Πριν σβήσει το κερί, πριν πεις Χριστός Ανέστη! (Φ. 1982)

 

Γράφει - παρουσιάζει ο Θεόδωρος Σαρέλας*

Δεν είναι μόνο μια φλόγα που ανάβει μεσάνυχτα. εν είναι μόνο ένα κερί. Δεν είναι καν μόνο ένα φως. Δεν είναι μόνο τα κεριά που σηκώνονται με κίνηση σχεδόν τελετουργική, ίδια κάθε χρόνο, κι όμως κάθε φορά αλλιώς. Είναι όλο το βάρος μιας εβδομάδας που φτάνει στο χείλος της νύχτας, κουρασμένη, σιωπηλή. Μια σιγή γεμάτη ελπίδα, μια αναμονή που δεν κάνει φασαρία, αλλά ανασαίνει σιγά, βαθιά, σαν καρδιά που περιμένει να ξαναχτυπήσει. Είναι η ανάσα που κρατήθηκε όλη τη Μεγάλη Εβδομάδα κι ελευθερώνεται αργά, διστακτικά, όπως όταν βγαίνεις από βαθιά νερά και ξαφνικά θυμάσαι πώς είναι να αναπνέεις. Είναι το βλέμμα που σηκώνεται από τη γη προς τον ουρανό, με σιγουριά, με μια συσσωρευμένη ανάγκη να ελπίσεις. 

Κάθε χρόνο, τέτοιες μέρες, επιστρέφουμε. Άλλοι στο χωριό. Άλλοι στην Εκκλησία. Άλλοι, απλώς, μέσα μας. Και μαζί με μας, επιστρέφει και η Ιστορία. Εκείνος ο δρόμος που ξεκινά από τη Βηθανία και καταλήγει στον Γολγοθά. Κι εμείς, χωρίς να το καταλαβαίνουμε, τον περπατάμε. Ίσως όχι με σανδάλια, ούτε με σταυρό στους ώμους. Αλλά τον περπατάμε. 

Η Μεγάλη Εβδομάδα δεν είναι απλώς ημέρες. Είναι καταστάσεις ψυχής. Η Μεγάλη Δευτέρα είναι η αρχή, εκεί που όλα βαραίνουν. Η Τρίτη φέρνει αναμνήσεις, η Τετάρτη προδοσία. Η Πέμπτη μια τελευταία αγκαλιά πριν την απώλεια. Η Παρασκευή, ο γυμνός πόνος. Το Σάββατο, η σιωπή. Η Ανάσταση, δύο λέξεις μέσα σε σκοτάδι που δεν είναι πια τόσο τρομακτικό. 

Η Μεγάλη Παρασκευή, όπως κάθε χρόνο, έρχεται αθόρυβα. Δεν χρειάζεται μεγάλα λόγια, δεν της πάει η ρητορεία. Είναι η μόνη μέρα που η Εκκλησία δεν τελεί Θεία Λειτουργία, γιατί ακόμη κι ο Θεός, φαίνεται, σωπαίνει. Όλος ο κόσμος γίνεται παύση. Όχι τέλος. Παύση. 

Η Μεγάλη Παρασκευή είναι αυτή η μέρα που ανασαίνει πιο αργά απ' όλες, δεν ζητάει να κάνεις κάτι. Μόνο να σωπάσεις. Όχι από λύπη μόνο. Αλλά γιατί μπροστά στο βίωμα, οι λέξεις γίνονται αδέξιες. Ο πόνος, η εγκατάλειψη, η μοναξιά του Σταυρού δεν εξηγούνται. Μόνο βιώνονται. Ο Εσταυρωμένος δεν απευθύνεται στους ισχυρούς, ούτε στους σίγουρους. Μιλάει σε όσους ένιωσαν να χάνουν και έμειναν όρθιοι παρ' όλα αυτά. 

Είναι η πιο ανθρώπινη απ' όλες τις μέρες. Γιατί είναι η μόνη που κουβαλάμε αληθινά όλοι μέσα μας. Τη ζούμε κάθε φορά που αποχαιρετάμε, κάθε φορά που δεν βρίσκουμε απάντηση, κάθε φορά που κάτι χάνεται. 

Η Μεγάλη Παρασκευή είναι αυτή η αμηχανία μπροστά στον πόνο, όταν δεν ξέρεις τι να πεις. Κι αυτό την κάνει ιερή. 

Κι έπειτα, έρχεται το Σάββατο. Εκείνο το ενδιάμεσο. Αυτή η παράξενη, ενδιάμεση μέρα. Σχεδόν αμήχανη. Ούτε θρήνος, ούτε πανηγύρι. Ούτε σκοτάδι, ούτε φως. Ο θρήνος πέρασε, η Ανάσταση δεν ήρθε ακόμη. Είναι η μέρα που θυμίζει τους ανθρώπους που περιμένουν. Είναι σαν ένα κερί που καίει σιωπηλά, δίχως να το κοιτάζει κανείς. Είναι η μέρα για όσους ζουν στη μετάβαση, στην παύση, στην υπομονή. Η πιο ξεχασμένη μέρα της εβδομάδας, κι όμως ίσως η πιο αληθινή. Γιατί εκεί ζούμε όλοι το περισσότερο: ανάμεσα στον πόνο και την ελπίδα. Ανάμεσα στο δεν είμαι πια, και στο ακόμα δεν είμαι. Εκεί γεννιέται η πίστη. Όχι όταν όλα είναι φως, αλλά όταν όλα είναι αβέβαια. Είναι η μέρα του "δεν ξέρω τι έρχεται, αλλά δεν σταματάω να ελπίζω". Κι αυτή, είναι ίσως η πιο γενναία πίστη από όλες. 

