Η μαγεία της ετυμολογίας (Φ.1980)

 

Λέξεις της επικαιρότητος – 112

 

 

      Γράφει ο Χρήστος Βλαχογιάννης*

Αγαπητοί αναγνώστες

Σ’ αυτό το φύλλο θα μου επιτρέψετε να μην ασχοληθώ με ετυμολογίες λέξεων αλλά να σας μιλήσω για την ηρωική μου πόλη, το Μεσολόγγι. Φέτος συμπληρώνονται 200 χρόνια από το υπερκόσμιο δρά­μα, που συγκλόνισε συθέμελα κάθε ανθρώπινη ψυχή! Την εθελούσια θυσία τών Ελευθέρων Πολιορκημένων, το μοναδικό γεγονός στα ανθρώπινα χρονικά, την Έξοδο προς την αθανασία, στις 10 Απριλίου 1826.

Δεν θα ήταν υπερβολή να τονισθεί, κάπως με ιδιαίτερη έξαρση, πως οι λαοί τής γης έμαθαν ότι η Ελλάδα ήταν υπόδουλη στους Τούρκους από το δράμα τού Μεσολογγίου. Από κείνη την ώρα, Ελλάδα και Μεσολόγγι είναι γι’ αυτούς συνώνυμα ή, καλλίτερα, τοποθετούν την Ελλάδα μέσα στο Μεσολόγγι. Και μπορεί τότε να απαριθμήσει κανείς ολόκληρη στρατιά ποιητών, συγγραφέων, πολιτικών, μουσουργών και ανθρώπων γενικά της διανόησης, που με το Μεσολόγγι ως σύμβολο και ιδέα κατεβαίνουν σε πραγματική σταυροφορία για την ανάκτηση της ελευθερίας μας και την εθνική μας ανάσταση.

Από το Μεσολόγγι επήγασε το Ανέσπερο φως, με το οποίο στα χαύνα και ασυγκίνητα μάτια μιας έκθαμβης οικουμένης φωτίστηκε το ανεξήγητο φαινόμενο και το ακατανόητο θαύμα τής ολοκληρωτικής θυσίας, για να μείνουν οι πολιορκημένοι υπερασπιστές του αδούλωτοι.

Άνοιξη, Απρίλης, η χαρά της φύσης. Κι όμως αυτήν την φύση δεν μπορούσαν να χαρούν οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι. Αυτοί ζούσαν το δικό τους δράμα κι αντί για την χαρά τής αναγέννησης, αυτοί έβλεπαν να έρχεται όλο και πιο κοντά τους ο θάνατος. Κι όμως, ούτε αυτή η ιδέα κατάφερε να τους αλλάξει τις συνήθειες και την ζωή τους.

Κι η μητέρα πατρίδα τι έκανε εκείνες τις ώρες να βοηθήσει το φλεγόμενο Μεσολόγγι;

Μα ασχολιόταν με το μοίρασμα των αξιωμάτων, πού να βρουν ευκαιρία για το, έτσι κι αλλοιώς, καταδικασμένο Μεσολόγγι. Είχαν να ρυθμίσουν τα διάφορα «θαλασσοδάνεια» από τους «προστάτες» μας, που, ούτε λίγο ούτε πολύ, ζητούσαν για ενέχυρο κομμάτια ελεύθερης Ελληνικής γης.

Η Γ΄ Εθνοσυνέλευση είχε οριστεί να γίνει τον Μάρτιο του 1826. Όπως μας παραδίδει ο αγωνιστής, Σπυρομήλιος, στα απομνημονεύματά του, οι εκπρόσωποι των κομμάτων, βλέποντας ότι οι Μεσολογγίτες δεν επρόκειτο να υποστηρίξουν και να ενισχύσουν κανένα από τα υποψήφια κόμματα, αδιαφόρησαν για την τύχη του.

Τότε, η Κυβέρνηση Κουντουριώτη αποφασίζει εκποίηση των εθνικών κτημάτων, με στόχο να συγκεντρωθούν 4 εκατ. γρόσια για να σωθεί το Μεσολόγγι. Οι αγοραστές θα κατέβαλλαν το μισό ποσό σε μετρητά και το υπόλοιπο σε εθνικές ομολογίες. Τότε, πολλοί φίλοι τού κόμματος που ήταν στην εξουσία, εκμεταλλευόμενοι την ανάγκη τού Μεσολογγίου, έγιναν πλούσιοι, αφού, χωρίς να πληρώσουν ούτε γρόσι σε μετρητά, απέκτησαν τσιφλίκια. Έδωσαν όλο το ποσό σε κάποιες άχρηστες ομολογίες, αδιαφορώντας για το τι όριζε ο νόμος. Βρε, κάτι συμπτώσεις με το σήμερα!!

Έτσι, αφού χρήματα δεν υπάρχουν, ο στόλος - από ναύτες κυρίως Υδραίους και Σπετσιώτες- εγκαταλείπει το Μεσολόγγι το πρώτο δεκαήμερο του Φεβρουαρίου, μιας και αξίωναν να τους προπληρωθεί το μηνιάτικο. Καθώς, λοιπόν, το Μεσολόγγι έμεινε ανυπεράσπιστο από θάλασσα, οι Τουρκοαιγύπτιοι κυριεύουν με την ησυχία τους το ένα μετά το άλλο τα νησάκια-οχυρά τής λιμνοθάλασσας.

