ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ (Φ. 1985)

 

Αἴτημα γιὰ ἐπιστροφὴ στὴν πειθαρχία στὰ σχολεῖα

 

27 Απριλίου, 2026

Ἴσως τὸ ἀπροχώρητο τῆς γενικευμένης ἀσυδοσίας ποὺ κυριαρχεῖ σήμερα στὰ σχολεῖα, ἀρχίζει νὰ δημιουργεῖ ἕνα διαρκῶς ὀγκούμενο αἴτημα ἐπιστροφῆς σὲ κανόνες πειθαρχίας.

Πρόσφατα (14-3-2026) στὴν ἐφημερίδα «Τὸ Βῆμα» (ἠλεκτρονικὴ ἔκδοση) δημοσιεύθηκε ἀξιολογότατο ἄρθρο ἀπὸ τὸν Πρόεδρο τῆς «Πανελλήνιας Ἐπιστημονικῆς Ἕνωσης Διευθυντῶν/-τριῶν Σχολικῶν Μονάδων Α/βάθμιας Ἐκπαίδευσης» κ. Τηλέμαχο Κουν­τούρη. Σ᾿ αὐτὸ μεταξὺ ἄλλων διαλαμβάνονται καὶ τὰ ἑξῆς: «Ἴσως ἔχει φτάσει ἡ στιγμὴ νὰ εἰπωθεῖ μὲ καθαρὸ τρόπο: Οἱ ἐκπαιδευτικοὶ πρέπει νὰ ξαναπάρουν τὸ σχολεῖο στὰ χέρια τους. Ὄχι γιὰ νὰ ἐπιβάλουν αὐταρχισμό, ἀλλὰ γιὰ νὰ ἐπαναφέρουν τὴν ἰσορροπία ποὺ ἔχει διαταραχθεῖ. Ἂς τὸ ποῦμε καθαρά: Ἡ πειθαρχία στὰ σχολεῖα ἔχει σὲ μεγάλο βαθμὸ καταρρεύσει. Ὅποιος βρίσκεται καθημερινὰ μέσα στὶς σχολικὲς αἴθουσες, τὸ γνωρίζει καλά. Οἱ κανόνες ἀμφισβητοῦνται, τὰ ὅρια συχνὰ ἀγνοοῦνται καὶ ὁ σεβασμὸς πρὸς τὸν ἐκπαιδευτικὸ δὲν θεωρεῖται πλέον αὐτονόητος. Τὸ σχολεῖο ὅμως δὲν εἶναι χῶρος ἀσυδοσίας. Εἶναι χῶρος μάθησης, ἀγωγῆς καὶ διαμόρφωσης χαρακτήρων. Καὶ γιὰ νὰ λειτουργήσει, χρειάζεται σαφεῖς κανόνες, ὅρια καὶ εὐθύνες. Ὅταν αὐτὰ ἀπουσιάζουν, τὸ σχολεῖο ἀποδυναμώνεται καὶ τελικὰ ζημιώνονται οἱ ἴδιοι οἱ μαθητές».

Ὁ κ. Κουντούρης προχωρεῖ καὶ στὴν αἰτιολογία τοῦ φαινομένου: «Γιὰ πολλὰ χρόνια καλλιεργήθηκε μιὰ στρεβλὴ ἀντίληψη ὅτι κάθε μορφὴ πειθαρχίας ἀποτελεῖ αὐταρχισμό. Στὸ ὄνομα ἑνὸς ἄκριτου δικαιωματισμοῦ, τὸ σχολεῖο ἀπογυμνώθηκε σταδιακὰ ἀπὸ τὰ ἀπαραίτητα παιδαγωγικὰ ἐργαλεῖα. Ὁ ἐκπαιδευτικὸς συχνὰ καλεῖται νὰ διαχειριστεῖ δύσ­κολες καταστάσεις χωρὶς θεσμικὴ στήριξη (…). Ἡ πειθαρχία ὅμως δὲν εἶναι τιμωρία. Εἶναι παιδαγωγικὴ ἀνάγκη. Εἶναι ἡ βάση, πάνω στὴν ὁποία χτίζεται ὁ σεβασμός, ἡ συνεργασία καὶ ἡ ὑπευθυνότητα. Χωρὶς κανόνες δὲν ὑπάρχει δικαιοσύνη μέσα στὴν τάξη. Καὶ χωρὶς δικαιοσύνη δὲν ὑπάρχει πραγματικὴ μάθηση».

Καὶ καταλήγει στὶς ἀξιόλογες παρατηρήσεις του: «(…) Σχολεῖο χωρὶς πειθαρχία δὲν εἶναι ἐλεύθερο σχολεῖο. Εἶναι ἁπλῶς ἕνα σχολεῖο ποὺ ἀδυνατεῖ νὰ ἐκπληρώσει τὴν ἀποστολή του».

Ξεκάθαρα λόγια ἀπὸ τὸν Πρόεδρο Διευθυντῶν Α/βάθμιας Ἐκπαίδευσης. Φαίνεται τελικὰ ὅτι οἱ ἀπόψεις αὐτὲς ὅλο καὶ περισσότερο κερδίζουν ἔδαφος στὶς συνειδήσεις ὄχι μόνο τῶν ἐκπαιδευτικῶν, ἀλλὰ καὶ γενικότερα τῶν πολιτῶν αὐτῆς τῆς χώρας. Πρὶν ἀπὸ λίγα χρόνια ἦταν ἀδιανόητο νὰ ἐκφράζονται τέτοιες ἰδέες· χλευάζονταν ὡς φονταμενταλισμὸς καὶ μεσαιωνισμός. Νά ὅμως ποῦ κατέληξε ὅλη αὐτὴ ἡ ἀσυδοσία, μὲ τὴν ἀφαίρεση σαφῶν κανόνων, ὁρίων καὶ εὐθυνῶν ἀπὸ τὴ μαθητιώσα νεολαία. Ἐπιπλέον ἡ ἀπαξίωση τοῦ δασκαλοκεντρικοῦ μοντέλου ἐκπαιδεύσεως στὰ σχολεῖα καὶ ἡ κατάρρευση τοῦ διδασκαλικοῦ κύρους, πάλι στὴν ἀναρχία ὁδήγησε καὶ στὴν ἔλλειψη δυνατότητας μεταδόσεως γνώσεων καὶ παιδείας στὰ παιδιά.

Εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσει κοινωνικὸς θεσμὸς χωρὶς κανόνες; Πολὺ περισσότερο, παιδεία χωρὶς διαπαιδαγώγηση; Φθάνουν πλέον οἱ ἄκαιροι πειραματισμοί. Τὰ παραδοσιακὰ πρότυπα, ἀξίες καὶ μοντέλα ἀγωγῆς τῶν παιδιῶν, ποὺ ἄντεξαν μέσα στὸν χρόνο, προσαρμοσμένα καὶ στὶς νεότερες ὑγιεῖς παιδαγωγικὲς ἀντιλήψεις, εἶναι ἀδήριτη ἀνάγκη νὰ ἐπιστρέψουν στὰ σχολεῖα μας.