Βαγγέλης Δ. Κόκκινος, ο νεότερος *

Πρόληψη, όχι εγκατάλειψη: Η οικονομική αδυναμία δεν πρέπει να απειλεί τα κατοικίδια

Στην Κόρινθο, όπως και στις περισσότερες επαρχιακές πόλεις της χώρας, ένας λογαριασμός κτηνίατρου μπορεί να εξελιχθεί σε οικογενειακή κρίση. Όταν ένας συνταξιούχος, ένας άνεργος ή ένας άνθρωπος που ζει με ένα μικρό επίδομα αδυνατεί να πληρώσει μια εξέταση, έναν εμβολιασμό ή μια επείγουσα θεραπεία, το πρόβλημα δεν σταματά στην πόρτα του κτηνιατρείου. Το ζώο μένει χωρίς φροντίδα, μια ασθένεια μπορεί να εξελιχθεί ή να μεταδοθεί και, πολλές φορές, η οικογένεια οδηγείται με βαριά καρδιά στην εγκατάλειψη ή την παράδοση ενός κατοικίδιου που αγαπά.

Δεν πρόκειται για ένα δευτερεύον ζήτημα. Το 2025, το 27,5% του πληθυσμού της Ελλάδας βρισκόταν σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Για χιλιάδες οικογένειες, ακόμη και η υπεύθυνη φροντίδα ενός κατοικίδιου μπορεί να ανατραπεί από μία απρόβλεπτη δαπάνη.

Η κρατική ή δημοτική στήριξη πρέπει επομένως να θεωρείται όχι ως ανταμοιβή για «ανεύθυνους ιδιοκτήτες», αλλά ως πολιτική πρόληψης που προστατεύει τόσο την ευημερία των ζώων όσο και τη δημόσια υγεία. Έρευνα σχετικά με την εγκατάλειψη κατοικίδιων διαπίστωσε ότι το 40% των ερωτηθέντων ιδιοκτητών πίστευε ότι η δωρεάν ή χαμηλού κόστους κτηνιατρική περίθαλψη θα τους είχε επιτρέψει να κρατήσουν τα ζώα τους. Η ασφαλής διατήρηση των κατοικίδιων στα σπίτια τους μειώνει επίσης την πίεση στα δημοτικά προγράμματα για τα αδέσποτα, τα καταφύγια, τους εθελοντές και τους δημόσιους χώρους.

Η Ελλάδα διαθέτει ήδη το απαραίτητο θεσμικό πλαίσιο. Ο νόμος 4830/2021 επιτρέπει στους δήμους να παρέχουν δωρεάν σε ευάλωτες κοινωνικές ομάδες υπηρεσίες, όπως η τοποθέτηση μικροτσίπ, η καταχώριση, η στείρωση και ο εμβολιασμός, μέσω δημοτικών ή διαδημοτικών δομών, περιφερειακών κτηνιατρικών υπηρεσιών ή συμβεβλημένων ιδιωτών κτηνιάτρων. Οι δήμοι μπορούν ακόμη να θέσουν κοινωνικά και εισοδηματικά κριτήρια και να χρησιμοποιούν κουπόνια (voucher).

Το Λουτράκι έχει ήδη εφαρμόσει κοινωνικά κριτήρια για δωρεάν στείρωση και εμβολιασμό, μεταξύ άλλων για ανέργους, μονογονεϊκές οικογένειες, άτομα με αναπηρία και δικαιούχους του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος.

