Τα παιχνίδια της Τουρκίας στην Θράκη (Φ. 1976)

 

Αλεξάνδρου Π. Κωστάρα

Ομότιμου Καθηγητή Νομικής Σχολής Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης

 

Οι φωτογραφίες, που εδημοσιεύθησαν πρoσφάτως στον τύπο, με μουσουλμάνους διαδηλωτές στην Θράκη να κρατούν πλακάτ, με τα οποία προέβαλαν στην αγγλική γλώσσα την εθνική τους ταυτότητα (“we are Turks”), μπορεί να είναι καινούργιες, το σύνθημα όμως που προβάλλουν είναι παλιό. Αποδίδει τον προ πολλού ακολουθούμενο από την Τουρκία αναθεωρητισμό και στο ζήτημα των μειονοτήτων. Και αυτό, μολονότι γνωρίζει η γείτων χώρα ότι η πολιτική της είναι αντίθετη στην Συμφωνία  Ανταλλαγής Πληθυσμών, που υπογράφηκε στις 30 Ιανουαρίου 1923 στην Λωζάννη. Η Συμφωνία αυτή ενσωματώθηκε στην Συνθήκη της Λωζάννης, η οποία υπεγράφη  6 μήνες αργότερα στην ομώνυμη πόλη, ώστε να θεωρείται αναπόσπαστο τμήμα αυτής. Χαρακτηριστικό γνώρισμα της εν λόγω Συμφωνίας Ανταλλαγής Πληθυσμών είναι η ενσυνείδητη χρησιμοποίηση διαφορετικών όρων για την περιγραφή των ανταλλασσομένων πληθυσμών μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας. Τούς Ελληνόφωνους μειονοτικούς  πληθυσμούς στην Τουρκία τούς περιγράφει ευλόγως ως ελληνικούς, διότι εκείνοι οι οποίοι ομιλούν την ελληνική γλώσσα δεν μπορούν να είναι τίποτε άλλο, παρά Έλληνες. Αντιθέτως τους μειονοτικούς πληθυσμούς της Θράκης η σχετική Συμφωνία Ανταλλαγής, αντί να τούς περιγράψει με εθνοτικούς όρους, αντί δηλ. να τούς ονομάσει Πομάκους, Τούρκους και Αθίγαννους, όπως είναι τα τρια εθνοτικά τμήματα της μουσουλμανικής μειονότητας της Θράκης, τούς περιγράφει μέ βάση το κοινό θρησκευτικό γνώρισμα που έχουν, τούς αποκαλεί δηλ. μουσουλμάνους. Η Τουρκία λοιπόν, η οποία έχει στόχο να προσαρτήσει και την περιοχή της Δυτικής Θράκης, μέσω της αυτονόμησής της, προβάλλει την τουρκική καταγωγή της μειονότητας της Θράκης, ώστε, όταν θέσει στον κατάλληλο χρόνο ζήτημα εθνικής ταυτότητας της μειονότητας αυτής, να μπορεί να επικαλεσθεί ως αποδεικτικό στοιχείο των διεκδικήσεων της την κατάσταση που διαμορφώνει, την τουρκική δηλ. ταυτότητα της μειονότητας της Θράκης.