Το ολέθριο αυτό σύστημα της μισθοδοσίας τού στόλου είχε καθιερωθεί μετά το πρώτο αγγλικό δάνειο, στα 1824, από το οποίο επωφελήθηκαν κυρίως η Ύδρα και οι περί το κυβερνών κόμμα. Από τότε άρχισε και η διαφθορά τού στρατεύματος, το οποίο, δια στόματος του Ιταλού κόμη, Alerino Palma, «όσο πολεμούσαν χωρίς πληρωμή, η εθνική υπόθεση πήγαινε καλά. Μα όταν ήρθαν τα χρήματα του δανείου όλα πήγαν από το κακό στο χειρότερο». Μάλιστα είχαν φτάσει στο σημείο να ζητούν προκαταβολή ολόκληρο το μηνιάτικο, έστω κι αν είχαν απασχοληθεί για μια μέρα από τον καινούριο μήνα!

Η Κυβέρνηση κάνει νέα έκκληση στους Υδραίους και Σπετσιώτες: «Προς Θεού, ας γενούν και τα αδύνατα δυνατά, δια να εκκινηθεί ο στόλος... ας μη γενεί, προς Θεού, άλλη αναβολή...».

Οι ναύτες όμως είχαν άλλες προτεραιότητες. Προτιμούσαν τις ληστρικές εκστρατείες στον Λίβανο, στο Βερούτι, όπως έλεγαν την Βηρυτό, κερδίζοντας 400 και 500 τάληρα, αντί να πάνε να σκοτωθούν για 60 και 80 γρόσια τον μήνα. Κι όλα αυτά τον Μάρτιο του 1826, τις ώρες δηλ. που ψυχομαχούσε το Μεσολόγγι.

Τελικά, στα μέσα Μαρτίου, η Κυβέρνηση εξοικονομεί 400χιλ. γρόσια για τους μισθούς τής Φρουράς και άλλα 400χιλ.για τον στόλο. Στην καινούρια έκκληση της Κυβέρνησης, προς τους Υδραίους και Σπετσιώτες, να σώσουν το Μεσολόγγι, αυτοί κάνουν παζάρια ακόμα και για 2000 γρόσια.

«Η Διοίκησις όχι μόνον δεν αποποιείται την προσθήκην τών 2000 γροσίων αλλά καθώς προέγραψε, καταγίνεται ολοένα να κάμη την εξοικονόμησιν αυτών, και υπόσχεται να τα εμβάσει ανελλιπώς. Αλλά, προς Θεού, και δι’ αγάπην της πατρίδος, δια τας ελεεινάς φωνάς και δάκρυα τόσων αθώων ψυχών, οι οποίοι κινδυνεύουν, ας μη γενή περισσοτέρα αργοπορία... κάμετε και τα αδύνατα δυνατά, δια να μη μείνουν τα πλοία περισσότερον, διότι η εξοικονόμησις των γροσίων όλων ημπορεί να αργοπορήση και τέσσαρας και πέντε ημέρας, και αν τα καράβια μείνουν έως τότε, δεν είναι πλέον ελπίς σωτηρίας δια το πολυπαθές Μεσολόγγιον» (Αρχεία της Ύδρας).

Όταν ξεκινάει το Ναυτικό είναι πλέον αργά για το Μεσολόγγι, που βρίσκεται πολιορκημένο κι από θάλασσα. Ο Νικόλας Σπηλιάδης γράφει για τα εχθρικά πολεμικά πλοία: «...φυλάττουν τον αποκλεισμόν με τόσην αυστηρότητα και προσοχήν, ώστε ουδέ το πτηνόν, το δη λεγόμενον, δεν ημπορεί να περάση εκείθεν δια το Μεσολόγγι».

Αιώνια Ελλάδα, με τους αδίστακτους πολιτικάντηδες και τις παραφυάδες τους.

Το Μεσολόγγι φαντάζει από μακρυά «σαν πυρωμένος φούρ­νος» — γράφει ο Κασομούλης — κι ύστερα... παραδίνεται στην Αθανασία.

Αυτό με λίγα λόγια έγινε τότε... Τότε, που η ψυχή είχε καταδαμάσει την ύλη... Και το πήραν οι ποιητές και το έκαμαν ωδές και τραγούδι. Και οι ζωγράφοι ατίμητους πίνακες. Και οι μουσουργοί παθητικές συμφωνίες. Και οι γλύπτες μνημεία τέχνης αθάνατα. Και ο λαός, ο ανώνυμος, παραμύθι και μοιρολόι. Και η αδέκαστη Ιστορία, το κατέγραψε με ανεξίτηλα γράμματα στις λαμπρότερές της σελίδες. Κι από τότε, κάθε χρόνο, όσο θα ζει το Μεσολόγγι, κι όσο θα υπάρχει Ελληνισμός, σαν εχτές και σαν σήμερα, Σάββατο του Λαζάρου και Κυριακή τών Βαγιών, μέσα στο αέναο κύλισμα των καιρών, θα γίνεται πάντα, στον σεπτό χώρο τού Μεσολογγιού, μια νοερή αναπαράσταση αυτού τού μεγάλου εθνικού μας δράματος, για να διατηρείται ακμαία και αδιάλειπτη η ιστο­ρική συνέχεια της φυλής.

Να ζει το Μεσολόγγι!!

 

Ο Χρήστος Βλαχογιάννης είναι Καθηγητής Μουσικής & Διευθυντής Χορωδιών. Παρατηρήσεις ή ερωτήσεις σας μπορείτε να στέλνετε στο vlaxojohnmes@gmail.com.