Σκανδαλολογία = Τιποτολογία + Απεραντολογία (Φ. 1984)

  

Του Κώστα Τζαναβάρα  *

  

ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΑΘΗΜΑ στις σχολές δημοσιογραφίας είναι το εξής απλό: "Αν ένας σκύλος δαγκώσει άνθρωπο, δεν είναι είδηση. Αν ένας άνθρωπος δαγκώσει σκύλο, είναι είδηση."

Αν, λοιπόν, τα σκάνδαλα κυριαρχούν στις οθόνες και τα κοινωνικά μέσα, είναι γιατί αποτελούν είδηση. Είναι είδηση το σκάνδαλο και οι σχετικοί καβγάδες, αλλά δεν είναι είδηση οι δημιουργικοί οραματισμοί. Εξ ου και σπανίζουν, μέχρις εξαφανίσεως, οι δημιουργικοί οραματισμοί. Σωστά;

ΣΥΝΟΜΙΛΗΣΑ επί δημιουργικών οραματισμών, λοιπόν, με -ποιόν άλλον;- τον "συνήγορο" στο ChatGPT. Δεν μιλήσαμε γενικά. Ρώτησα πολλά και διάφορα περί το ελληνικό ελαιόλαδο. Αντί, δηλαδή, να συνομιλήσουμε για το σκάνδαλο του Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε., τον ρώτησα για το ίσως κορυφαίο θέμα στον πρωτογενή τομέα της χώρας μας και τη διατροφή μας. Και έλαβα ενημέρωση σαν από τεχνοκράτη επιπέδου.

Από πολλές πλευρές, κανένα θέμα του πρωτογενούς τομέα δεν είναι σημαντικότερο από την παραγωγή του ελαιολάδου μας. Είναι πρωτίστως θέμα υγείας, μετά θέμα στήριξης της υπαίθρου και τελικά θέμα αντιστροφής των τάσεων παρακμής και αισχροκέρδειας. 

ΤΟ ΘΕΜΑ θεωρείται περίπου ληγμένο. Κάποιοι -πιθανότατα καλοπροαίρετοι- το έψαξαν, το σκέφθηκαν, το μελέτησαν, το προσπάθησαν... και η λύση που πρυτάνευσε ήταν η γνωστή: επιδοτήσεις.

Οι επιδοτήσεις αδικούν την αξία, ευνουχίζοντας βαθμιαία τον παραγωγό. Αποσπασματικές προσπάθειες, τυποποίησης και branding (καθιέρωσης), δίνουν το παράδειγμα, αλλά δεν εμπνέουν για κάτι ευρύτερο και καινοτόμο.

ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑ τώρα, είναι αν έχει αλλάξει κάτι κρίσιμο από τα τέλη του 20ου αιώνα, όταν και ξεκίνησαν οι επιδοτήσεις του τότε Οργανισμού Ενισχύσεων Ελαιολάδου. Αν δηλαδή υπάρχει κάτι που να δίνει νόημα στην εδώ προτεινόμενη αναψηλάφηση του ζητήματος. Τα προβλήματα, νοοτροπίας και μεγεθών, όπως και τα μεταβατικά, εξακολουθούν.

ΕΝ ΟΛΙΓΟΙΣ: το έξτρα παρθένο ελληνικό ελαιόλαδο είναι λειτουργικό τρόφιμο υψηλής αξίας. Έχει: χαμηλή οξύτητα, υψηλές πολυφαινόλες, έντονο αρωματικό προφίλ. Συχνά υπερκαλύπτει τα διεθνή standards.

Η αξία στο ελαιόλαδο δημιουργείται στο χωράφι, αλλά τιμολογείται στη σχέση με τον καταναλωτή. Η Ελλάδα υπερέχει σε λάδι, αλλά υστερεί στο ποιός πουλάει το λάδι. Το ερώτημα δεν είναι αν μπορούμε να παράγουμε περισσότερο λάδι. Το ερώτημα είναι γιατί, ενώ το παράγουμε ήδη, αφήνουμε άλλους να το πουλάνε ακριβότερα.

ΕΚΤΙΜΩ, λοιπόν, ότι αλλάζει άρδην τα δεδομένα η τεχνολογία. Πολλά πρακτικά θέματα που τον προηγούμενο αιώνα ήταν χαρτοβασίλειο και αυτοσχεδιασμοί, τώρα μπορούν να αυτοματοποιηθούν. Μπορούν, το κυριότερο, να γίνουν απλές ρουτίνες: σύστημα. Πρωτοποριακό. Να υπερβαίνει τον κατακερματισμό.

Αντί για επιδοτήσεις, καλοσχεδιασμένη ενίσχυση της ελεύθερης αγοράς. Δομική, καινοτόμα, στοχευμένη. Υπάρχει το διαδίκτυο, υπάρχουν τα κινητά, υπάρχει πια το Κτηματολόγιο, υπάρχει και η Τεχνητή Νοημοσύνη. Μπορεί και άλλα...

ΑΝ!! ΕΧΩ ΔΙΚΙΟ, η πρόκληση είναι σαφής, κατά το γνωστό απόφθεγμα του Άγγλου συγγραφέα επιστημονικής φαντασίας Arthur Clark (1907-2008): Ένας πολιτικάντης σκέπτεται τις επόμενες εκλογές, ένας πολιτικός τις επόμενες γενεές.

Συνεπώς: ποιοί σηκώνουν μανίκια για καβγάδες σκανδαλολογίας και ποιοί για πρωτοπόρες λύσεις ανάπτυξης;

Κόρινθος 27 Απριλίου 2026

*Κώστας Τζαναβάρας

σύμβουλος μηχανικός - συγγραφέας