Great Greek Group (GGG): όχι άλλη μία «μεγάλη ομάδα» (Φ. 1993)

 

Του Κώστα Τζαναβάρα  *

 

Το 1997 ο Warren Bennis και η Patricia Ward Biederman εξέδωσαν το Organizing Genius: The Secrets of Creative Collaboration. Το βιβλίο δεν είναι μια γενική θεωρία διοίκησης. Μελετά έξι συγκεκριμένα αμερικανικά εγχειρήματα εξαιρετικής συλλογικής δημιουργίας: την ομάδα των πρώτων ταινιών κινουμένων σχεδίων του Disney, τη δημιουργία του προσωπικού υπολογιστή, την προεκλογική εκστρατεία Clinton του 1992, το μυστικό εργαστήριο Skunk Works της Lockheed, το πρωτοποριακό Black Mountain College και το Manhattan Project, την ομάδα που κατασκεύασε την ατομική βόμβα.

Πρόκειται για εγχειρήματα πολύ διαφορετικά μεταξύ τους: τέχνη, τεχνολογία, πολιτική, στρατιωτική αεροπορία, παιδεία, επιστήμη και πόλεμος. Ο Bennis αναζητεί το κοινό τους στοιχείο: πώς άνθρωποι εξαιρετικής ικανότητας, υπό ισχυρή ηγεσία, συνθέτουν τα ταλέντα τους και παράγουν αποτέλεσμα δυσανάλογο προς το άθροισμά τους.

Αυτό είναι το μέτρο με το οποίο πρέπει να αρχίσει και η συζήτηση για το Great Greek Group (GGG). Όχι για να εξισώσουμε πρόωρα το ελληνικό εγχείρημα με το Manhattan Project ή με τη Disney. Αλλά για να δούμε καθαρά τη διαφορά του πήχυ.

Οι Great Groups του Bennis είναι ειδικές ομάδες. Έχουν στόχο, χώρο, στελέχωση, χρηματοδότηση, διοίκηση, προθεσμίες και παραδοτέο. Είναι, συχνά, νησιά δημιουργικής έντασης: ξεχωριστές ομάδες με γέφυρα προς την κοινωνία.

Το Great Greek Group δεν μπορεί να είναι αυτό. Η Ελλάδα δεν πάσχει επειδή δεν διαθέτει ικανούς ανθρώπους. Πάσχει επειδή οι ικανοί άνθρωποί της σπάνια κατορθώνουν να συνεργήσουν ελεύθερα, με διάρκεια και κοινό προσανατολισμό. Πρώτο ελάττωμα είναι η δυσανεξία της απήχησης: η δυσκολία να δεχθούμε ότι μια ιδέα άλλου μπορεί να είναι χρήσιμη, να αξίζει στήριξη ή να δικαιούται να επιδράσει.

Γι’ αυτό το GGG δεν είναι ακόμη μία ομάδα ειδικών, ένας σύλλογος, ένα κόμμα, ένα think tank ή μια εταιρεία. Είναι πεδίο ελεύθερης σύμπραξης προσώπων, με πρώτο στόχο να ξεπεράσει τα ελαττώματα της φυλής.

Το ιστορικό διακύβευμα δεν είναι μικρό: Παλιάνθρωποι ή ανθρώποι;
Όχι άνθρωποι τέλειοι, ούτε μια κοινωνία αγγελική. Αλλά ένας «όμορφος κόσμος, αρκετά ηθικός, ανθρωπινά πλασμένος».

Γι’ αυτό ο πήχυς ανεβαίνει όχι μόνον ως προς το ύψος του εγχειρήματος. Ανεβαίνει ως προς τη φύση του. Οι ομάδες του Bennis οργανώνονται για να επιτύχουν κάτι εξαιρετικό. Το GGG καλείται να δημιουργήσει συνθήκες ώστε πολλοί ελεύθεροι άνθρωποι να γίνουν ικανότεροι να βλέπουν, να κρίνουν, να συνεργούν και να πράττουν μέσα στην κοινή πραγματικότητα.

Οι Great Groups αρχίζουν με superb people. Το GGG αρχίζει με superb leader. Όχι με την έννοια του αρχηγού που μαζεύει εξουσία ή στελέχη. Με την έννοια του ανθρώπου που βλέπει πρώτος μία δυνατότητα, τη διατυπώνει, τη διδάσκει και δημιουργεί τις συνθήκες ώστε άλλοι να συνεργήσουν ελεύθερα.

