UNICS - Ιερά Μονή Παναγίας Φανερωμένης Χιλιομοδίου Κορινθίας (Φ. 1952)

 

    

 

Από Unics (Δημοσιεύσεις Facebook)

 Κυριάκος Κόκκινος *

 Το θερινό προσκύνημα στις ιερές μονές της Κορινθίας ολοκληρώθηκε σήμερα, εορτή της κατάθεσης της Τιμίας Ζώνης της Παναγίας στην Ιερά Μονή Παναγίας Φανερωμένης Χιλιομοδίου Κορινθίας, που θεωρείται η αρχαιότερη Μονή με την ονομασία αυτή στον Ελλαδικό χώρο

Η θαυματουργή ιστορία της, ο σεισμός, το παλιό και το νέο μοναστήρι

Το άγιο, το αληθινό και το ωραίο εδώ συνυπάρχουν σ’ ένα μαγευτικό τοπίο, στη μέση του πουθενά, ανάμεσα στα πεύκα, τα αγριολούλουδα, τα κελαηδίσματα των πουλιών. Η όμορφη φύση, τα δώρα του Δημιουργού… είναι ένα ποίημα άφθαστο και ιερό μπροστά στο θρόνο της κυρά-Φανερωμένης. Εδώ δεσπόζει η θεία μορφή της Παναγίας που πάντα εμπνέει και στέκει αθάνατη στο πέρασμα του χρόνου.

Η Μονή της Παναγιάς Φανερωμένης του 16ου αιώνα βρίσκεται σε μια πευκόφυτη τοποθεσία, 3 χιλιόμετρα μακριά από το Χιλιομόδι Κορινθίας, που είναι αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Στην όμορφη αυτή τοποθεσία με το πυκνό πευκόδασος, ερχόμαστε κάθε χρόνο στην ημερήσια εκδρομή, ως μαθητές του 6ου Δημοτικού σχολείου Κορίνθου, έχοντας έτσι αναπτύξει ανεξίτηλους δεσμούς με τον ιερό αυτό χώρο.

 

 

Ενδιαφέροντα ιστορικά στοιχεία

Αποτέλεσε καταφύγιο του άμαχου πληθυσμού κατά την Επανάσταση του 1821 και αποτελεί δείγμα μεταβυζαντινών αγιογραφιών. Η παλαιότερη Μονή επίσης της Φανερωμένης θεωρείται η αρχαιότερη με την ονομασία αυτή στον Ελλαδικό χώρο.

Στην είσοδο του ναού ορατοί μέχρι σήμερα είναι δύο ιονικοί κίονες αρχαίου ναού, ενώ εσωτερικά φέρει δύο στρώματα τοιχογραφιών του 17ου και του 13ου αιώνα αντίστοιχα. Αρχικά βρισκόταν ψηλότερα, η παλιά Μονή, σε απόσταση περίπου 4 χιλιομέτρων από τη σημερινή μονή, σε θέση με εξαιρετική εποπτεία της γύρω περιοχής και θέα μέχρι τον Ακροκόρινθο. Από την παλαιά μονή σώζεται το καθολικό του 13ου αιώνα με όμορφες αλλά φθαρμένες τοιχογραφίες, και τα ημιερειπωμένα κτήρια των κελιών.

Πώς πήρε το όνομά της

Η ονοματοδοσία της οφείλεται στην εικόνα της Παναγίας που φανερώθηκε στο σημείο που χτίστηκε το Μοναστήρι. Οι γέροντες στο Χιλιομόδι, στ’ Αθίκια και στον Αγιάννη περιγράφουν το Πως και Γιατί έγινε η επιλογή της συγκεκριμένης τοποθεσίας.

Στην κορυφή του βουνού, υπήρχε ένα μετόχι του Αγ. Ιωάννη του Θεολόγου (Σ.Σ. σήμερα εξακολουθεί να υπάρχει) το οποίο προϋπήρχε της Μονής, όπου λατρευόταν η Παναγία και είχε εκεί το παλαιό εικόνισμά της.

