Η Τουρκία παίζει μπάλα σε όλα τα μέτωπα! Η Ελλάδα καλείται να διαμορφώσει ενεργητική διπλωματία (Φ. 1951)

 

Γράφει ο Σάββας Καλεντερίδης

Πρόκειται για μια πολυεπίπεδη στρατηγική που εκτείνεται από τη Συρία και τον Λίβανο, έως τη Λιβύη, την Κύπρο, την Ανατολική Μεσόγειο και τα Δυτικά Βαλκάνια — με εμφανή τάση γεωπολιτικής περικύκλωσης της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Σε μια επίδειξη διπλωματικού ακτιβισμού με έντονους γεωπολιτικούς συμβολισμούς, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν φιλοξένησε την Παρασκευή στο ιστορικό ανάκτορο Ντολμάμπαχτσε της Κωνσταντινούπολης τους ηγέτες της Ιταλίας και της Λιβύης, εγκαινιάζοντας μια νέα τριμερή πρωτοβουλία μεταξύ Άγκυρας, Ρώμης και Τρίπολης.

Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της τουρκικής Διεύθυνσης Επικοινωνίας, η Σύνοδος Κορυφής επικεντρώθηκε στην ενίσχυση της συνεργασίας των τριών χωρών, με έμφαση σε ζητήματα ασφαλείας και μεταναστευτικών ροών στη Μεσόγειο, ενώ υπογραμμίστηκε η ανάγκη για μακροπρόθεσμες και συντονισμένες λύσεις στο φαινόμενο της παράτυπης μετανάστευσης. Παράλληλα, ο Ερντογάν κατήγγειλε τη συνεχιζόμενη ισραηλινή στρατιωτική επιχείρηση στη Γάζα, καλώντας τη διεθνή κοινότητα να αναλάβει δράση υπέρ μιας άμεσης κατάπαυσης του πυρός και της δημιουργίας ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους στα σύνορα του 1967.

Πέρα από τις διπλωματικές διακηρύξεις, η τριμερής συνάντηση επιβεβαίωσε τη βούληση της Άγκυρας να αναβαθμίσει τον ρόλο της στη Λιβύη και στην Ανατολική Μεσόγειο, αξιοποιώντας τη στρατηγική παρουσία της Ιταλίας στην περιοχή. Η Ρώμη άλλωστε, διατηρεί διαχρονικά ισχυρό ενεργειακό αποτύπωμα μέσω του κολοσσού Eni, ο οποίος δραστηριοποιείται στη Λιβύη, τόσο σε υφιστάμενα πεδία εξόρυξης όσο και σε νέα θαλάσσια οικόπεδα που προσφέρει προς διεθνή εκμετάλλευση η λιβυκή κρατική εταιρεία NOC.

Ανάλογη παρουσία διατηρεί η Eni και στην Ανατολική Μεσόγειο, αποτελώντας τον κορυφαίο παραγωγό υδρογονανθράκων στην Αίγυπτο, με συμμετοχή στο γιγαντιαίο κοίτασμα Zohr, αλλά και σε άλλα έργα εξερεύνησης και εμπορίας φυσικού αερίου. Επιπλέον, η ιταλική εταιρεία έχει σταθερή παρουσία στην κυπριακή ΑΟΖ, με συμμετοχή σε έξι θαλάσσια τεμάχια (2, 3, 6, 8, 9 και 11), γεγονός που προσδίδει στην τουρκική διπλωματική κινητικότητα ιδιαίτερη σημασία και για την Κυπριακή Δημοκρατία.

Στο πλαίσιο αυτό, η προσπάθεια της Άγκυρας να θεσμοθετήσει μια σταθερή τριμερή συνεργασία με τη Λιβύη και την Ιταλία μοιάζει να αποσκοπεί όχι μόνο στην πολιτική σύμπλευση, αλλά και στην ενεργειακή συνεκμετάλλευση — ιδίως στη λιβυκή ζώνη επιρροής, όπου η Τουρκία επιδιώκει στρατηγικά ερείσματα.

Παράλληλα, η Τουρκία επιδιώκει να εδραιώσει ηγετικό ρόλο και στα Βαλκάνια. Το προηγούμενο Σαββατοκύριακο, φιλοξένησε στην Κωνσταντινούπολη την πρώτη σύνοδο της νεοσύστατης «Βαλκανικής Πλατφόρμας Ειρήνης», με συμμετοχή του Τούρκου ΥΠΕΞ Χακάν Φιντάν και εκπροσώπων από Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Μαυροβούνιο, Σκόπια, Σερβία, Αλβανία και Κοσσυφοπέδιο. Η πρωτοβουλία φέρεται να έχει μόνιμο χαρακτήρα, με τακτικές συναντήσεις ανά εξάμηνο, εστιάζοντας σε πέντε τομείς: διμερείς σχέσεις, ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες, συνεργασία στην αμυντική βιομηχανία, αντιμετώπιση τοπικών κρίσεων με τοπικές λύσεις και θεσμοθέτηση της τακτικής συνεννόησης.

Η Άγκυρα επιδιώκει να παγιώσει έναν ρόλο ρυθμιστή στα Βαλκάνια, παρεμβαίνοντας εγκαίρως πριν εισέλθουν στο προσκήνιο δυνάμεις όπως οι ΗΠΑ, η Ε.Ε. ή η Ρωσία. Πρόκειται για μια πολυεπίπεδη στρατηγική που εκτείνεται από τη Συρία και τον Λίβανο, έως τη Λιβύη, την Κύπρο, την Ανατολική Μεσόγειο και τα Δυτικά Βαλκάνια — με εμφανή τάση γεωπολιτικής περικύκλωσης της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Η τουρκική διπλωματία κινείται μεθοδικά, με ερείσματα σε όλα τα μέτωπα. Η ελληνική διπλωματία καλείται πλέον να εγκαταλείψει τη στάση παρατηρητή και να διαμορφώσει ενεργή, στρατηγική παρουσία σε μια περιοχή όπου οι εξελίξεις τρέχουν — και συχνά την προσπερνούν.