Πολεοδόμηση στο Στρατόπεδο Καλογερογιάννη-πρώην 6ο Σύνταγμα Πεζικού (Φ. 1978)

 

Θα αξιοποιήσει η Κόρινθος την ευκαιρία για πραγματική ανάπτυξη;

 

Η πολιτική ηγεσία του τόπου πανηγυρίζει, όμως η μνήμη των δεκαπέντε χρόνων εγκατάλειψης, της μετατροπής του ιστορικού στρατοπέδου Κορίνθου σε δομές φιλοξενίας μεταναστών και της συνολικής υποβάθμισης της περιοχής γεννά εύλογους φόβους: θα οδηγηθεί η περιοχή σε μια ακόμη άναρχη, άψυχη δόμηση από τσιμέντο ή θα αποκτήσει επιτέλους ταυτότητα και ποιότητα; Θα καταφέρει η Κόρινθος να σταθεί αντάξια της ιστορίας της;

 

Πανηγυρισμοί επικρατούν στην Κόρινθο μετά την έγκριση της πολεοδόμησης του πρώην στρατοπέδου Καλογερογιάννη. Ένα αίτημα ετών φαίνεται να παίρνει επιτέλους τον δρόμο της υλοποίησης, δημιουργώντας προσδοκίες για ανάπτυξη και αξιοποίηση ενός χώρου με βαρύνουσα ιστορική και κοινωνική σημασία.

Όμως, η πραγματικότητα που προηγήθηκε δεν μπορεί -και δεν πρέπει- να ξεχαστεί. Για να κατανοήσει κανείς τι πραγματικά διακυβεύεται σήμερα, πρέπει να θυμηθεί τι υπήρξε αυτός ο χώρος.

 

 

Ιστορικό: Ένας χώρος ταυτισμένος με την πόλη

Το 6ο Σύνταγμα Πεζικού (6ο Σ.Π. – «Χειμάρρα») συγκροτήθηκε το 1877 στην Άρτα και διαλύθηκε το 1880 για οικουμενικούς λόγους. Ανασυγκροτήθηκε το 1885 και πάλι στην Άρτα, υπαγόμενο στο Αρχηγείο Στρατού, και συμμετείχε σε καθοριστικές στιγμές της νεότερης ελληνικής ιστορίας: στον Ελληνοτουρκικό Πόλεμο του 1897, στους Βαλκανικούς Πολέμους, στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, στη Μικρασιατική Εκστρατεία και στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Το 1927 εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Κόρινθο, σηματοδοτώντας την αρχή μιας βαθιάς σχέσης με την τοπική κοινωνία. Τον Μάρτιο του 1946 συγκροτήθηκε εκ νέου στην πόλη ως Κέντρο Βασικής Εκπαίδευσης.

Το στρατόπεδο αφιερώθηκε στον Αντισυνταγματάρχη Πεζικού Γεώργιο Καλογερογιάννη, ήρωα της Μικρασιατικής Εκστρατείας, ο οποίος έπεσε στο μέτωπο στις 8 Αυγούστου 1920.

Μεταπολεμικά, ως Κέντρο Εκπαίδευσης Νεοσυλλέκτων Κορίνθου, αποτέλεσε έναν από τους σημαντικότερους πυρήνες ζωής της περιοχής. Χιλιάδες νεοσύλλεκτοι – που έφταναν τους 4.000 έως 5.000 – μαζί με το μόνιμο προσωπικό, δημιούργησαν έναν ισχυρό κοινωνικό και οικονομικό δεσμό με την πόλη. Οι έξοδοι των στρατιωτών, αλλά και οι επισκέψεις συγγενών και φίλων, τροφοδοτούσαν διαρκώς την τοπική αγορά, αποτελώντας μια σταθερή «αιμοδοσία» για την οικονομία. Ακόμη και τις επόμενες δεκαετίες, παρά τη σταδιακή μείωση των κατατασσόμενων μετά το 1981, ο δεσμός αυτός παρέμεινε ζωντανός. Πολλοί από όσους υπηρέτησαν στο στρατόπεδο επέστρεφαν ως επισκέπτες, ενισχύοντας τον τουριστικό και οικονομικό χαρακτήρα της περιοχής. Η σχέση του 6ου Σ.Π. με την Κόρινθο ήταν ουσιαστικά άρρηκτη. (Πηγή: Η Φωνή της Κορινθίας, φύλλο 1251/5.5.2011).

Η διάλυση του Συντάγματος εντάχθηκε σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας για την αναδιοργάνωση των κέντρων εκπαίδευσης με Υπ.Εθνικής Άμυνας τον Πάνο Μπεγλίτη, Βουλευτή Κορινθίας, γεγονός που παραξένεψε την τοπική κοινωνία. Τα στρατόπεδα της χώρας κατηγοριοποιήθηκαν σε τρεις ομάδες: εκείνα που θα παρέμεναν ενεργά, εκείνα που θα παραδίδονταν στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης και εκείνα που θα εκποιούνταν. Το στρατόπεδο της Κορίνθου εντάχθηκε στη δεύτερη κατηγορία, με προοπτική αξιοποίησης από την τοπική κοινωνία -μια προοπτική που, ωστόσο, για χρόνια παρέμεινε ανεκπλήρωτη.