Κι όταν φτάνει η νύχτα, εκεί γύρω στα μεσάνυχτα τότε, ξαφνικά, κάποιος ψιθυρίζει: «Δεύτε λάβετε φως». Κι η σιωπή σπάει. Ένα μικρό κερί ανάβει. Μετά άλλο ένα. Κι άλλο. Δεν φτιάχνουν ακόμη μέρα, μα ξεγελούν λίγο τη νύχτα. Είναι το φως της ελπίδας, της σιγουριάς. Μια υπόσχεση. 

Το κρατάς κι εσύ, όπως κάθε χρόνο. Δεν θυμάσαι πότε άρχισες να το κάνεις. Ίσως παιδί. Ίσως γιατί σε πήγαν. Ίσως γιατί το χρειάζεσαι, ακόμα κι αν δεν το παραδέχεσαι. Κι αυτό το κερί είναι η πιο καθαρή πράξη συμβολισμού που υπάρχει: μια μικρή φλόγα, ενάντια σε όλο το σκοτάδι. Ένα ναι, εκεί που όλα έμοιαζαν όχι. Μια πράξη που λέει: "Ας είμαι έστω εγώ λίγο φως, για όσο μπορώ." 

Και τότε ενώ κρατάς το κερί αρχίζεις να το περπατάς. Περπατάς αργά. Μέσα στο πλήθος. Μέσα στη νύχτα. Στο χέρι σου, μια φλόγα που τρέμει, ζει, σβήνει και ξανανάβει. Και ίσως εκεί να κρύβεται όλη η πίστη: όχι στο ότι δεν θα σβήσει, αλλά στο ότι θα ξαναψάξεις να την ανάψεις. Ξέρεις πως θα σβήσει. Ίσως από τον αέρα, ίσως από απροσεξία, ίσως απλώς από το χρόνο. Αλλά όσο κρατά, λέει μια ιστορία. Την ιστορία του Χριστιανού. Κι όταν έρθει η ώρα ξεστομίζεις τις λέξεις. Ίσως μηχανικά, ίσως με συγκίνηση, ίσως με συγκρατημένη χαρά. «Χριστός Ανέστη». 

Μην το πεις όμως για να τελειώσεις. Μην το πεις από συνήθεια. Πες το αν το εννοείς. Πες το αν πιστεύεις σε κάτι που μπορεί να υπάρξει ξανά, να αναστηθεί, έστω και μέσα από ερείπια. Πες το αν υπάρχει κάτι στη ζωή σου που θέλεις να ξαναβρεί φως. Μπορεί να είναι μια σχέση. Μια απώλεια. Ένα κομμάτι του εαυτού σου. Μια πίστη στον άνθρωπο. 

Δεν είναι ευχή. Δεν είναι έθιμο. Είναι δήλωση ζωής. Είναι το πιο τολμηρό πράγμα που μπορεί να πει άνθρωπος που έχει λυγίσει. Να κοιτάξει τη θλίψη, το άγνωστο, το άδικο, και να πει: «Και όμως.. κάτι νικάει. Κάτι ξανασηκώνεται. Κάτι συνεχίζει». 

Πριν σβήσει το κερί ψιθύρισέ το. Όχι μόνο με τη φωνή. Με την καρδιά. Όχι μόνο για να ακουστεί. Αλλά για να μείνει. 

Γιατί το Πάσχα δεν είναι η ανάμνηση μιας Ανάστασης που έγινε. 

Είναι η υπενθύμιση ότι η Ανάσταση είναι πάντα κάτι που μπορεί να γίνει. 

Και μερικές φορές, το πιο σπουδαίο φως, είναι αυτό που δεν έσβησε όταν κανείς δεν κοίταζε. Ίσως γι' αυτό κάθε χρόνο επιστρέφουμε. Όχι για τη 

μαγειρίτσα, ούτε για τα κόκκινα αυγά. Αλλά για το φως εκείνο το πρώτο. Για εκείνη την φράση που, αν τολμήσεις να την πεις σωστά, μπορεί να αλλάξει κάτι μέσα σου. Αλλά πες την πριν σβήσει το κερί. Όχι γιατί δεν θα σε ακούσει ο Θεός μετά, αλλά γιατί αλλιώς ίσως ξεχάσεις κι εσύ τι σημαίνει. 

Εύχομαι να βρεις κι εσύ το φως σου, ακόμα και αν όλα δείχνουν χαμένα. Να βρεις εκείνο το φως σαν το κερί που αργεί να σβήσει, κι ας χωρέσουμε μέσα του κάθε σιωπή, κάθε σκέψη, κάθε λέξη που δεν προλάβαμε να πούμε. Εκείνο το φως που είναι γεμάτο με εικόνες, σιωπές και αλήθειες που όλοι κάπου κρύβουμε. 

Καλή Ανάσταση, σε όλους μας, με φως που να μένει κι όταν σβήσουν τα κεριά! 

 

 

* Ο Θεόδωρος Σαρέλας, είναι κειμενογράφος από τους Αγ. Θεοδώρους