ΜΕ ΤΟ ΘΑΡΡΟΣ ΤΗΣ ΓΝΩΜΗΣ (Φ. 1991)

 

     Βαγγέλης Δ. Κόκκινος, ο νεότερος *

 

H ενεργειακή «ψευδαίσθηση» της Ευρώπης…

Η τελευταία εκτίμηση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας αποτελεί μια στροφή 180 μοιρών από την αρχική αισιοδοξία που ακολούθησε την εύθραυστη χαλάρωση των εντάσεων μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν. Ακόμη και αν η γεωπολιτική βία υποχωρήσει και η διπλωματία αντέξει, ο ενεργειακός κλονισμός που έχει διαδοθεί στις παγκόσμιες αγορές απέχει πολύ από το να τελειώσει. Στην πράξη, η Ευρώπη ανακαλύπτει (για πολλοστή φορά) ότι σε μια εποχή κατακερματισμένης γεωπολιτικής, η ειρήνη δεν αποκαθιστά αυτόματα τη σταθερότητα.

Οι τιμές του πετρελαίου έχουν υποχωρήσει από τα υψηλά επίπεδα της περιόδου των εντάσεων, πέφτοντας πρόσφατα κάτω από το ψυχολογικό όριο των 80 δολαρίων ανά βαρέλι, ωστόσο παραμένουν σημαντικά υψηλότερες από τα προ της κρίσης επίπεδα. Το πιο σημαντικό είναι ότι οι διαταραχές στην φυσική διακίνηση του πετρελαίου συνεχίζονται. Η ναυτιλία μέσω του Στενού του Ορμούζ συνεχίζει να είναι εξαιρετικά περιορισμένη, τα ασφάλιστρα παραμένουν υψηλά, ενώ οι ενεργειακές υποδομές σε διάφορες περιοχές της Μέσης Ανατολής έχουν υποστεί ζημιές, η αποκατάσταση των οποίων θα διαρκέσει μήνες, αν όχι χρόνια. Όπως προειδοποίησε ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας σε πρόσφατες εκτιμήσεις, η ανάκαμψη της προσφοράς θα είναι σταδιακή και άνιση, με τις παγκόσμιες αγορές να λειτουργούν ακόμη υπό διαρθρωτικούς περιορισμούς και όχι υπό συνθήκες ομαλοποίησης.

Επιπλέον, η ΕΚΤ έχει προειδοποιήσει ότι ακόμη και μια επιτυχημένη ειρηνευτική συμφωνία στο Ιράν δεν θα μεταφραζόταν αμέσως σε χαμηλότερο πληθωρισμό ή αποκατάσταση των εφοδιαστικών αλυσίδων. Οι αγορές ενέργειας δεν αντιδρούν μόνο στην απώλεια βαρελιών πετρελαίου, αλλά και στα «premium αβεβαιότητας» που ενσωματώνονται στις αποφάσεις σχετικά με την εφοδιαστική, την ασφάλεια και τις επενδύσεις. Όπως έχουν επισημάνει αξιωματούχοι της ΕΚΤ, αυτές οι τριβές μπορούν να παραμείνουν για πολύ καιρό ακόμα και μετά τη σίγαση των όπλων, τροφοδοτώντας ευρύτερες πιέσεις στις τιμές σε ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ.

Για την Ευρώπη, οι επιπτώσεις είναι δυσάρεστες αλλά δυστυχώς, οικείες. Η ήπειρος παραμένει διαρθρωτικά εξαρτημένη από την εισαγόμενη ενέργεια και εκτεθειμένη σε διακυμάνσεις που δημιουργούνται πολύ πέρα από τον έλεγχό της. Σε αντίθεση με το σοκ του ρωσικού φυσικού αερίου του 2022, η κρίση αυτή έχει πιο παγκόσμιο χαρακτήρα, επηρεάζοντας ταυτόχρονα το πετρέλαιο, το υγροποιημένο φυσικό αέριο και τα διυλισμένα προϊόντα. Το αποτέλεσμα είναι μια πιο διάχυτη αλλά επίμονη πληθωριστική ώθηση, λιγότερο δραματική σε απόλυτους όρους, αλλά πιο δύσκολη να αντιμετωπιστεί.

Ο βαθύτερος κίνδυνος είναι ο στασιμοπληθωρισμός: υποτονική ανάπτυξη σε συνδυασμό με επίμονο πληθωρισμό που οφείλεται στην ενέργεια. Η νομισματική πολιτική, που ήδη περιορίζεται από προηγούμενους κύκλους σύσφιξης, αντιμετωπίζει στενότερο περιθώριο ελιγμών. Τα δημοσιονομικά αποθέματα είναι πιο περιορισμένα από ό,τι σε προηγούμενες κρίσεις, και η πολιτική ανοχή για παρατεταμένες υψηλές τιμές ενέργειας μειώνεται.

Η δυσάρεστη αλήθεια είναι ότι η Ευρώπη δεν αντιμετωπίζει πλέον μεμονωμένα «σοκ» που εμφανίζονται και εξαφανίζονται. Λειτουργεί σε μια συνεχή κατάσταση ενεργειακής ανασφάλειας και πολυκρίσεων, όπου ο γεωπολιτικός κίνδυνος ενσωματώνεται μόνιμα στις τιμές του συστήματος. Μέχρι η Ευρώπη να επιταχύνει τόσο τη διαφοροποίηση όσο και την εσωτερική ενεργειακή ανθεκτικότητα, κάθε νέα κρίση είτε στο Ιράν, είτε στον Κόλπο ή άλλο, θα μοιάζει λιγότερο με εξαίρεση και περισσότερο με τη νέα κανονικότητα.

Πηγές: marketwatch.com, reuters.com, capital.gr

  

*Ο Ευάγγελος Δ. Κόκκινος, ο νεότερος, είναι δημοσιογράφος, γεωπολιτικός αναλυτής και τελειόφοιτος Οικονομικών και Χρηματοοικονομικών επιστημών στο Αγγλικό Πανεπιστήμιο του Derby.