16 Σεπτεμβρίου 2018 : ΚΥΡΙΑΚΗ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΥΨΩΣΙΝ

Η ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ

Κάποτε ο Χριστός αναγκάστηκε να επιπλήξει κάποιον μαθητή του χαρακτηρίζοντάς τον «σατανά». Την πρωτάκουστη επίπληξη δεν την έκανε στον Ιούδα, αλλά στον μετέπειτα πρωτοκορυφαίο απόστολο Πέτρο, επειδή ο παρορμητικός μαθητής αντέδρασε ζωηρά ακούγοντας τον Χριστό να προαναγγέλλει το επικείμενο Πάθος του. Ενώ ο Πέτρος έντονα τον απέτρεπε από τον θάνατο, ο Χριστός τον άφηνε άφωνο λέγοντάς του: «Πήγαινε πίσω μου, σατανά, γιατί δεν φρονείς εκείνα που αρέσουν στον Θεό, αλλά εκείνα που αρέσουν στους ανθρώπους» (Μάρκ. 8,33).

Πως φρονούμε τα του Θεού;
Τι σημαίνει «φρονείν τα του Θεού» το εξηγεί συνεχίζοντας ο Χριστός στην ευαγγελική περικοπή σήμερα, Κυριακή μετά τον εορτασμό της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού. Ίσως δεν υπάρχει πιό κατάλληλη περικοπή για το κλείσιμο της εορτής. Ο Χριστός φρονώντας τα του Θεού «ούχ εαυτώ ήρεσεν» (Ρωμ. 15,3), αλλά υπάκουσε στο θέλημα του Πατέρα του μέχρι θανάτου, θανάτου δέ σταυρού.
Έτσι και ο άνθρωπος μπορεί να αποκτήσει το φρόνημα του Θεού, μόνο όταν ακολουθήσει τον Χριστό, σηκώνοντας με αυταπάρνηση τον δικό του σταυρό της υπακοής στο θείο θέλημα. «Αυταπάρνηση» σημαίνει ότι θυσιάζει τη δική του εγωκεντρική θέληση και αμφισβητεί τη δική του εγωιστική κρίση και φρόνηση. Στη θέση τους βάζει και εμπιστεύεται απόλυτα το μόνο αληθινά φιλάνθρωπο θέλημα του Θεού και τη μόνη αληθινά φιλάνθρωπη σοφία του, που φανερώθηκαν με τη σταυρική του θυσία. Ποιο άλλο μεγαλύτερο τεκμήριο αγάπης και φάρμακο θεραπείας θα μπορούσε να περιμένει ο σακατεμένος από τον εγωισμό του άνθρωπος;

Η σωτήρια θυσία
Χαρακτηριστική περίπτωση τέτοιου «επηρμένου» ανθρώπου είναι ο Καζαντζάκη. Στο βιβλίο του «Αναφορά στον Γκρέκο» περιγράφει μιά συνάντηση του με ασκητή στο Άγιον Όρος: «Για να τον πειράξω», λέει ο συγγραφέας, «του είπα: Έχασες το μυαλό σου, δυστυχισμένε. Κι εκείνος μου είπε ένα λόγο και με αποστόμωσε: Έδωκα το μυαλό μου και πήρα τον Θεό. Έδωκα μιά κάλπικη πεντάρα κι αγόρασα τον παράδεισο. Και να σου πω και τούτο, για να ξέρεις: Ένας μεγάλος βασιλιάς, όμορφος και γλεντζές, συνάντησε κάποτε έναν ασκητή και του είπε με συμπόνια: Μεγάλη η θυσία που κάνεις! Κι εκείνος του αποκρίθηκε: Εσένα η θυσία σου είναι πιό μεγάλη, βασιλιά μου. Γιατί εγώ απαρνιέμαι τα φαινόμενα και τα πρόσκαιρα, ενώ εσύ τα μόνιμα και αιώνια».
Ο σοφός ασκητής με παραστατικό τρόπο επανέλαβε στον Καζαντζάκη τα λόγια του Χριστού: «Όποιος θέλει δήθεν να σώσει και να χαρεί τη ζωή του εγωιστικά, θα τη χάσει·θα χάσει την πραγματική της ομορφιά και χαρά. Όποιος όμως θυσιάσει το εγωιστικό του φρόνημα και έτσι φαινομενικά χάσει τη ζωή του, εξαιτίας της υπακοής του σε μένα και στο ευαγγέλιό μου, αυτός ουσιαστικά θα την σώσει και θα την χαρεί». Μπορεί να χάσει τα απατηλά και πρόσκαιρα της «κατά σάρκα» ζωής, αλλά θα κερδίσει τα αληθινά και αναφαίρετα της «κατά πνεύμα» ζωής. «Κατά σάρκα» ζωή είναι η ζωή η υποδουλωμένη στα πάθη, που οδηγεί σε έχθρα προς τον Θεό και άρα σε οριστικό χωρισμό από Αυτόν και σε θάνατο·ενώ «κατά πνεύμα» ζωή είναι η γεμάτη ειρήνη αληθινή ζωή, η λουσμένη «εις την ελευθερίαν της δόξης των τέκνων του Θεού» (Ρωμ. 8,21).

