Ποιοί ευτελίζουν τελικά την ανθρώπινη ζωή; (Φ. 1974)

 

Αλεξάνδρου Π. Κωστάρα

Ομότιμου Καθηγητή Νομικής Σχολής Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης

 

Αφορμή για τις σκέψεις που διατυπώνουμε εδώ μάς έδωσε το τραγικό συμβάν στην θαλάσσια περιοχή της Χίου με τους πολλούς νεκρούς και τραυματίες. Όλους Αφγανούς μετανάστες, που εισήλθαν στα ελληνικά χωρικά ύδατα με φουσκωτό λαθρεμπορικό σκάφος, το οποίο τούς μετέφερε από τις απέναντι ακτές της Τουρκίας. Όσοι θρηνούν για αυτή την τραγωδία με τα θύματα του συμβάντος της Χίου χύνουν «κροκοδείλια δάκρυα», διότι είναι  αυτοί, οι οποίοι τούς εξωθουν ή τούς βοηθούν σε πράξεις διακινδύνευσης της ζωής τους. Στην πρώτη γραμμή όλων αυτών που απαξιώνουν την ζωή των μεταναστών ανήκουν πρωτίστως οι διακινητές τους. Εκείνοι δηλ. οι οποίοι έναντι αδράς αμοιβής αναλαμβάνουν να τούς μεταφέρουν δια της θαλάσσης στις επιθυμητές χώρες της Ευρώπης, που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή τής απέναντι όχθης (Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία). Είναι πολλοί αυτοί που αποκομίζουν τεράστια κέρδη χρησιμοποιώντας ως κεφάλαιο των επιχειρήσεών τους τούς μετανάστες.  Μιλάμε από άλλη άποψη για σύγχρονους δουλεμπόρους, οι οποίοι από την άποψη αυτή δεν διαφέρουν σε τίποτε από τους αρχαίους Ρωμαίους ή Έλληνες αφέντες, οι οποίοι δεν έβλεπαν τους δούλους ως πρόσωπα με δικαιώματα, που έπρεπε να γίνονται σεβαστά από όλους, αλλά ως πράγματα (res) και μάλιστα αναλώσιμα ανά πάσα στιγμή, που μπορούσαν να τα εκμεταλλευθούν με τον επωφελέστερο για αυτούς τρόπο. Η απομάκρυνσή μας από την εποχή της κυριαρχίας των Ρωμαίων με τα ήθη και τα έθιμά τους και τον ευτελισμό της ανθρώπινης ζωής στο πρόσωπο των δούλων δεν άλλαξε πολλά πράγματα, όταν περάσαμε στην σύγχρονη δικαιοκρατούμενη εποχή. Πιστέψαμε ότι αφήσαμε οριστικά πίσω μας την σκοτεινή  περίοδο του πολιτισμού μας, που συντηρεί τον θεσμό της δουλείας, μόνο και μόνον επειδή δρασκελίσαμε τις σελίδες του ημεροδείκτη και βρεθήκαμε σε κάποιες άλλες καινούργιες πιο πέρα. Φαινόμενα ωστόσο σαν αυτό που περιγράφουμε εδώ μάς αποκαλύπτουν το μέγεθος της πλάνης μας, αφού  μπορεί να εξαλείφθηκε η δουλεία, όπως την γνωρίσαμε στην ιστορία, μάς έμειναν όμως, λόγω των νέων μορφών συμπειφοράς μας ως πολιτιστικές «κηλίδες» κάποια απομεινάρια της, για να μάς την θυμίζουν. Πρόκειται αφ’ ενός για την σωματεμπορία ευάλωτων γυναικών από αδίστακτους κακοποιοούς του υποκόσμου και αφ’ ετέρου για την διακίνηση λαθρομεταναστών από τους εκμεταλλευτές τους, που εμφανίζονται ως ευεργέτες τους.