Εντελώς ξαφνικά, κάποια στιγμή, η εικόνα της Παναγίας έφυγε από το ναό και έπεσε μέσα στο Βράχο, όπου δόθηκε η ερμηνεία, από την αδελφότητα των μοναχών που κυριολεκτικά αναστατώθηκε για να σώσει την εικόνα, ότι επιθυμία της Παναγίας ήταν να μην επανέλθει στο ναό του Θεολόγου, αλλά να αποκτήσει δικό της ναό σε νέο μοναστήρι.

Η σπουδαία θύμησις ζωντανεύει παλαιές παραδόσεις και στο σημείο που συνέβη το θαύμα έχει γραφεί πάνω στο έδαφος το τοπωνύμιο

Ο σεισμός και η νέα μονή

Το 1854 η μονή υπέστη σοβαρές ζημιές από σεισμό, και το 1896 η αδελφότητα των μοναχών μεταφέρθηκε χαμηλότερα, στη νέα μονή, που είχε ιδρυθεί τον 16ο αιώνα και μέχρι τότε ήταν μετόχι της παλαιάς.

Τότε μεταφέρθηκαν στη σημερινή τους θέση το τέμπλο του πρώτου ναού και η εικόνα της Παναγίας Βρεφοκρατούσας. Το περίτεχνο ξύλινο σκαλιστό τέμπλο από οξιά και φλαμούρι είναι φιλοτεχνημένο με σκαλιστές παραστάσεις από την Παλιά και Καινή Διαθήκη. Το 1949 η μονή ανακαινίσθηκε και μετατράπηκε σε γυναικεία.

Το παλιό μοναστήρι σήμερα

Το παλιό μοναστήρι κατά τη διάρκεια του χρόνου παραμένει κλειστό. Γιορτάζει την ημέρα της Ζωοδόχου Πηγής, οπότε τελείται Θεία Λειτουργία και πλημμυρίζει κόσμο. Πολύς κόσμος επίσης επισκέπτεται τη Μονή την 21η Αυγούστου, όπου ψάλλεται παράκληση στην εικόνα της Παναγίας με μεταφορά από το παλιό μοναστήρι στο νέο.

Η τελετή αυτή καθιερώθηκε από τους πατέρες της παλαιάς Μονής, λίγο πριν την εγκαταλείψουν το 1897. Την παραμονή της γιορτής τελείται στη νέα μονή μεγάλος Αρχιερατικός Εσπερινός με ειδικό τυπικό Ιεροσολύμων -και αυτή η περίπτωση είναι μοναδική στην Κορινθία.

Η Παλαιά Μονή ιδρύθηκε σ’ αυτή τη μαγευτική, αλλά και δυσπρόσιτη για την εποχή εκείνη τοποθεσία περίπου το 1250-1300 μ.Χ. Ανάμεσα στο Χιλιομόδι, τα Αθίκια και τον Αϊ-Γιάννη και πάνω από έναν καταπράσινο πευκώνα, που έφερε το τοπωνύμιο Σόϊκα, δίνει την εντύπωση για όποιον το κοιτάζει από κάτω ενός ισχυρού οχυρού προμαχώνος, σφηνωμένου σ’ ένα βράχο του σκληρού ορεινού εδάφους. Ο Ακροκόρινθος που υψώνεται στο βάθος του ορίζοντα, συμπληρώνει τη μοναδικότητα του τοπίου.

Συνοπτικά θα μπορούσαμε να πούμε ότι η Μονή Φανερωμένης ήταν μια ανδρώα Μονή της Υστεροβυζαντινής περιόδου, φρουριακής κατασκευής, με ιστορική δράση, με μεγάλη περιουσία και πολυμελή αδελφότητα.

Το 1828 η Μονή πυρπολείται από τους Τούρκους, χωρίς ευτυχώς να πειραχτεί ο Ναός, ενώ στα μεταεπαναστατικά χρόνια θα γνωρίσει εσωτερική κρίση που θα διαρκέσει καθ’ όλη σχεδόν τη ροή του 19ου αιώνα, μέχρι βαθμού ακυβερνησίας κι αλλοτριώσεως.