Το καύχημα του σταυρού
Αυτή η «κατά πνεύμα» ζωή, είναι η -κατά το σημερινό Ευαγγέλιο- «ψυχή», για την οποία τίποτε δεν μπορεί να δώσει αντάλλαγμα ο άνθρωπος, και την οποία, αν την «ζημιωθεί» και την χάσει, έστω κι αν κερδίσει ολόκληρο τον κόσμο, δεν έχει τίποτε να ωφεληθεί. Και φυσικά αυτή η «κατά πνεύμα» ζωή δεν είναι μιά... άυλη «πνευματική» κατάσταση μετά θάνατον, αλλά την ζει ο άνθρωπος εδώ και τώρα με ολόκληρη την ύπαρξή του, «ψυχή τε και σώματι», σηκώνοντας τον σταυρό του και ακολουθώντας τον Χριστό.
Η άρση του προσωπικού μας σταυρού και η πορεία «οπίσω του Χριστού» δεν έχει καμία σχέση με ατομικές θρησκευτικότητες ή ιδιωτικές «θεολογίες». Είναι εκκλησιαστικό γεγονός και δεν μπορεί να κρυφτεί. Είναι «λύχνος καιόμενος», που πρέπει να τοποθετείται πάνω στον λυχνοστάτη, για να λάμπει «πάσι τοις έν τη οικία» (Ματθ. 5,15). «Σηκώνω τον σταυρό μου και ακολουθώ τον Χριστό» σημαίνει «δεν ντρέπομαι για το ότι έχω οδηγό μου τον Εσταυρωμένο Κύριο της Δόξης». Αντίθετα, καυχιέμαι για τον Σταυρό του και ομολογώ σε κάθε στιγμή της ζωήδ μου ότι μόνο τηρώντας το θέλημά του μπορώ να σωθώ. Η άρνηση αυτής της ομολογίας θα έχει και εσχατολογικές διαστάσεις·διότι τότε και ο Χριστός, «όταν έλθη έν τη δόξη του Πατρόδ Αυτού», θα ντραπεί να με ομολογήσει «δικό του» ενώπιον του Πατέρα του.
Ο άγιος Προκόπιος, πρίν γίνει χριστιανός, ως ειδωλολάτρης αξιωματικός κυνηγούσε τους χριστιανούς. Κάποια νύχτα, όμως, έξω από την Απάμεια της Συρίας «σκόνταψε» μπροστά σ’ Εκείνον που καταδίωκε, όπως κάποτε και ο διώκτης Σαύλος. Του φανερώθηκε ένας φωτεινός σταυρός και άκουσε τον Χριστό να τον καλεί να τον ακολουθήσει. Τότε, αφού έφτιαξε πρώτα σαν οδοδείκτη της ζωής του ένα ολόχρυσο σταυρό, άρχισε να σηκώνει κάθε μέρα και πιό συνειδητά τον προσωπικό του σταυρό με τέτοια αυταπάρνηση, ώστε στο τέλος αξιώθηκε και να πεθάνει μαρτυρικά για τον Χριστό. Με τις πρεσβείες του, σταυρέ του Χριστού, «σώσον ημάς».

Άρχιμ. Β. Λ.