Η κρίση του προτύπου στη σημερινή άρρωστη κοινωνία (Φ. 1986)

 

Αλεξάνδρου Π. Κωστάρα

Ομότιμου Καθηγητή Νομικής Σχολής Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης

   

           Η σημερινή ελληνική κοινωνία είναι άρρωστη. Βαρειά άρρωστη. Αυτό το γνωρίζουμε όλοι προ πολλού. Όπως επίσης γνωρίζουμε ότι η αρρώστια της κοινωνίας αντικατοπτρίζεται στα μέλη της. Ένας άρρωστος οργανισμός δεν μπορεί να παραγάγει υγεία. Μόνο σήψη μπορεί να σού δώσει. Εάν θελήσει να βρει κάποιος την αιτία, που προκαλεί αυτή την αρρώστια, την σήψη στον κοινωνικό οργανισμό, θα την εντοπίσει ασφαλώς στα πρότυπα, που εμπνέουν και καθοδηγούν τα μέλη αυτού του οργανισμού. Τα πρότυπα διαμορφώνουν ήθη, αντιλήψεις και κοινωνικές συμπεριφορές μεταξύ των ανθρώπων. Είναι σαν τον σπόρο, που καθορίζει το είδος και την ποιότητα της σποράς. Εάν ληφθεί υπ’ όψη ότι η σημερινή κοινωνία είναι κοινωνία εγκλήματος και διαφθοράς, εύκολα μπορούμε να βρούμε τα πρότυπά της, τους σπόρους της. Δεν είναι πάντως αυτά που καλλιεργούμε στα «φυτώρια» της αγωγής μέσα στις οικογένειες (όσες ασχολούνται ακόμη με το θέμα της αγωγής των παιδιών τους) στα σχολεία και στους άλλους φορείς αγωγής με σκοπό την «μεταφύτευσή» τους σε τρυφερούς  «βλαστούς» μέσα στον κοινωνικό αγρό.

           Τα σχετικά πρότυπα είναι καρπός ζιζανίων, που φυτρώνουν σε όλες τις «φυτείες» και απειλούν να τις «πνίξουν», εάν ο «καλλιεργητής» δεν φροντίσει να «βοτανίσει» σωστά την «φυτεία», ώστε να εμποδίσει την αναπτυξη των «ζιζανίων». Όλα όσα συμβαίνουν τελικά μέσα στην κοινωνία είναι ζήτημα «καλλιέργειας» του κοινωνικού «αγρού». Το γεγονός ότι σε όλες τις κοινωνικές «φυτείες» έχουν θεριέψει τα «ζιζάνια» και μάς «πνίγουν» όλους με τις «αγριάδες» τους οφείλεται σε πλημμελή καλλιέργεια της σχετικής «φυτείας» από τους αρμόδιους «καλλιεργητές». Πόσοι από τους γονείς ασχολούνται με την ηθική διαπαιδαγώση των παιδιών τους, για να γίνουν σωστοί άνθρωποι μέσα στην κοινωνία, πέρα από την φροντίδα τους να κάνουν τα παιδιά τους καλούς μαθητές στο σχολείο, για να διακριθούν στις γνώσεις και να μάθουν όσες περισσότερες ξένες γλώσσες γίνεται. Ανάλογη είναι και η φροντίδα του σχολείου, το οποίο, σύμφωνα με τα σχετικά εκπαιδευτικά προγράμματα, έχει ως αποστολή να μάθει τα παιδιά μας τα γνωστικά γράμματα. Ουδείς από τους δύο αυτούς φορείς ασχολείται να μάθει τα παιδιά τα άλλα γράμματα, τα γράμματα της ζωής, που είναι απαραίρητα, για να γίνουν σωστοί κοινωνοί μέσα στην κοινωνία. Έτσι, τα παιδιά θα γνωρίζουν καλά την γλώσσα των γνωστικών γραμμάτων, για να κινούνται άνετα στους χώρους των επιστημών που σπούδασαν, όπως θα γνωρίζουν και τις ξένες γλώσσες, που έμαθαν, για να συνεννοούνται μέ τους άλλους λαούς, θα τούς λείπει όμως η γλώσσα της αγάπης, που είναι απαραίτητη για τις καθημερινές διαπροσωπικές μας σχέσεις με τους άλλους ανθρώπους μέσα στην κοινωνία

            Πόσο όμορφα, αλλά και πόσο πειστικά μάς το λέει αυτό ο Απόστολος Παύλος στην Πρώτη προς Κορινθίους Επιστολή του, στην περίφημη δηλ. Επιστολή της Αγάπης ! (Α΄ Κορ, κεφ. ιστ΄,  1-2  ): «Εάν ταις γλώσσαις των ανθρώπων λαλώ και των Αγγέλων, αγάπην δε μη έχω, γέγονα χαλκός ηχών ή κύμβαλον αλαλάζον. Και εάν έχω προφητείαν και ειδώ τα μυστήρια πάντα και πάσαν την γνώσιν και εάν έχω πάσαν την πίστιν, ώστε όρη μεθιστάνειν, αγάπην δε μη έχω, ουδέν ειμί...». Και στη συνέχεια μάς προσδιορίζει τα γνωρίσματα και τις ιδιότητες που έχει η αληθινή αγάπη. Από τα γνωρίσματα που έχει η αγάπη, κατά τον Απόστολο Παύλο, παραθέτουμε εδώ επιλεκτικά ορισμένα από αυτά, που υπογραμμίζουν την προβληματική του συζητούμενου θέματος: «...Η αγάπη μακροθυμεί, χρηστεύεται,...ουκ ασχημονεί, ού ζητεί τα εαυτής, ού παροξύνεται, ού λογίζεται το κακόν...Η αγάπη πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ελπίζει, πάντα υπομένει., η αγάπη ουδέποτε εκπίπτει..., Κορ. Α΄, κεφ. ιστ΄ 4-8).  Με την ευκαιρία αυτή θυμάμαι τις διαδαχές των αγραμμάτων σοφών διδασκάλων της ζωής μου, των αειμνήστων γονέων μου, οι οποίοι καθημερινά μού θύμιζαν πως ό,τι κι’ αν γίνω στην ζωή μου, δεν θα είμαι τίποτε, εάν απομακρυνθώ από την πίστη στον Θεό και από  την εντολή της Αγάπης, όπως την εδίδαξε ο Ίδιος ο Χριστός και την εξειδίκευσε στην Επιστολή της Αγάπης στην Α΄ προς Κορινθίους Επιστολή του ο Απόστολος Παύλος.