Ο τεχνοκράτης Great Leader οργανώνει ανθρώπους, θέσεις, προϋπολογισμούς και παραδοτέα. Ο Great Greek Leader οργανώνει πρωτίστως νόημα. Δεν αναθέτει απλώς εργασία. Κάνει τα πρόσωπα street smart: ικανά να διαβάζουν τον κόσμο χωρίς να εξαπατώνται, να μη χειραγωγούνται, να μη διασκορπίζονται και να αναγνωρίζουν πού υπάρχει πραγματικό πεδίο δράσης.

Δεν φτιάχνει υπαλλήλους ενός σχεδίου. Δημιουργεί πρόσωπα ικανά να έχουν δικό τους σχέδιο μέσα σε ένα κοινό πεδίο.

Εδώ βρίσκεται και η διαφορά ανάμεσα στους ακριβοπληρωμένους Great Members και στους GGPersons. Οι πρώτοι αμείβονται για να παραδώσουν ένα κομμάτι ενός κοινού έργου. Οι δεύτεροι είναι αυτοσυντηρούμενοι: φέρνουν το δικό τους ενδιαφέρον, τη δική τους τέχνη, τη δική τους πρωτοβουλία και το δικό τους αποτέλεσμα. Δεν τους «έχει» κανείς. Ενεργούν επειδή αισθάνονται ότι τους συμφέρει να παρακολουθούν — και, κυρίως σιωπηρά, να συμμετέχουν.

Γι’ αυτό οι Great Groups «ship». Παραδίδουν ένα κοινό προϊόν. Τα πρόσωπα του GGG «ship their own». Παραδίδουν το δικό τους έργο, αλλά μέσα σε πεδίο που το καθιστά χρησιμότερο, ευρύτερο και μεταδοτικότερο.

Το Κτηματολόγιο, στις δύσκολες μέρες του 2020, είναι ήδη ένα υπόδειγμα τέτοιας δράσης. Μία στοιχειοθετημένη και προφανώς εύστοχη πρόταση δημοσιοποιήθηκε. Δεν στηρίχθηκε σε κομματικό μηχανισμό, διοικητική εντολή ή επιδοτούμενο επιτελείο. Βρήκε αναγνώστες, δημιούργησε πίεση, επηρέασε εξελίξεις.

Και η δημόσια παρέμβαση του αείμνηστου Βαγγέλη Κόκκινου έδωσε στην πρόταση τον χώρο και την de facto νομιμοποίηση που της χρειαζόταν για να περάσει από την ιδέα στην κοινή συζήτηση.

Δεν χρειάζονται οπαδοί. Χρειάζονται μιμητές.

Άνθρωποι που θα πάρουν το παράδειγμα, όχι για να αντιγράψουν το Κτηματολόγιο, αλλά για να εφαρμόσουν την ίδια αρχή στα δικά τους πεδία: να εντοπίσουν ένα πραγματικό πρόβλημα, να ετοιμάσουν μια σοβαρή λύση, να την τεκμηριώσουν, να την εκθέσουν δημόσια και να επιμείνουν έως ότου η λύση βρει τον δρόμο της.

Αυτό είναι το έργο του GGAdvocate. Δεν ζητεί χειροκρότημα ούτε πιστούς. Υπερασπίζεται μια ιδέα όταν είναι ώριμη, την εκθέτει στην κρίση, την κρατά καθαρή και επιτρέπει σε άλλους να τη χρησιμοποιήσουν.

Έτσι γράφεται Ιστορία στα πιο πρωτοποριακά ανθρώπινα εγχειρήματα: όχι όταν ένας άνθρωπος κατορθώνει να πείσει τους πάντες να τον ακολουθήσουν, αλλά όταν δημιουργεί ένα πεδίο όπου πολλοί ελεύθεροι άνθρωποι βλέπουν το ίδιο φεγγάρι.

Ο GGAdvocate δείχνει το "φεγγάρι". Και αφήνει τον καθένα να κάνει το δικό του ταξίδι.

Κόρινθος 2 Ιουλίου 2026

*Κώστας Τζαναβάρας

σύμβουλος μηχανικός -συγγραφέας