Έτσι το πέρασμα της Τουρκίας από τους λεκτικούς ισχυρισμούς της στην συνθηματολογική και μάλιστα αγγλόφωνη δια των πλακάτ επιχειρηματολογία της ότι η μειονότητα της Δυτικής Θράκης είναι τουρκική δεν απευθύνεται στην ελληνική, αλλά στην διεθνή κοινή γνώμη.  Όταν η τελευταία θα βομβαρδίζεται συνεχώς με το σύνθημα «we are Turks», κάποια στιγμή θα πεισθεί ότι η Τουρκία έχει δίκιο και θα σπεύσει να στηρίξει τις τουρκικές διεκδικήσεις στην Θράκη. Ποιός γνωρίζει, άλλωστε, τί λέει η Συνθήκη της Λωζάννης στο σχετικό ζήτημα του χαρακτηρισμού της μειονότητας της Θράκης, για να μπορέσει να κρίνει, όχι με βάσει τα συνθήματα των πλακάτ, αλλά με οδηγό τις συγκεκριμένες νομοθετικές ρυθμίσεις μιάς πολύ σπουδαίας Διεθνούς Συμφωνίας, όπως είναι η Συνθήκη της Λωζάννης, που επιλύει τις μειονοτικές διαφορές. Άσχετα, αν η Τουρκία βρίσκει πάντα τρόπο να διαμορφώνει τα πράγματα, όπως την συμφέρουν. Δεν το είδαμε αυτό στο ζήτημα της ελληνικής μειονότητας της Κωνσταντινούπολης; Η Συμφωνία Ανταλλαγής Πληθυσμών προέβλεπε  τους ίδιους ακριβώς αριθμούς μειονοτικών πληθυσμών, που θα παρέμεναν στις δύο χώρες, Τουρκία και Ελλάδα. Ποιά είναι σήμερα η κατάσταση των μειονοτικών πληθυσμών στις δύο χώρες; Η μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης, όχι μόνο διετήρησε τον αρχικό πληθυσμό, που είχε κατά τον χρόνο υπογραφής της Συμφωνίας Ανταλλαγής, αλλά τον αύξησε κιόλας. Αντιθέτως η ελληνική μειονότητα της Κωνσταντινούπολης έχει σχεδόν εξαφανισθεί. Απέμειναν μόλς 2.000 περίπου μέλη της (!), χωρίς να απολαμβάνουν τα δικαιώματα στην μόρφωση (βλ. την κλειστή Θεολογική Σχολή της Χάλκης)  και στην άσκηση της θρησκευτικής ελευθερίας (βλ. την Αγία Σοφία ως μουσουλμανικό τέμενος), που τούς αναγνωρίζουν, όχι μόνον η Συνθήκη της Λωζάννης, αλλά και όλες οι μεταγενέστερες Διεθνείς  Συμβάσεις. Έτσι, για να πεισθούν κάποιοι ότι οι σημερινοί Τούρκοι ουδεμία πολιτισμική διαφορά έχουν από τους Οθωμανούς προγόνους τους