           Τα οψώνια της κρίσης του προτύπου, που βιωνουμε σήμερα στην Ελλάδα, μεταφράζονται στην κοινωνία του εγκλήματος που μάς «αγκυλώνει καθημερινά» όλους. Παρατηρούμε μια διαστρωμάτωση της εγκληματικότητας σε όλα τα επίπεδα της κοινωνίας μας από τις μικρές ηλικίες των ανηλίκων (!) μέχρι τις μεγαλύτερες ηλικίες. Το έγκλημα δεν είναι βεβαίως σημερινό φαινόμενο της ελληνικής κοινωνίας. Πάντα υπήρχε έγκλημα στην Ελλάδα, εφ’ όσον και εμείς οι Έλληνες είμαστε απόγονοι του αδελφοκτόνου Κάϊν. Γι’ αυτό κουβαλάμε στο γονιδίωμά μας το έγκλημα. Το έγκλημα λοιπόν μπορεί να μη είναι σημερινό φαινόμενο της ελληνικής κοινωνίας. Σημερινές όμως είναι οι διάφορες μορφές του, όπως είναι λ.χ. η εγκληματικότητα των ανηλίκων (παραβατικότητα την λέμε αλλιώς για παιδοψυχολογικούς λόγους) και η οργανωμένη βαρειά εγκληματικότητα. Πώς εμφανίσθηκε λοιπόν το φαινόμενο της παραβατικότητας των ανηλίκων, στους κόλπους των οποίων παρατηρείται μια πρωτόγνωρη έξαρση της βίας; Παρακολουθώντας κάποιος σκηνές βίας από τις αντιπραθέσεις μεταξύ ανηλίκων εκπλήσσεται από την αγριότητά τους. Βλέπουμε απανωτές γροθιές ή κλωτσιές του ανηλίκου δράστη στο κεφάλι ή στην θωρακο-κοιλιακή χώρα  του ανηλίκου θύματος, όπου υπάρχουν όλα τα ζωτικά όργανα του ανθρωπίνου σώματος  και όταν επέλθει ο θάνατος  ή κάποιος βαρύς τραυματισμός του θύματος, ακούμε συχνά την δικαιολογία του ανηλίκου δράστη: «Δεν ήθελα να τον σκοτώσω ή να τον αφήσω ανάπηρο»! Όταν όμως χτυπάς ένα άνθρωπο σε ευαίσθητα σημεία του σώματός του, ώφειλες να προβλέψεις ως ενδεχόμενη την επέλευση του σχετικού αποτελέσματος.

            Ένα άλλο γνώρισμα της σημερινής κοινωνίας του εγκλήματος είναι ότι πολλοί ανήλικοι ή νεαροί δράστες οπλοφορούν έχοντας επάνω τους μεγάλα μαχαίρια! Το είδαμε αυτό σε διάφορα περιστατικά θανατηφόρων συμπλοκών με χούλιγκανς ή άλλους νεαρούς. Στο πρόσφατο περιστατικό του Αγίου Δημητρίου Αττικής, στο οποίο ο 20χρονος νεαρός εμαχαίρωσε στο στήθος τον 27χρονο ερωτικό του αντίζηλο και τον εσκότωσε, ακούσαμε πάλι την ίδια φτηνή δικαιολογία του δράστη: «Δεν ήθελα να τον σκοτώσω»! Και τί περίμενε ο δράστης να γίνει, όταν πλήττει το θύμα του με μαχαίρι στο στήθος;

             Εάν θέλουμε να απαλλάξουμε την σημερινή ελληνική κοινωνία από τις ανησυχητικά επαναλαμβανόμενες εγκληματικές συμπεριφορές των ανηλίκων και των νεαρών δραστών, πρέπει να φροντίσουμε να επαναφέρουμε στην ζωή τους τα πρότυπα της παραδοσιακής ελληνικής οικογένειας. Για να το επιτύχουμε όμως αυτό, πρέπει προηγουμένως να φροντίσουμε εμείς οι ίδιοι, που κατά τα άλλα φιλοδοξούμε να γίνουμε παιδαγωγοί των νέων (συχνά όμως καταφεύγουμε στην ενδοοικογενειακή βία σε βάρος της συζύγου ή της συντόφου μας, την οποία δεν έχουμε κανένα ενδοιασμό να «σαπίσουμε» στο ξύλο αδιαφορώτας για την θανατηφόρο κατάληξη της σχετικής κακοποίησης), οφείλουμε λοιπόν να αποκαταστήσουμε προηγουμένως την σχέση μας με τον νόμο της χριστιανικής αγάπης. Αλλιώς πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι ο φαρισαϊσμός δεν είναι διδαχή, η οποία πάντως δεν μπορεί ποτέ να πείσει κανένα.