Γιατί επιμένει η Τουρκία στην αποστρατιωτικοποίηση των νησιών; (Φ. 2002)

 

Αλεξάνδρου Π. Κωστάρα

Ομότιμου Καθηγητή Νομικής Σχολής Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης

 

Τα τελευταία χρόνια έχει γίνει αφόρητη η πίεση της Τουρκίας, η οποία απαιτεί από την Ελλάδα την αποστρατιωτικοποίηση των νησιών του Βόρειο Ανατολικού Αιγαίου, όπως ορίζει το άρ. 13 της Συνθήκης της Λωζάννης, αλλά και των Δωδεκανήσων, κατά τους αντίστοιχους ορισμούς του άρ. 14  της Συνθήκης των Παρισίων του 1947. Λόγω του πριεχομένου και στις δύο σχετικές Συνθήκες (Λωζάννης και Παρισίων) όρου της αποστρατιωτικοποίησης των παραχωρουμένων στην Ελλάδα νήσων του Βόρειο-Ανατολικού Αιγαίου και των Δωδεκανήσων, η Τουρκία ερμηνεύοντας τούς σχετικούς όρους των συγκεκριμένων Συνθηκών, όχι σύμφωνα με το αληθές νόημά τους, αλλά όπως την συμφέρει, θεωρεί ότι, εφ’ όσον ουδέποτε εφαρμόσθηκε από την Ελλάδα πλήρης αποστρατιωτικοποίηση των συγκεκριμένων νησιών, δεν περιήλθε η κυριότητά τους σε αυτήν και συνεπώς όλα αυτά τα νησιά εξακολουθούν να παραμένουν υπό την κυριαρχία της Τουρκίας, που περιμένει την κατάλληλη ευκαιρία, για να τα καταλάβει και να τα επανεντάξει στον χάρτη της. Πρέπει όμως να υπογραμμισθεί με έμφαση εδώ ότι η επιχειρηματολογία της Τουρκίας, με όλη την πλημμέλεια που την συνοδεύει, έχει σημείο αναφοράς μόνο την Συνθήκη της Λωζάννης, ουδεμία δε σχέση έχει με την Συνθήκη των Παρισίων, δια της οποίας μάς παραχωρήθηκαν τα Δωδεκάννησα! Η Τουρκία δεν μπορεί να εγείρει αξιώσεις εκ των αποφάσεων της Συνθήκης των Παρισίων του 1947 για δύο λόγους: Αφ’ ενός μεν, διότι δεν συμετείχε στην σχετική Συνδιάσκεψη της Ειρήνης, στην οποία έλαβαν μέρος μόνον οι νικήτριες δυνάμεις του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Αφ’ ετέρου δε, διότι είχε αποξενωθεί (δύο φορές μάλιστα) πάσης αξιώσεως επί των Δωδεκανήσων. Την πρώτη φορά υποχρεωτικώς ως ηττηθείσα του Ιταλο-Τουρκικού Πολέμου του 1911 με συνέπεια να χάσει την κυριότητα των Δωδεκανήσων, που περιήλθαν στους Ιταλούς. Και την δεύτερη φορά εκουσίως με την παραίτησή της υπέρ της Ιταλίας στο άρθρο 15 της Συνθήκης της Λωζάννης πάσης αξιώσεως επί της Δωδεκανήσου. Επομένως καλό θα ήταν να τηρούσε αιδήμονα σιγήν η Τουρκία για τα ισχύοντα στα Δωδεκάνησα. Άξιο ιδιαίτερης μνείας είναι το γεγονός ότι και στην Συνθήκη της Λωζάννης, που μάς μετεβίβασε τα νησιά του Βόρειο-Ανατολικού Αιγαίου, ό όρος της αποστρατιωτικοποίησης έχει τεθεί μόνο στα τέσσερα από αυτά, ήτοι στην Λέσβο ( η Συνθήκη της Λωζάννης την αναφέρει ως Μυτιλήνη!), στην Χίο, στην Σάμο και στην Ικαρία, αποσιωπάται δε από στην Λήμνο και την Σαμοθράκη. Το γεγονός αυτό σκοπίμως παραλείπει να το αναφέρει η Τουρκία, η οποία ομιλεί συλλήβδην για τα νησιά του Βόρειο-Ανατολικού Αγαίου προς δημιουργίαν εντυπώσεων.

 Σε σχέση με το αληθές νόημα του όρου της αποστρατιωτικοποίησης, που περιέχουν και οι δύο συναφείς Συνθήκες (Λωζάννης και Παρισίων) έχω κατ’ επανάληψη τονίσει σε σχετικά άρθρα μου ότι ο όρος αυτός δεν έχει την έννοια της διαλυτικής αίρεσης, όπως πλημμελώς υποστηρίζει η Τουρκία, αλλά αποτελεί την ratio, δηλ. τον λόγο της σχετικής πρόβλεψης της αποστρατιωτικοποίησης. Δεν πρέπει να λησμονούμε ότι την διεθνή ειρήνη στην περιοχή του Βόρειο-Ανατολικού Αιγαίου την είχαμε διασαλεύσει εμείς με την απόβαση του Ελληνικού Στρατού στην Σμύρνη στις 2 Μαΐου 1919. Μπορεί η απόβαση αυτή να μη ήταν  αυθαίρετη ελληνική πολεμική ενέργεια, εφ’ όσον  συνετελέσθη κατ’ εντολήν των Συμμάχων μας Άγγλο-Γάλλων και Ιταλών, νικητών του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, δεν παύει όμως η απόβαση αυτή, με την οποία άρχιζε η Μικρασιατική Εκστρατεία της Ελλάδος, να συνιστά διασάλευση της ειρήνης στην περιοχή. Η λήξη της Μικρασιατικής Εκστρατείας με την Μικρασιατική Καταστροφή το 1922 έθεσε ασφαλώς τέρμα στις Έλληνο-Τουρκικές  εχθροπραξίες. Ο φόβος όμως επανέναρξης των σχετικών εχθροπραξιών εκ μέρους της Ελλάδος ήταν ένας ισχυρός λόγος πρόβλεψης κατά τις διαπραγματεύσεις προς σύναψη της  Συνθήκης της Λωζάννης της αποστρατιωτικοποίησης των νησιών του Βόρειο-Ανατολικού Αιγαίου, για την παραχώρηση των οποίων στην Ελλάδα υπήρχε σύγκλιση των απόψεων μεταξύ των συμμαχικών παραγόντων.