Οι διακινητές όμως μπορεί να αποτελούν τον κορμό εκείνων που ευτελίζουν την αξία της ανθρώπινης ζωής στο πρόσωπο των λαθρομεταναστών, δεν είναι ωστόσο μόνοι τους σε αυτή την διαδικασία ευτελισμού. Τούς συμπαραστέκεται ποικιλοτρόπως  ένα ολόκληρο σύστημα, που αποτελείται αφ’ ενός μεν από τις ποικιλώνυμες Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις (ΜΗΚΥΟ) και αφ’ ετέρου από τούς διαφόρους αλληλέγγυους. Το σύστημα αυτό εκ πρώτης όψεως εμφανίζεται ως αρωγός της προσπάθειας των λαθρομεταναστών  να καταφέρουν να περάσουν στην «γη της επαγγελίας», όπως επιδιώκουν. Εάν όμως κοιτάξουμε βαθύτερα την δομή και την λειτουργία αυτού του συστήματος, θα παρατηρήσουμε ότι αυτό πρωτίστως ενδιαφέρεται όχι τόσο για τους λαθρομετανάστες όσο για την δική του επιβίωση. Θα γινόταν έτσι ορατό ότι οι ΜΗΚΥΟ ενδιαφέρονται να συνεχίσουν να υπάρχουν κατά πρώτο λόγο, για να μπορούν να εισπράττουν τα  χρήματα, που τούς προσφέρουν όσοι χρηματοδοτούν την λειτουργία τους, όπως είναι π.χ. ο Σόρος και πολλοί άλλοι, που θέλουν να πλήξουν τα κράτη, τα οποία αντιστέκονται στην μεθοδευμένη αλλοίωση του πληθυσμού τους, όπως είναι ασφαλώς στην πρώτη γραμμή  η χώρα μας. Ανάλογα ισχύουν και για τους αλληλέγγυους των λαθρομεταναστών. Και αυτοί θέλουν να διατηρήσουν πρωτίστως το μεταναστευτικό ως εφαλτήριο της πολεμικής τους εναντίον του συστήματος, το οποίο προφανώς θα χάσουν, εάν  εκλείψει το φαινόμενο της λαθρομετανάστευσης. Βλέπουμε λοιπόν ότι οι στοχεύσεις αυτές του προαναφερθέντος συστήματος το αποσπούν από την προσήλωσή του στην αποτελεσματική προστασία της ζωής των λαθρομεταναστών. Εάν οι ΜΗΚΥΟ και οι αλληλέγγυοι ήσαν προσηλωμένοι σε αυτόν τον στόχο, εφ’ όσον βεβαίως διατηρούσαν μια στενή επαφή με τους λαθρομετανάστες στην βάση μιας αμοιβαίας εμπιστοσύνης, θα τους εμπόδιζαν να εκτεθούν σε κινδύνους, που απειλούν σοβαρά την ζωή τους. Και για να μιλήσουμε με συγκεκριμένα παραδείγματα, θα αναφερθούμε σε δύο γνωστές τραγωδίες, μια πρόσφατη και μια παλαιότερη: Οι άνθρωποι του εν λόγω συστήματος θα απέτρεπαν κατ’ αρχάς το ναυάγιο της Πύλου, αφού θα συμβούλευαν τους λαθρομετανάστες να μη ανεβούν 500 άτομα σε ένα σαπιο-κάραβο, για να τους μεταφέρει από τις ακτές της Λιβύης στην Ιταλία. Ανάλογα ισχύουν και για την πρόσφατη τραγωδία στην Χίο: Θα απέτρεπαν τα 50 στιβαγμένα άτομα του φουσκωτού να ανεβούν σε αυτό, χωρίς μάλιστα σωσίβια, αφού το συγκεκριμένο φουσκωτό χωράει μόλις 10 άτομα.

Το τελευταίο τραγικό συμβάν της Χίου αναδεικνύει τις δύο όψεις του προβλήματος της λαθρομετανάστευσης. Η μια μάς παραπέμπει  στο όραμα της «γης της επαγγελίας», που ωθεί πολλούς αλλοδαπούς να εγκαταλείψουν την μιζέρια, που τούς μαστίζει στην πατρίδα τους, για να αναζητήσουν την τύχη μιάς καλύτερης τύχης σε άλλα μέρη, σε άλλες, ξένες, πατρίδες μακρυά από την δική του. Η άλλη όψη του προβλήματος μάς δείχνει την αντίσταση κάθε κράτους υποδοχής λαθρομεταναστών να ανοίξει τα σύνορά του, για να εισέλθουν απρόσκλητοι όσοι επιθυμούν να βεθούν εντός των τειχών. Η διαπάλη ανάμεσα στις δύο αυτές πλευρές του προβλήματος της λαθρομετανάστευσης δεν πρόκειται να σταματήσει ποτέ όσο υπάρχουν εκείνοι που τροφοδοτούν την δυναμική του. Από την άλλη πάλι μεριά δεν θα μπορέσει ποτέ κανείς να πείσει τους ανθρώπους να πάψουν να προσβλέπουν στο οράμα της «γης της επαγγελίας», όπως δεν θα μπορέσει επίσης ποτέ κανείς να εμποδίσει τους φύλακες των τειχών να τα υπερασπίζονται, όπως αυτοί κρίνουν αποτελεσματικότερα. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι τις εν λόγω δύο όψεις του προβλήματος της λαθρομετανάστευσης πρέπει να τις αφήσουμε ανεξέλεγκτες, για να τις μετατρέψουν οι επιτήδειοι  σε «συμπληγάδες», μέσα στις οποίες άλλοτε συνθλίβεται η αναπαλλοτρίωτη αξία της ανθρώπινης ζωής και άλλοτε το ζωτικό συμφέρον κάθε χώρας να διατηρήσει αναλλοίωτη την σύνθεση του πληθυσμού της.

Γυρνώντας λοιπόν με αυτές τις σκέψεις στο τραγικό συμβάν της Χίου πρέπει να πούμε ότι αυτό δεν θα είχε λάβει ασφαλώς χώρα, εάν εκείνοι, οι οποίοι εντελώς  αβάσιμα ρίχνουν την ευθύνη του συμβάντος στους άνδρες του Λιμενικού Σώματος, που περιπολούσαν την ώρα του ατυχήματος στην θαλάσσια περιοχή της Χίου, είχαν φροντίσει να ενημερώσουν τους διακινητές και τους ίδιους τους λαθρομετανάστες να μη αντιδράσουν στην σύλληψή τους, εάν γίνουν αντιληπτοί, διότι περιπλέκουν τα πράγματα. Αντιθέτως αυτοί, για να διαφύγουν, επιχείρησαν να διεμβολίσουν το σκάφος του Λιμενικού και έτσι, δυστυχώς, γράφτηκε η τραγωδία της Χίου.