Τί συνέβη λοιπόν και φθάσαμε σε αυτήν την κατάσταση; Πρέπει κατ’ αρχάς να υπογραμμίσουμε εδώ ότι η εξαφάνιση της ελληνικής μειονότητας της Πόλης δεν είναι αποτέλεσμα εκούσιας φυγής του Ελληνισμού από αυτήν. Είναι η κατάληξη ενός οργανωμένου σχεδίου, το οποίο μεθοδευμένα εφήρμοσε η Τουρκία, για να καταφέρει να ξερριζώσει από την Κωνσταντινούπολη όλους τους Ρωμηούς.  Όλα ξεκίνησαν από την τουρκική προβοκάτσια στο Τουρκικό Προξενείο της Θεσσαλονίκης, όταν όργανο της Τουρκίας προέβη στην τοποθέτηση μιας βόμβας στο Προξενείο, η οποία εξερράγη και προεκάλεσε ζημιές στο κτήριο του Προξενείου. Η ενέργεια αυτή αποδόθηκε στους Έλληνες, ενώ, όπως αποδείχθηκε, ήταν πράξη Τούρκου προβοκάτορα, ο οποίος ανταμείφθηκε βεβαίως για την πράξη του αυτή από την Τουρκική Κυβέρνηση με την παροχή σε αυτόν τουρκικών αξιωμάτων. Η πράξη πάντως αυτή του Τούρκου προβοκάτορα στο Προξενείο της Θεσσαλονίκης απετέλεσε το «φυτίλι», που άναψε η Τουρκία, για να «ανατινάξει» την Έλληνο-Τουρκική συμβίωση. Έτσι δόθηκε το σύνθημα, για να αρχίσει μετά από λίγες ημέρες και συγκεκριμένα στις 5 Σεπτεμβρίου 1955 το μεγάλο τουρκικό «πογκρόμ» εναντίον της ελληνικής μειονότητας της Πόλης, όταν ένας μαινόμενος τουρκικός όχλος, όλοι τους μια «αγέλη» αγριεμένων «Γκρίζων Λύκων», εισήλθε στην Ελληνική Συνοικία της Κωνσταντινούπολης και ισοπέδωσε τα πάντα στο πέρασμά του: καταστήματα ή άλλες επιχειρήσεις, αλλά και σπίτια που ανήκαν σε Έλληνες της Πόλης. Η 5^η Σεπτεμβρίου 1955 απετέλεσε τελικά την «νύχτα των κρυστάλλων» της πόλης, που έθαψε οριστικά στα ερείπια της κατεστραμμένης Ελληνικής Συνοικίας το όνειρο μιάς αρμονικής συμβίωσης του ελληνικού με το τουρκικό στοιχείο στην Κωνσταντινούπολη. Έλληνες και Ελληνίδες παίρνουν τις οικογένειες τους και ό,τι απέμεινε ή ό,τι άλλο μπορούσαν να πάρουν μαζί τους και φεύγουν οριστικά από την πάλαι ποτέ ένδοξη πρωτεύουσα του Βυζαντίου αφήνοντας πίσω τους ό,τι είχαν δημιουργήσει με πολλές θυσίες και στερήσεις μια ολόκληρη ζωή υπό τους ήχους της «Δραπετσώνας», του γνωστού λαϊκού άσματος, που έγινε ο θρήνος και το μοιρολόγι, ακόμη μια φορά, του Ελληνισμού της Κωνσταντινούπολης: «Με αίμα χτισμένο κάθε πέτρα και καημός, κάθε καρφί του κι’ αναστεναγμός... Πιάσε το χέρι μου και πάμε αστέρι μου, στην Πόλη πια δεν έχουμε ζωή...».

Θα κάνω εδώ μια παρέκβαση, για να σημειώσω (παίρνοντας αφορμή από τον ξερριζωμό του Ελληνισμού στην Τουρκία), πόσο αφελείς είναι εκείνοι, οι οποίοι ομιλούν για  «Πρέπες του Αιγαίου» και για συνεκεμετάλλευση των κοιτασμάτων του Αιγαίου με τους Τούρκους! Όλοι τους παραβλέπουν, ποιοί είναι εκείνοι, με τους οποίους μάς προτείνουν να μοιρασθούμε τον πλούτο του Αιγαίου. Είναι «Γκρίζοι Λύκοι». Και με τους «Γκρίζους Λύκους» ουδεμία συνεργασία μπορεί να υπάρξει. Και, αν γίνει, θα είναι τελικά «λεόντιος». Θα βρίσκουν τρόπο να τα παίρνουν όλα οι Τούρκοι! «Μα θα υπογραφούν», λένε, «συμφωνίες». Και λοιπόν; Όλοι οι απολογητές της συνεκμετάλλευσης, με τους Τούρκους λησμονούν ή παραβλέπουν ότι η ανταλλαγή των πληθυσμών έγινε με διεθνή συμφωνία: Με την Συνθήκη της Λωζάννης. Τί απέμεινε τελικά από αυτή την Συμφωνία στην Κωνσταντινούπολη; Μόνο το «κουφάρι» του Ελληνισμού, θαμμένο κάτω από τα ερείπια της ελληνικής συνοικίας, που άφησαν πίσω τους τον Σεπτέμβριο του 1955 οι «Γκρίζοι Λύκοι» της Τουρκίας. Ας αφήσουμε λοιπόν στην άκρη οποιαδήποτε σκέψη συνεκμετάλλευσης του Αιγαίου με τους Τούρκους και ας υπερασπισθούμε με σθένος ό,τι μας αναγνωρίζει το Διεθνές Δίκαιο.