ΜΕ ΤΟ ΘΑΡΡΟΣ ΤΗΣ ΓΝΩΜΗΣ (Φ. 2007)

 

     Βαγγέλης Δ. Κόκκινος, ο νεότερος *

 

 

Γιατί η εξέγερση στη Γαλλία γίνεται «τροφή» για τα κανόνια της ακροδεξιάς

Μια διαμαρτυρία μπορεί να ξεκινήσει από ένα νόμιμο αίτημα και να καταλήξει να ενισχύει τις ίδιες τις πολιτικές δυνάμεις στις οποίες αντιτίθενται, φαινομενικά τουλάχιστον, οι διοργανωτές της. Η Γαλλία αντιμετωπίζει αυτόν τον κίνδυνο, καθώς οι διαδηλώσεις για τα προβληματικά σχολεία, το αυξανόμενο κόστος διαβίωσης και την επιδείνωση των δημόσιων υπηρεσιών δίνουν τη θέση τους σε εμπρησμούς, λεηλασίες και οδομαχίες.

Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι διαδήλωσαν ειρηνικά στις 17 Οκτωβρίου. Το κίνημα ξεκίνησε με μαθητές που διαμαρτύρονταν για την έλλειψη εκπαιδευτικών και τις κακές συνθήκες στα σχολεία, και στη συνέχεια εξελίχθηκε σε μια ευρύτερη έκφραση οργής για την ανισότητα και το κόστος διαβίωσης. Ωστόσο, οι επιθέσεις σε επιχειρήσεις και δημόσια κτίρια έχουν δώσει στην κυβέρνηση και στη δεξιά μια εναλλακτική αφήγηση: όχι για την αποτυχία των δημόσιων υπηρεσιών, αλλά για την κατάρρευση της δημόσιας τάξης. Το Reuters ανέφερε περισσότερες από 1.200 συλλήψεις κατά τη διάρκεια των ταραχών εκείνης της μέρας, ενώ η κυβέρνηση κατηγόρησε βίαιες ομάδες και υποσχέθηκε ποινικές διώξεις.

Αυτή η στροφή αποτελεί πολιτικό δώρο για την ακροδεξιά, σε μια εξελισσόμενη κρίση της Γηραιάς Ηπείρου. Εδώ και χρόνια, το γαλλικό «Rassemblement National», ελληνιστί «Εθνική Συσπείρωση», επιδιώκει να παρουσιάζεται όχι απλώς ως κόμμα διαμαρτυρίας, αλλά ως δύναμη ικανή να κυβερνήσει. Η ελκυστικότητά του βασίζεται εν μέρει στην υπόσχεση ότι οι καθιερωμένοι πολιτικοί έχουν χάσει τον έλεγχο της χώρας και ότι η αυστηρότερη αστυνόμευση, οι πιο αυστηρές μεταναστευτικές πολιτικές και ένα πιο ισχυρό κράτος μπορούν να αποκαταστήσουν την τάξη. Μια χαοτική διαμαρτυρία δεν αποδεικνύει ότι αυτή η διάγνωση είναι σωστή. Ωστόσο, οι εικόνες από κτίρια που καίγονται και καταστήματα που λεηλατούνται μπορούν να την κάνουν πιο εύκολα αποδεκτή.

Το παράδοξο αυτό είναι γνωστό σε όλες τις δημοκρατίες. Τα κινήματα της αριστεράς συχνά κινητοποιούνται γύρω από υλικά ζητήματα όπως μισθούς, στέγαση, εκπαίδευση, δημόσιες δαπάνες και άνιση μεταχείριση. Ωστόσο, όταν οι πιο ορατές σκηνές μιας διαμαρτυρίας γίνονται η βία, ο εκφοβισμός ή η καταστροφή, τα αρχικά αιτήματά της μπορεί να εξαφανιστούν από τον δημόσιο διάλογο. Άνθρωποι που ενδεχομένως να συμπαθούν αυτά τα αιτήματα μπορεί αντ’ αυτού να ανησυχούν για τις επιχειρήσεις τους, τις γειτονιές τους ή την ασφάλεια των παιδιών τους.

Η ακροδεξιά δεν χρειάζεται να πείσει κάθε ψηφοφόρο ότι οι διαδηλωτές έχουν άδικο. Αρκεί να καταστήσει την αναταραχή πολιτικά πιο σημαντική από τα βαθύτερα αίτια που οδήγησαν τον κόσμο στους δρόμους.

Ενδεικτικά, μια έρευνα του Ιανουαρίου 2026 που διεξήχθη από την Verian για τη Le Monde διαπίστωσε ότι το 42% των ερωτηθέντων συμφωνούσε με τις ιδέες που υποστηρίζει το Rassemblement National, ένα ρεκόρ για την εν λόγω έρευνα. Ο αριθμός αυτός δεν δείχνει ότι οι τρέχουσες διαδηλώσεις έχουν αυξήσει την υποστήριξη προς το κόμμα. Δείχνει όμως ότι η ακροδεξιά εισέρχεται σε αυτή την κρίση με ένα ήδη καθιερωμένο κοινό για το μήνυμά της.

Τίποτα από όλα αυτά δεν απαλλάσσει την κυβέρνηση από την ευθύνη της. Τα σχολεία με ανεπαρκές προσωπικό, οι πιεσμένοι οικογενειακοί προϋπολογισμοί και η φθίνουσα εμπιστοσύνη στους δημόσιους θεσμούς δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν μόνο με συλλήψεις. Ούτε πρέπει οι ειρηνικοί διαδηλωτές να θεωρούνται υπεύθυνοι για κάθε πράξη που διαπράττεται από μια βίαιη μειοψηφία. Η αντιμετώπιση ολόκληρου του κινήματος ως εγκληματικού θα εντείνει την αποξένωση που συνέβαλε στη δημιουργία του.

Η ακροδεξιά δεν δημιουργεί κάθε κρίση που εκμεταλλεύεται. Όμως, όταν η διαμαρτυρία χάνει το δημόσιο επιχείρημά της και ταυτίζεται με το χάος, οι αντίπαλοί της μπορούν να κληρονομήσουν το πολιτικό πλεονέκτημα. Συνεπώς, το επείγον ζήτημα είναι αν θα αφήσουμε τη Δημοκρατία να σβήσει κάτω από το λυκόφως της άκρας δεξιάς, γιατί αυτό που συμβαίνει στη Γαλλία ήδη επεκτείνεται και στην υπόλοιπη Ευρώπη.

 

  *Ο Ευάγγελος Δ. Κόκκινος, ο νεότερος, είναι δημοσιογράφος, γεωπολιτικός αναλυτής και τελειόφοιτος Οικονομικών και Χρηματοοικονομικών επιστημών στο Αγγλικό Πανεπιστήμιο του Derby.