Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ απεβίωσε τη Δευτέρα 16 Φεβρουαρίου 2026 πλήρης ημερών, έργου, διεθνούς αναγνώρισης και ζωής! (Φ. 1974)

 

 

Η κορυφαία βυζαντινολόγος και ιστορικός Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ απεβίωσε τη Δευτέρα, 16 Φεβρουαρίου 2026, πλήρης ημερών, έργου, αναγνώρισης και ζωής! Και όπως είχε προβλέψει έφτασε τα 100 χρόνια! Θυμάστε τι έλεγε: «Στα 90 περπατώ, στα 100 θα φτάσω και μόνον τότε θα σκεφτώ εάν θέλω να γεράσω». Αυτή ήταν η Αρβελέρ! Ένας άνθρωπος γεμάτος ζωή και πάθος.

Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ  υπήρξε η πρώτη γυναίκα πρόεδρος του Τμήματος Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης (1967) και η πρώτη γυναίκα πρύτανης στην 700 ετών ιστορία του ίδιου πανεπιστημίου (1976).

Εξειδικεύτηκε στη βυζαντινολογία αφήνοντας πίσω της ένα τεράστιο πνευματικό κεφάλαιο, το οποίο περιλαμβάνει μερικές από τις πιο σημαντικές μελέτες για τον βυζαντινό πολιτισμό, καθώς και πλήθος διεθνών τιμών που επιβεβαιώνουν την παγκόσμια ακτινοβολία της. 

Το έργο της επικεντρώθηκε στην επανατοποθέτηση του Βυζαντίου ως κεντρικού πυλώνα της ευρωπαϊκής ιστορίας. Μερικά από τα πιο γνωστά της βιβλία είναι: 

-«Γιατί το Βυζάντιο»: Ένα από τα πιο δημοφιλή της έργα, όπου αναλύει τη σημασία της αυτοκρατορίας για τον σύγχρονο κόσμο.

-«Βυζάντιο και Θάλασσα» (Byzance et la mer): Μια εμβληματική μελέτη που θεωρείται σημείο αναφοράς για την ιστορική έρευνα της ναυτικής ισχύος του Βυζαντίου.

-«Η πολιτική ιδεολογία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας»: Ανάλυση των δομών εξουσίας και της πνευματικής ταυτότητας του κράτους.

-«Μια μεγάλη Ελληνίδα»: Αυτοβιογραφικό έργο που περιλαμβάνει σκέψεις και αναμνήσεις από τη μακρά πορεία της.

-«Ο ελληνισμός στο Βυζάντιο»: Εξετάζει τη συνέχεια της ελληνικής ταυτότητας μέσα στους αιώνες. 

Τιμητικές Διακρίσεις και Αξιώματα:

-Πρυτανεία στη Σορβόννη: Υπήρξε η πρώτη γυναίκα πρύτανης του Πανεπιστημίου Paris 1 Panthéon-Sorbonne (1976).

-Πρέσβειρα Καλής Θελήσεως της UNICEF: Εκπροσώπησε την Ελλάδα σε διεθνές επίπεδο για ανθρωπιστικούς σκοπούς.

-Παράσημα: Τιμήθηκε με τον Ταξιάρχη της Λεγεώνας της Τιμής (Γαλλία) και τον Μεγαλόσταυρο του Τάγματος του Φοίνικος (Ελλάδα).

Διεθνή Ιδρύματα: Διετέλεσε Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών και του Κέντρου Georges Pompidou στο Παρίσι.

-Επίτιμη Διδάκτωρ: Έλαβε δεκάδες τίτλους από κορυφαία πανεπιστήμια παγκοσμίως, όπως το Harvard και το Πανεπιστήμιο Αθηνών. 

Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ ήταν μια προσωπικότητα που ισορροπούσε ανάμεσα σε δύο πατρίδες, την Ελλάδα και τη Γαλλία, όπως χαρακτηριστικά έλεγε, ενώ η πνευματική της συγκρότηση ξεκίνησε μέσα από τις δυσκολίες της Κατοχής.

Παρά το γεγονός ότι έγινε γνωστή ως κορυφαία ακαδημαϊκός, η ίδια δήλωνε συχνά: «Είμαι παιδί της Κατοχής». Κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής, εντάχθηκε στην ΕΠΟΝ (Ενιαία Πανελλαδική Οργάνωση Νέων), συμμετείχε ενεργά στην αντίσταση στους δρόμους της Αθήνας μοιράζοντας προκηρύξεις και γράφοντας συνθήματα στους τοίχους. Η εμπειρία της αυτή διαμόρφωσε την πεποίθησή της για την ελευθερία και τη δημοκρατία, αξίες που υπερασπίστηκε σε όλη της τη ζωή.

Η Γαλλία έγινε η δεύτερη πατρίδα της το 1953, όταν μετακόμισε στο Παρίσι για σπουδές, εξελισσόμενη σε μία από τις πιο ισχυρές προσωπικότητες της γαλλικής διανόησης. Το κύρος της ήταν τέτοιο που η Γαλλική Δημοκρατία της εμπιστεύτηκε τη διοίκηση κορυφαίων ιδρυμάτων, όπως το Centre Pompidou. Λειτούργησε ως η απόλυτη πρέσβειρα του ελληνικού πνεύματος στη Δύση, καταφέρνοντας να κάνει το Βυζάντιο «μόδα» στους γαλλικούς ακαδημαϊκούς κύκλους.

Είναι χαρακτηριστικό ότι, παρά τη διεθνή της καριέρα, διατήρησε μέχρι τέλους την ελληνική της ταυτότητα, λέγοντας χαρακτηριστικά: «Στη Γαλλία είμαι η Madame la Rectrice, στην Ελλάδα είμαι η Ελένη».