Από το 2011 και μετά, με το κλείσιμό του, ξεκίνησε μια μακρά περίοδος παρακμής. Η περιοχή μαράζωσε οικονομικά, οι υποδομές εγκαταλείφθηκαν και η εικόνα του χώρου αλλοιώθηκε δραματικά.

Η μετατροπή του, εν μία νυκτί, σε δομές φιλοξενίας μεταναστών -κλειστή και ανοιχτή-, με την ανοχή της πολιτικής ηγεσίας, επιδείνωσε ακόμη περισσότερο την κατάσταση. Τα κτήρια βανδαλίστηκαν από τους διαμένοντες εντός αυτών μετανάστες, οι αθλητικοί χώροι καταστράφηκαν, ενώ ακόμα και ο ιστορικός Ιερός Ναός του Αγίου Γεωργίου υπέστη τις συνέπειες της εγκατάλειψης.

Δεκαπέντε χρόνια μετά, η έγκριση της πολεοδόμησης παρουσιάζεται ως μια νέα αρχή. Θα αξιοποιηθεί σωστά όμως;

Η ανησυχία που εκφράζεται από πολλούς δεν είναι αβάσιμη. Υπάρχει ορατός κίνδυνος ο χώρος να μετατραπεί απλώς σε μια ακόμα δομημένη περιοχή, χωρίς σχέδιο, χωρίς αισθητική και -κυρίως- χωρίς σεβασμό στην ιστορία και τις πραγματικές ανάγκες της πόλης.

Η δημοτική αρχή οφείλει να διασφαλίσει ότι η αξιοποίηση δεν θα εξελιχθεί σε μια ακόμη χαμένη ευκαιρία. Καθοριστικό ρόλο φέρουν και οι βουλευτές του νομού, οι οποίοι όχι μόνο στήριξαν αλλά και προώθησαν την εξέλιξη αυτή. Ιδιαίτερα ο Υφ. Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Ταγαράς, που συνέβαλε στην προώθηση της πολεοδόμησης, αλλά και οι υπόλοιποι Βουλευτές Κορινθίας, ο Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρίστος Δήμας, οι βουλευτές Μαριλένα Σούκουλη-Βιλιάλη και ο Γιώργος Ψυχογιός, φέρουν και την πολιτική ευθύνη για το αποτέλεσμα.

Η έγκριση της πολεοδόμησης είναι η απαρχή της ευθύνης για τα αύριο της πόλης.

Η Κόρινθος δεν έχει ανάγκη από περισσότερο τσιμέντο. Έχει ανάγκη από όραμα. Χρειάζεται έναν σχεδιασμό που θα δίνει προτεραιότητα στο πράσινο, στους χώρους άθλησης, στον πολιτισμό και στην ποιότητα ζωής των κατοίκων. Έναν σχεδιασμό που θα σέβεται τον χαρακτήρα του χώρου και θα τον επανασυνδέει με την τοπική κοινωνία, αντί να τον μετατρέπει σε μια ακόμα ανώνυμη πολεοδομική ενότητα.

Προτάσεις για την αξιοποίηση

Η πρόκληση για τη δημοτική αρχή και τους εκπροσώπους του νομού είναι συγκεκριμένη: θα περιοριστούν σε μια τυπική πολεοδόμηση ή θα διεκδικήσουν έργα που θα αφήσουν αποτύπωμα;

-Ένα μεγάλο, σύγχρονο δημοτικό θέατρο θα μπορούσε να αποτελέσει στολίδι για την πόλη και κέντρο πολιτισμού για ολόκληρη την Κορινθία.

-Ένα μουσείο στρατιωτικής ιστορίας, με αξιοποίηση του αρχείου και της μνήμης του στρατοπέδου, θα διατηρούσε ζωντανή την ιστορία και θα μετέτρεπε την παρακαταθήκη του 6ου Σ.Π. σε αίσθημα ταυτότητας για τους πολίτες (Πρόταση του αείμνηστου ιδρυτή της ΦτΚ Βαγγέλη Δ. Κόκκινου, βλ. σε αυτό το φύλλο το αφιέρωμα 45 χρόνια ΦτΚ, σελ. 12).

Αυτές οι επιλογές δεν αποτελούν πολυτέλεια, αλλά αναγκαίες παρεμβάσεις για μια πόλη που θέλει να τιμήσει το παρελθόν της και να επενδύσει στο μέλλον της. Ένας χώρος με τέτοια ιστορία, με τέτοια συμβολή στην κοινωνική και οικονομική ζωή του τόπου, δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως απλό οικόπεδο προς αξιοποίηση.

Η δημοτική αρχή, οι βουλευτές του νομού και όσοι εμπλακούν τελικά στην προώθηση της πολεοδόμησης καλούνται να αποδείξουν στην πράξη ότι μπορούν να σχεδιάσουν με όραμα, με σεβασμό στην ιστορία και με πραγματική μέριμνα για την ποιότητα ζωής των πολιτών.