικὰ καὶ ποτὲ βλαπτικὰ τῆς σύνολης ψυχοσωματικῆς ἀναπτύξεως καὶ ὁλοκληρώσεώς τους.