 Ο φόβος διατάραξης της ειρήνης εκ μέρους της Ελλάδος, λόγω του προηγουμένου της Μικρασιατικής Εκστρατείας, ήταν ο βασικός λόγος άρνησης της τότε Σοβιετικής Ένωσης να συναινέσει στην παραχώρηση της Δωδεκανήσου σην Ελλάδα με την Συνθήκη των Παρισίων του 1947. Για αυτό και δεν περιείχετο στην αρχική ημερήσια διάταξη της σχετικής Συνδιάσκεψης η πρόβλεψη για την παραχώρηση της Δωδεκανήσου στην Ελλάδα. Όταν όμως εδόθησαν οι απαραίτητες διευκρινίσεις και εγγυήσεις  από τους Συμμαχους, ο μέχρι τότε αδιάλλακτος στην άποψή του Υπουργός Εξωτερικών της Σοβιετικής Ένωσης, Μολότοφ, ήρε τις αντιρρήσεις του και έτσι συμπεριελήφθη τελικά η παραχώρηση της Δωδεκανήσου στην σχετική  Ημερήσια Διάταξη της Συνδιάσκεψης Ειρήνης των Παρισίων και συνετελέσθη η ομόφωνη Παραχώρηση της Δωδεκανήσου στην Ελλάδα με την Συνθήκη των Παρισίων του 1947. Ήταν η ελαχίστη αντιπαροχή, την οποία ώφειλαν να προσφέρουν οι Σύμμαχοι στην Ελλάδα για την τεράστια συμβολή της στην νικηφόρο έκβαση του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου υπέρ των Συμμάχων. Βεβαίως η Σοβιετική Ένωση επέμεινε να περιληφθεί στο άρ. 14 της Συνθήκης των Παρισίων ο περιεχόμενος στο άρ. 13 της Συνθήκης της Λωζάννης όρος της αποστρατιωτικοποίησης και στα παραχωρούμενα στην Ελλάδα Δωδεκάνησα, επί των οποίων ουδεμία αξίωση έχει, όπως ελέχθη, η Τουρκία. Το γεγονός ότι σήμερα η διεθνής ειρήνη διαταράσσεται μονίμως από την Τουρκία στο Αιγαίο και στην Μεσόγειο  δίνει άλλη διάσταση στο ζήτημα της αποστρατιωτικοποίησης. Η συμπεριφορά της Τουρκίας θέτει συνεχώς ζητήματα αμυντικής θωράκισης της χώρας έναντι των ακατάπαυστων επιθετικών προκλήσεων της Άγκυρας. Παρ’ όλα αυτά η Τουρκία συνεχίζει τις προκλήσεις της, ενώ δεν παύει παράλληλα να αξιώνει συνεχώς την αποστρατιωτικοποίηση των νησιών, μολονότι η ίδια προβαίνει σε έμμεσες απειλές εναντίον των ελληνικών νησιών μεταφέροντας μια τουρκική στρατιά απέναντι από τον Σάμο. Γιατί λοιπόν  η Τουρκία έχει τέτοιες αξιώσεις; Η απάντηση επί του ερωτήματος αυτού είναι μια: Για να μπορέσει η Τουρκία να επαναλάβει το πλιάτσικο σε κάποιο μεγάλο νησί, που έχει βάλει στόχο να το αρπάξει, όπως το έπραξε στην Κύπρο. Υπενθυμίζουμε το παράδειγμα της εισβολής του Αττίλα: Η Τουρκία είχε ανέκαθεν στρατιωτικές βλέψεις στην Κύπρο. Όσο υπήρχε όμως η Εθνική Φρουρά της Κύπρου, ουδέποτε θα επιχειρούσε στρατιωτική εισβολή σε αυτήν, διότι δεν θα είχε πιθανότητες επιτυχούς εκβάσεως. Όσα συνέβησαν κατά την εισβολή του Αττίλα, μετά την απομάκρυνση ης Εθνικής Φρουράς από την Κύπρο, μάς δείχνουν, τί θα είχε συμβεί, εάν στην θέση των ηρωικών αόπλων Κυπρίων υπερασπιστών υπήρχε η ένοπλη Εθνική Φρουρά της Κύπρου. Το μοιαίο λάθος μας στο ζήτημα της απομάκρυνσης της Εθνικής Φρουράς της Κύπρου, ας μάς γίνει μάθημα, για να μη ξαναζήσουμε άλλες τραγωδίες σε άλλα νησιά μας. Τα αρπακτικά λειτουργούν πάντα με τον ίδιο τρόπο  και έχουν τον ίδιο φόβο απέναντι στα μέτρα θωράκισης των θυμάτων τους.