Η μαγεία της ετυμολογίας (Φ.1982)
«Ετυμολογικές προσεγγίσεις»
Γράφει ο Χρήστος Βλαχογιάννης*
Η Άνοιξη μας έχει μπει για τα καλά. Μπορεί μεν να μπήκε τυπικώς με τον ερχομό τού Μάρτη αλλά ο Απρίλης είναι ο μήνας που καταλαβαίνεις την αλλαγή. Η φύση οργιάζει, αναγεννάται με ταχύτατους και αντιληπτούς ρυθμούς κι αρχίζει από την αρχή τον αέναο κύκλο της.
Άνοιξις: Ανά+οίγω. Το οίγω όμως πόθεν; Πρόκειται για το ευφ. ο+ίχνος, που με χ>γ γίνεται οίγνος>οίγω, ρήμα που σημαίνει φανερώνω, αποκαλύπτω, ξεσκεπάζω, διότι το ίχνος όντως αποκαλύπτει. Η Άνοιξη είναι, λοιπόν, η εποχή που επανειλημμένως (ανά) μας αποκαλύπτει την διαδικασία τής αναγέννησης της φύσης.
Όσο για τον Απρίλιο -το έχουμε ξαναπεί, Γ.Κ.92- πρόκειται περί αντιδανείου εκ του λατινικού Aprilius. Αυτό όμως με την σειρά του έχει ελληνική προέλευση και συγκεκριμένα εκ της ονομασίας τής Αφροδίτης από τους Έλληνες Ετρούσκους, που κατοίκησαν την ιταλική χερσόνησο. Την έλεγαν Apru, η Αφρώ δηλ, που σύμφωνα με την Μυθολογία, γεννήθηκε από τον αφρό τής θάλασσας. Αφρώ/Apru, λοιπόν, και Απρίλιος, ο μήνας τής Ανοίξεως, ο τόσο όμορφος, ένεκα της ετυμολογίας του εκ της θεάς τής ομορφιάς, της Αφροδίτης, που κάνει όλα να ομορφαίνουν, να ανοίγουν, να οργιάζουν…
Εκ του Aprilius οι Ιταλοί είπαν το δικό τους, ανοίγω, ως aprire και τον Απρίλιο ως aprile. Και οι άλλες γλώσσες όμως κράτησαν την ίδια ρίζα. Οι Γάλλοι ouvrir & Avril, οι Ισπανοί abierto & Abril, οι Άγγλοι open & April, και οι Γερμανοί, offen & April.
Γράφεται συχνά πως την άνοιξη η φύση οργιάζει. Εδώ υπάρχει μια τεράστια προσπάθεια (μη ρωτήσετε από ποιους), όπως και σε πολλές άλλες έννοιες, να διαστρεβλωθεί η σημασία της και να οδηγηθεί σε σημασίες, που έχουν σχέση με σεξουαλικά …ξορέξια, αυτό ακριβώς που κάνουν εκ καταγωγής και κληρονομιάς αυτοί οι «ποιοι». Ξέρω ότι, ως γέρων, ομιλώ με γρίφους αλλά δεν πειράζει. Λιανότερα δεν γίνεται σε δημόσιο μέσο. «Ὁ νοῶν νοείτω καὶ ὁ ἔχων ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω».
Θα έχετε επίσης σίγουρα ακούσει τις φράσεις οργιάζει η φαντασία, όργιο βλάστησης, όργιο χρωμάτων, όργιο παρανομιών (με κακή σημασία).
Το ρ. οργιάζω δηλώνει πληθωρική παρουσία ενός πράγματος και στις συγκεκριμένες φράσεις πληθωρική παρουσία τής φύσεως.
Η ρίζα τής λέξεως όργιο είναι η λέξη έργον, που ως αρχική αρχαία ετυμολογία έχει την σημασία τής εργασίας, της καλλιέργειας της γης, των πολεμικών πράξεων (κυριολεκτικώς) αλλά και τον νου (μεταφορικώς).