Κύρια αιτία της κρίσης το γεγονός ότι μέχρι τα μέσα του αιώνα δεν έχει γίνει ακόμη διάκριση των εξουσιών, τα δε εκκλησιαστικά ζητήματα χειρίζεται η κοσμική εξουσία ως εθνικά και δημόσια. Έτσι οι μοναχοί είχαν διαιρεθεί σε οπαδούς προσώπων -εντός κι εκτός της μονής- κι επηρεαζόμενοι υπέγραφαν αναφορές με διάφορες κατηγορίες που ήταν αδύνατον να διαλευκανθούν.

Αξιοσημείωτο επίσης είναι ότι την περίοδο εκείνη η Μονή γνωρίζει μεγάλη οικονομική ακμή (μάλιστα δανείζει χρήματα και έχει σημαντικά έσοδα από την υπεραφθονία των προϊόντων που παράγει (Το 1850 π.Χ. από σωζόμενα έγγραφα βλέπουμε ότι το Μοναστήρι παράγει αγροτικά προϊόντα όπως σιτάρι, κριθάρι, ρεβίθια, φακές, ρόβη, βίκο, λαθούρια, κηπευτικά, αυγά, πατάτες, κρασί, λάδι, τυρί, βούτυρο, μέλι, μαλλιά κ.λπ.).

Το 1897 η Μοναχική Αδελφότητα της Φανερωμένης η κληρονόμος ενός πλουσιότατου παρελθόντος της Αγίας Μονής στον απόμερο βράχο της εγκαταλείπει το παλιό μοναστήρι κι εγκαθίσταται στη νέα θέση, όπου βρίσκεται σήμερα.

Οι κυριότερες μεταβολές που συνέβησαν από τότε σχετίζονται με τη μορφή της Μονής, η οποία ήταν ανδρώα μέχρι το 1938 και μετά γίνεται γυναικεία και με την οικονομική της κατάσταση (ενώ δηλαδή παλαιότερα ήταν μια πλούσια μονή σήμερα είναι σχεδόν ακτήμων).

Η Τίμια Ζώνη

Βρίσκεται στη Μονή Βατοπεδίου στο Άγιο Όρος εντός ασημένιας (μεταγενέστερης) θήκης , αποτελούμενη από τρία τεμάχια.Αφιερώθηκε στη Μονή αυτή, σύμφωνα με την παράδοση το έτος 1101 από το Λάζαρο της Σερβίας.

Ο Συναξαριστής αναφέρει συγκεκριμένα πως ο Βασιλεύς Αρκάδιος, γιος του Αυτοκράτορα Θεοδοσίου, που βασίλευσε το έτος 395 έστειλε και έφεραν από τα Ιεροσόλυμα στην Κωνσταντινούπολη την «Τιμία Ζώνη της Υπεραγίας Θεοτόκου».

Σε άλλο όμως σημείο αναφέρει ότι: η «Τιμία Ζώνη της Υπεραγίας Δεσποίνης ημών Θεοτόκου μετεκομίσθη από της επισκοπής Ζήλας εις την Βασιλίδα των πόλεων, επί Κωνσταντίνου και Ρωμανού του Πορφυρογέννητου το έτος 919, όπου και απετέθη στην Αγία Σορό ή Θεοτόκο των Χαλκοπρατείων στις 31 Αυγούστου».

Κατά την ιερή παράδοση την Αγία Ζώνη παρέδωσε η Παναγία στον Απόστολο Θωμά αμέσως μετά την κοίμηση και κατά τη μετάστασή Της. θεωρείται πανίερο προσκύνημα, εκ του γεγονότος ότι αποτελεί το μοναδικό προσωπικό αντικείμενο της Παναγίας που έχει διασωθεί.

Η καθιέρωση του εορτασμού της Αγίας Ζώνης στις 31 Αυγούστου οφείλεται στον Αυτοκράτορα Μανουήλ Α’ τον Κομνηνό.

 

*Κυριάκος Κόκκινος,

Δικηγόρος,

Πρόεδρος της  Κίνησης Οργανικότητας  ΚΟΣΜΟΠΟΛΙΣ, Αλεξιπτωτιστής - Ο.Υ.Κ.