ΜΕ ΤΟ ΘΑΡΡΟΣ ΤΗΣ ΓΝΩΜΗΣ (Φ. 2009)

 

     Βαγγέλης Δ. Κόκκινος, ο νεότερος *

 

Ελλάδα και Τουρκία: Ο κίνδυνος να εκληφθεί μια παύση ως πρόοδος

Η Ελλάδα και η Τουρκία φαινόταν να έχουν απομακρυνθεί από μια ευρεία αντιπαράθεση στην Ανατολική Μεσόγειο. Ο πυρήνας της κρίσης, ωστόσο, υποβόσκει στα υπόγεια της Άγκυρας, πίσω από τα χαμόγελα και τις δηλώσεις των πολιτικών της.

Το άμεσο ζήτημα είναι ο «Great Sea Interconnector», το υποθαλάσσιο καλώδιο που προορίζεται να συνδέσει τα ηλεκτρικά δίκτυα της Ελλάδας και της Κύπρου, κατ’ επέκταση και της Ευρώπης. Το γαλλικό ερευνητικό σκάφος «Abeille Marengo», αναχώρησε από την Κρήτη την Τρίτη για να συνεχίσει τις ερευνητικές εργασίες. Η Τουρκία αμφισβήτησε την ελληνική άδεια, εκδίδοντας δική της NAVTEX και ισχυριζόμενη ότι τμήματα της περιοχής έρευνας εμπίπτουν στην ηπειρωτική υφαλοκρηπίδα της. Η Αθήνα απορρίπτει τον ισχυρισμό αυτό κατηγορηματικά, στηριζόμενη στο διεθνές δίκαιο.

Υπήρξαν ενδείξεις αποκλιμάκωσης. Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν δήλωσε στις 8 Νοεμβρίου ότι η διαμάχη σχετικά με τις ναυτιλιακές προειδοποιήσεις είχε επιλυθεί και ότι «όλα είναι φυσιολογικά». Ωστόσο, οι διπλωματικές συζητήσεις στις οποίες συμμετέχουν η Αθήνα, το Παρίσι και η Άγκυρα δεν έχουν εξαλείψει την υποκείμενη διαφωνία. Η Γαλλία προσπάθησε να ενημερώσει την Τουρκία για τα σχέδια έρευνας χωρίς να λάβει θέση.

Το πολιτικό διακύβευμα έχει αυξηθεί περαιτέρω. Την Τρίτη, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης προειδοποίησε την Τουρκία να μην προχωρήσει στη θέσπιση νομοθεσίας που σχετίζεται με τη δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», χαρακτηρίζοντας μια τέτοια κίνηση ως περιττή κλιμάκωση. Επίσης, αρνήθηκε να αποκλείσει την επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων, πάγιο αίτημα της Τουρκίας στο ρεσιτάλ των παράτυπων διεκδικήσεων και απειλών πολέμου.

Εν τω μεταξύ, η Αθήνα σκοπεύει να θέσει το θέμα της θαλάσσιας συμφωνίας Τουρκίας-Λιβύης στην άτυπη σύνοδο κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης που θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή στο Δουβλίνο. Η συμφωνία, η οποία επικυρώθηκε τον περασμένο μήνα από το κοινοβούλιο της Λιβύης με έδρα την ανατολική Λιβύη, απορρίπτεται από την Ελλάδα και την ηγεσία της ΕΕ ως ασυμβίβαστη με το διεθνές ναυτικό δίκαιο και τα δικαιώματα τρίτων κρατών.

Η Ελλάδα έχει έναν σαφή διπλωματικό στόχο: να αποτρέψει την Άγκυρα από το να μετατρέψει τις θαλάσσιες διεκδικήσεις της σε εμπόδια για τις ευρωπαϊκές υποδομές και την περιφερειακή συνεργασία. Ωστόσο, η κυβέρνηση πρέπει επίσης να αποφύγει να μετατρέψει κάθε τεχνική επιχείρηση στη θάλασσα σε δοκιμασία της εθνικής αποφασιστικότητας.

Η ίδια ευθύνη ισχύει και για την Τουρκία. Ένας σύμμαχος του ΝΑΤΟ δεν μπορεί να αναμένει από τους γείτονές του να αντιμετωπίζουν τις μονομερείς θαλάσσιες διεκδικήσεις ως καθιερωμένο δίκαιο, ιδίως όταν αυτές οι διεκδικήσεις επηρεάζουν ένα έργο που χρηματοδοτείται από την ΕΕ και παραβιάζουν άρδην κάθε κανόνα του διεθνούς νομικού γίγνεσθαι.

Η άμεση επανέναρξη των εργασιών έρευνας είναι ευπρόσδεκτη. Δεν αποτελεί όμως επίλυση του ζητήματος. Η Ελλάδα και η Τουρκία εξακολουθούν να διαφωνούν σχετικά με τα θαλάσσια σύνορα, την υφαλοκρηπίδα και το νομικό καθεστώς των υδάτων στα οποία προβλέπεται η τοποθέτηση του καλωδίου. Πού θα οδηγήσει αυτό;

Το μεγάλο στοίχημα είναι το πώς η ελληνική διπλωματία θα κατορθώσει την οριστική παύση των τουρκικών διεκδικήσεων, με κάθε διαθέσιμο μέσο, ώστε να προχωρήσει η χώρα προς μια περίοδο ευημερίας και προόδου.

 

   *Ο Ευάγγελος Δ. Κόκκινος, ο νεότερος, είναι δημοσιογράφος, γεωπολιτικός αναλυτής και τελειόφοιτος Οικονομικών και Χρηματοοικονομικών επιστημών στο Αγγλικό Πανεπιστήμιο του Derby.