ΜΕ ΤΟ ΘΑΡΡΟΣ ΤΗΣ ΓΝΩΜΗΣ (Φ. 1985)

 

 

     Βαγγέλης Δ. Κόκκινος, ο νεότερος *

 

Predatorgate: Όταν το «κράτος δικαίου» ακούει, αλλά δεν απαντά

Το Predatorgate δεν είναι πλέον θέμα «τεχνικής πολυπλοκότητας» ή μια ασαφής ιστορία γραφειοκρατικής, κυβερνητικής ή υπηρεσιακής αποτυχίας. Είναι ένας καθρέφτης στον οποίο βλέπουμε ένα κράτος που, όταν έχει να κάνει με εργαζόμενους, φοιτητές, διαδηλωτές και δημοσιογράφους, θυμάται την παρακολούθηση, την καταστολή και το «φακέλωμα»· αλλά όταν έχει να κάνει με την εξουσία, θυμάται την «εμπιστευτικότητα», την «εθνική ασφάλεια» και τις αδιαφανείς διαδικασίες.

Οι τελευταίες αποκαλύψεις που αφορούν τον επίμαχο εισαγγελέα κάνουν το ερώτημα ακόμη πιο βαρύ. Σύμφωνα με αναφορές, ως εισαγγελέας εποπτεύον την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών, υπέγραψε έντεκα νόμιμες τηλεφωνικές παρακολουθήσεις που στόχευαν άτομα τα οποία φέρεται να ήταν επίσης στόχος του παράνομου λογισμικού υποκλοπής Predator. Αργότερα, ως εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, αποφάσισε ότι η έρευνα δεν πρέπει να συνεχιστεί.

Ακόμη και αν δεχτούμε κάθε θεσμική εξήγηση ως έχει, το πολιτικό ζήτημα παραμένει εκκωφαντικό: μπορεί ένας κρατικός μηχανισμός που εξουσιοδότησε «νόμιμη» παρακολούθηση να διερευνήσει με αξιοπιστία τον εαυτό του για την εμπλοκή του με παράνομο λογισμικό υποκλοπών; Και μπορεί η δικαιοσύνη να πείσει το κοινό ότι ενεργεί ανεξάρτητα, όταν η υπόθεση έχει ουσιαστικά κλείσει, ενώ η κοινωνία εξακολουθεί να μην γνωρίζει ποιος διέταξε τις παρακολουθήσεις, ποιος γνώριζε γι’ αυτές και ποιος επωφελήθηκε;

Αντιλαμβανόμαστε πως δεν πρόκειται απλώς περί «αποτυχία εποπτείας», αλλά για την κανονική λειτουργία ενός συστήματος που έχει χτιστεί για να προστατεύει την ιδιοκτησία, την εξουσία και το κέρδος πάνω από τα δημοκρατικά δικαιώματα. Το ίδιο κράτος που επικαλείται την «ασφάλεια» εις βάρος απεργών, ευάλωτων ομάδων, φοιτητών, συνδικάτων και αντιπολίτευσης επικαλείται επίσης τη μυστικότητα όταν εκτίθενται οι δικοί του μηχανισμοί. Η μάσκα αλλάζει· ο ταξικός χαρακτήρας παραμένει.

Το Predatorgate δεν αφορά μόνο πολιτικούς, δημοσιογράφους ή επιχειρηματίες. Αφορά τον εργαζόμενο στον οποίο λένε ότι η ιδιωτική ζωή είναι δευτερεύουσα σε σχέση με το «εθνικό συμφέρον». Αφορά τον διαδηλωτή που φωτογραφίζεται, παρακολουθείται και αντιμετωπίζεται ως απειλή. Αφορά τον συνδικαλιστή που γνωρίζει ότι, όταν ο εργατικός κόσμος οργανώνεται, το κράτος ποτέ δεν παραμένει ουδέτερο. Και αφορά κάθε άνθρωπο που καταλαβαίνει ότι η τεχνολογία, στα χέρια μιας εξουσίας που δεν λογοδοτεί, γίνεται όπλο πειθαρχίας ή καταστολής.

Δεν είναι τυχαίο ότι αυτό το σκάνδαλο εκτυλίχθηκε σε ένα κλίμα όπου η «ασφάλεια» χρησιμοποιείται ως μόνιμη δικαιολογία. Πίσω από αυτή τη λέξη κρύβονται κάμερες, βάσεις δεδομένων, εγκρίσεις εισαγγελέων, ιδιωτικές εταιρείες κατασκοπευτικού λογισμικού, υπηρεσίες πληροφοριών και πλαίσια επιτήρησης συμβατά με την ΕΕ. Το ζήτημα δεν είναι απλώς αν ένα κομμάτι λογισμικού χρησιμοποιήθηκε παράνομα. Το ζήτημα είναι η ίδια η αρχιτεκτονική της επιτήρησης: νόμιμη και παράνομη, δημόσια και ιδιωτική, επίσημη και κρυφή.

Αυτή η αρχιτεκτονική δεν βρίσκεται πάνω από την κοινωνία. Εξυπηρετεί συγκεκριμένα συμφέροντα. Προστατεύει τις κυβερνήσεις από την αποκάλυψη, θωρακίζει την οικονομική εξουσία από την αμφισβήτηση και τιμωρεί όσους αντιστέκονται. Το ίδιο κράτος που ισχυρίζεται ότι στερείται πόρων για νοσοκομεία, σχολεία, μισθούς και στέγαση αποδεικνύεται εξαιρετικά αποτελεσματικό όταν πρόκειται για παρακολουθήσεις, αστυνόμευση και καταστολή. Για τον λαό, λιτότητα και υπομονή· για τους μηχανισμούς ελέγχου, χρήματα, τεχνολογία και ασυλία.

Έτσι, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν το Predatorgate μπορεί να κλείσει από νομική άποψη. Είναι αν η κοινωνία θα επιτρέψει να κλείσει πολιτικά. Διότι όταν οι μηχανισμοί επιτήρησης παραμένουν άθικτοι, όταν η μυστικότητα γίνεται κουρτίνα για συγκάλυψη, όταν η ευθύνη εξαφανίζεται στους διαδρόμους των υπηρεσιών και των εισαγγελικών γραφείων, το μήνυμα προς τον λαό είναι σαφές: εσείς πρέπει να λογοδοτήσετε για τα πάντα, η εξουσία δεν λογοδοτεί για τίποτα.

Η δημοκρατία δεν μετριέται από τις διαβεβαιώσεις εκείνων που κυβερνούν, ούτε από κοινοβουλευτικές τελετουργίες χωρίς ουσία. Μετριέται από το αν οι εργαζόμενοι και ο λαός μπορούν να επιβάλουν όρια στην εξουσία. Στο Predatorgate, αυτά τα όρια είναι δύσκολο να διακριθούν. Αυτό που είναι ορατό, αντίθετα, είναι η επείγουσα ανάγκη για πλήρη αποκάλυψη, κατάργηση οποιουδήποτε σκοτεινού δικτύου δραστηριοποιείται στη χώρα με πλήρη διαφάνεια των διεργασιών, προστασία της συνδικαλιστικής και πολιτικής δραστηριότητας, και οργανωμένος λαϊκός έλεγχος πάνω σε κάθε μηχανισμό που μετατρέπει την κοινωνία σε στόχο.

 

*Ο Ευάγγελος Δ. Κόκκινος, ο νεότερος, είναι δημοσιογράφος, γεωπολιτικός αναλυτής και τελειόφοιτος Οικονομικών και Χρηματοοικονομικών επιστημών στο Αγγλικό Πανεπιστήμιο του Derby.