Η Κόρινθος μπορεί να αξιοποιήσει αυτό το θεσμικό πλαίσιο, δημιουργώντας ένα μόνιμο «Δίχτυ Ασφάλειας για την Υγεία των Κατοικίδιων», το οποίο θα χρηματοδοτείται από κοινού από τον δήμο και την κεντρική κυβέρνηση. Η επιλεξιμότητα θα μπορούσε να επαληθεύεται διακριτικά μέσω των δημοτικών κοινωνικών υπηρεσιών. Οι συμμετέχοντες τοπικοί κτηνίατροι θα δέχονται κουπόνια για ετήσιες εξετάσεις, βασικούς εμβολιασμούς, τοποθέτηση μικροτσίπ, έλεγχο παρασίτων και στείρωση. Ένα ταμείο έκτακτης ανάγκης με ανώτατο όριο θα πρέπει επίσης να καλύπτει βασικές διαγνωστικές εξετάσεις, ανακούφιση από τον πόνο και θεραπεία τραυματισμών ή ιάσιμων ασθενειών, καλύπτοντας έτσι το κενό που δεν αντιμετωπίζουν πλήρως οι σημερινές προληπτικές διατάξεις. Η πρόταση αφορά τα δεσποζόμενα κατοικίδια οικογενειών που αδυνατούν να καλύψουν το κόστος της κτηνιατρικής περίθαλψης και δεν σχετίζεται με τις δράσεις για τα αδέσποτα.

Υπάρχουν ήδη επιτυχημένα παραδείγματα. Στη Γαλλία, το πρόγραμμα «Vétérinaires Pour Tous» λειτουργεί με τη συνεργασία δήμων και κτηνιάτρων: ο ιδιοκτήτης πληρώνει μόνο το ένα τρίτο του κόστους, ενώ το υπόλοιπο καλύπτεται από το πρόγραμμα και τους συμμετέχοντες επαγγελματίες. Στο Τορόντο, δημοτικές κινητές κτηνιατρικές μονάδες παρέχουν υπηρεσίες σε γειτονιές χαμηλού εισοδήματος και, από το 2016 μέχρι σήμερα, έχουν στειρώσει περισσότερα από 8.000 ζώα.

Στην Κόρινθο, τριμηνιαίες κινητές κλινικές θα μπορούσαν να εξυπηρετήσουν απομακρυσμένες κοινότητες και κατοίκους με δυσκολίες μετακίνησης. Η συνεργασία μεταξύ κοινωνικών λειτουργών, ιδιωτικών κτηνιάτρων, οργανώσεων για την προστασία των ζώων και της Περιφέρειας Πελοποννήσου θα εξασφάλιζε την παραπομπή των περιπτώσεων, την παρακολούθηση και τη λογοδοσία. Ο δήμος θα πρέπει επίσης να δημοσιεύει ετήσια στοιχεία: τα ζώα που έλαβαν περίθαλψη, τις υπηρεσίες που παρασχέθηκαν, τους χρόνους αναμονής, το κόστος και τις περιπτώσεις αποφυγής εγκατάλειψης ζώων από τους ιδιοκτήτες τους.

Η πρόσβαση πρέπει να είναι εύκολη και όχι τιμωρητική. Μια αίτηση μίας σελίδας, τηλεφωνική υποστήριξη, πολύγλωσσες πληροφορίες και παραπομπές μέσω άλλων κοινωνικών υπηρεσιών, των υπηρεσιών για άτομα με αναπηρία και των δομών υγείας θα έφταναν στους ανθρώπους πριν από την κρίση. Μικρά ποσά συμμετοχής, τα οποία θα απαλλάσσονται για τα φτωχότερα νοικοκυριά, θα μπορούσαν να διαφυλάξουν την αξιοπρέπεια και να αξιοποιήσουν καλύτερα τους πόρους.

Μια πραγματικά ανθρώπινη πόλη δεν περιμένει ένα κατοικίδιο να καταλήξει ακόμη ένα άρρωστο αδέσποτο. Παρεμβαίνει έγκαιρα, στηρίζει τις οικογένειες που δυσκολεύονται, προστατεύει τη δημόσια υγεία και αναγνωρίζει ότι ο σεβασμός προς τα ζώα είναι δείκτης πολιτισμού. Η πρόληψη κοστίζει λιγότερο από την εγκατάλειψη. Και αυτό είναι όφελος για όλους…