Η οικογένεια ως βασικός πυλώνας παιδείας (Φ. 1985)

 

 

Του Περικλή Καπνιστή*

Επανερχόμενος στη φράση … « Η παιδεία ξεκινάει από την οικογένεια και είναι το μόνο αντίδοτο στην κρίση » της αείμνηστης Αρβερέλ,( ως συνέχεια του προηγούμενου δημοσιεύματός μου), θα ήθελα να επισημάνω πόση βαρύτητα έχει , αν αναλογισθεί κανείς την ευρέως επικρατούσα άποψη, ότι η παιδεία είναι κάτι που αρχίζει και τελειώνει στο σχολείο. Μέγα λάθος θα μπορούσα να πω αβίαστα, δικαιολογώντας το παρακάτω.

1ον . Η οικογένεια δεν είναι απλώς το περιβάλλον που θα εξασφαλίσει στο παιδί στέγη, τροφή και μέσα υγιούς και απρόσκοπτης σωματικής ανάπτυξης, αλλά το λίκνο όπου γεννιέται και αναπτύσσεται μια καινούρια προσωπικότητα, ένα νέο άτομο που η πνευματική του ανάπτυξη και ισορροπία, εξαρτάται εν πολλοίς από τα ποιοτικά οικογενειακά σταλάγματα, που θα διαμορφώσουν τον εύπλαστο εσωτερικό του κόσμο.

2ον . Μέσα από την καθημερινή πραγματικότητα – η ως σπόγγος λειτουργούσα αντίληψή του - απορροφά και αποθηκεύει πρότυπα συμπεριφοράς, ηθικές αρχές και αξίες που δεν θα το εγκαταλείψουν ποτέ στη ζωή του.

3ον . Σημαντικότατο κομμάτι της ολοκλήρωσης της προσωπικότητας του παιδιού μέσα στο οικογενειακό περιβάλλον, στα πρώτα χρόνια της ζωής του και κατά τη διάρκεια της προσχολικής του ηλικίας - όπως η παιδική ψυχολογία πρεσβεύει - είναι η συναισθηματική του ανάπτυξη. Αυτή είναι ζωτικής σημασίας για την ευτυχία και επιτυχία του παιδιού, την δυνατότητα έκφρασης και διαχείρισης συναισθημάτων και ανάπτυξης δεξιοτήτων για υγιών σχέσεων και αλληλεπιδράσεων. Η επιτυχία εδώ εξαρτάται εν πολλοίς από την εξασφάλιση ασφαλούς περιβάλλοντος, όπου πέραν των άλλων, προσμετρώνται συμπεριφορές των γονιών και του λοιπού οικείου περιβάλλοντος.

Η οικογένεια δηλαδή είναι αυτή που θα δώσει τις βάσεις της κοινωνικοποίησης του παιδιού, δίνοντας αρχές και ήθος, που συνοπτικά περιλαμβάνει τον αλληλοσεβασμό, την κατανόηση, την ειλικρίνεια, την αλληλεγγύη, τη δικαιοσύνη, την ανιδιοτέλεια. Κοντολογίς παιδεία είναι αυτή την οποία ο Σωκράτης ονόμασε «εύφορη γη που παράγει όλα τα καλά (ευδαίμων χώρα) και θεμέλιο αρετής, άρα συστατική λειτουργία της ανθρώπινης ύπαρξης, ο Πλάτων την χαρακτήρισε «δεύτερο ήλιο για τον άνθρωπο», ο Διογένης την προσδιόρισε «σωφροσύνη στα παιδιά, πλούτο στους φτωχούς και στολίδι στους πλούσιους», ο δε Πλούταρχος είπε: «μονάχα η παιδεία απ’ τ’ ανθρώπινα είναι θεία και μένει αθάνατη».

Φυσικά δεν είναι εύκολο, θα υποστηρίξει κάποιος, μέσα στις παραπάνω γραμμές να χωρέσουν όλα εκείνα τα στοιχεία που αποδεικνύουν πως η οικογένεια είναι η πηγή ή με άλλα λόγια ο θεμελιακός παράγων απόκτησης παιδείας και θα συμφωνήσω μαζί του. Όμως κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί διαβάζοντας τα παραπάνω επιχειρήματα, ότι η οικογένεια αποτελεί τον ένα – κατά την ταπεινή μου γνώμη τον βασικότερο – πυλώνα απόκτησης παιδείας ενός ατόμου, αφήνοντας το σχολείο να παίξει τον ρόλο του 2ου πυλώνα, την εκπαίδευση δηλαδή, αυτόν που θα δώσει τη δυνατότητα στο παιδί με την παροχή των απαραίτητων γνώσεων, να διεκδικήσει την μελλοντική του ακαδημαϊκή και επαγγελματική του εξέλιξη . Αυτό δεν απαλλάσσει την δεύτερη από την υποχρέωση να προσθέτει στοιχεία παιδείας, που θα το βοηθήσουν στην κοινωνική ένταξη, πράγμα που είναι ευκολότερο αν έχουν τεθεί οι ορθές βάσεις διαμόρφωσης του χαρακτήρα από την οικογένεια, δηλαδή παιδεία.

Να γιατί η οικογένεια βαρύνεται με την ευθύνη και το πρωταρχικό καθήκον για το ζύμωμα της παιδικής ψυχής με θεμελιώδεις αρχές, που μέλλει να παίξουν ανεκτίμητο ρόλο σε όλη τη ζωή του. 

 

*Ο κ. Περικλής Καπνιστής

είναι Εκπαιδευτικός - Γεωπόνος από την Κόρινθο