Αλλά και η ετυμολογία τού έργον είναι εξίσου ενδιαφέρουσα, εκ του έρδω, ρήμα που προέκυψε από την σύνθεση δύο ρημάτων, του άρω (α>ο>ε) +άγω (γ>δ). Ο παρακείμενος του έρδω κάνει έ-ορ-γα. Το έρδω σημαίνει γενικώς πράττω, εκτελώ έργα, θυσιάζω.
Με την σημασία τού πράττω, συναντούμε την λέξη όργια στην τέλεση μυστηρίων (κυρίως των Διονυσιακών), όπως οι αρχαίοι ονόμαζαν τα δρώμενα, τις θεατρικές παραστάσεις δηλ. που λάμβαναν χώρα σε κάθε μυστήριο, ώστε να μεταφέρουν με τον πιο απλό τρόπο την μυθολογική ιστορία, που πλαισιώνει την διαδικασία τού μυστηρίου. Αυτή η πράξη παρήγαγε έργον, δηλ. καλλιέργεια του νου και της ψυχής τού κάθε υποψηφίου προς μύηση, κάνοντας πληθωρική την παρουσία τής πληροφορίας και της γνώσεως, για την προετοιμασία τής μύησής τους.
Στις Διονυσιακές τελετές-όργια, περιγράφονται ξέφρενοι χοροί, με άφθονη οινοποσία, χορό, τραγούδι, γενικώς διασκέδαση. Ήταν ο Θεός άλλωστε του κεφιού, του θυμικού μέρους τού ανθρώπου, της Ψυχής, σε συμπληρωματική -κι όχι αντιθετική- σχέση με το Απολλώνιο πνεύμα, του Νου, δηλ. της ορθής και κάθετης λογικής, χωρίς την παραμικρή εκτροπή. Οι πάνδημες αυτές Διονυσιακές εκδηλώσεις χαράς, ευωχίας, κεφιού, λάμβαναν χώρα κατά την Άνοιξη, όταν, όπως είπαμε, εορτάζετο η αναγέννηση της Φύσης. Φυσικώ τω τρόπω, σ’ αυτές τις γιορτές συνέβαιναν και ερωτικά σκιρτήματα, ερωτικές ερωταποκρίσεις, αφού ο άνθρωπος φεύγει από την μαυρίλα και την σκυθρωπότητα του χειμώνα, ανοίγει (Άνοιξη) το μάτι του, επανέρχεται η διάθεσή του, κι όπως όλα τα ζώα, νοιώθει κι αυτός την έλξη τού ετέρου φύλου, παίζει μαζί του ερωτικά παιχνίδια, συνευρίσκεται, αναγεννάται…
Τα περί ομαδικής σεξουαλικής δραστηριότητας σ’ αυτές τις τελετές δεν προκύπτουν από ΠΟΥΘΕΝΑ και ανευρίσκονται μόνο στο άρρωστο μυαλό εκείνων, που τα έχουν κάνει τρόπο ζωής τους, και, επειδή έχουν την δύναμη, προσπαθούν να τα επιβάλλουν ως φυσιολογικά στους ανθρώπους. Κάτι σαν τα καμμιά …τριανταπενταριά γένη, που υποτίθεται πως υπάρχουν στο ζωικό είδος (ναι, έχουν βάλει και τα ζώα στο παιχνίδι).
Αναλογισθείτε πόσοι από σας θα δεχόσαστε να συνευρεθείτε με τον/την ερωτικό/ή σας σύντροφο, παρουσία τρίτων και …τετάρτων και πέμπτων και ων ουκ έστιν αριθμός;
Μην το πείτε φωναχτά! Από μέσα σας!!
*Ο Χρήστος Βλαχογιάννης είναι Καθηγητής Μουσικής & Διευθυντής Χορωδιών. Παρατηρήσεις ή ερωτήσεις σας μπορείτε να στέλνετε στο vlaxojohnmes@gmail.com.
Αφήστε ένα σχόλιο