Το στρατηγικό δίλημμα της Ελλάδας στον πόλεμο του Ιράν (Φ. 1976)

Φρεγάτες και F-16 αναπτύχθηκαν στην Κύπρο για την άμυνα του Νησιού – Πρώτη εμπλοκή της ΠΑ με ιρανικά Drones

 

 

*επιμελείται - γράφει ο Βαγγέλης Δ. Κόκκινος, ο νεότερος

 

Η ψευδαίσθηση ότι η Ελλάδα θα μπορούσε να παραμείνει ένας μακρινός παρατηρητής των πολέμων στη Μέση Ανατολή έληξε τη στιγμή που τα drones χτύπησαν την Ανατολική Μεσόγειο. Το ερώτημα τώρα δεν είναι αν η Αθήνα εμπλέκεται, αλλά πόσο βαθιά και με ποιο κόστος...

 

Η επέκταση του πολέμου στο Ιράν έφερε βίαια στο προσκήνιο το δίλημμα της ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο. Η επίθεση στη βρετανική βάση στο Ακρωτήρι της Κύπρου κατέδειξε με σκληρή σαφήνεια ότι η Ανατολική Μεσόγειος δεν είναι πλέον μια ζώνη ασφαλείας. Είναι ένα θέατρο επιχειρήσεων. Τα μακράς εμβέλειας drones και τα συστήματα ακριβείας έχουν εξαλείψει τις αποστάσεις. Η Κύπρος βρίσκεται στο στόχαστρο. Κατά συνέπεια, το ίδιο ισχύει και για την Ελλάδα.

Η στρατηγική λογική της βαθύτερης στρατιωτικής συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου υπάρχει εδώ και δεκαετίες. Σήμερα γίνεται αναπόφευκτη. Η Κύπρος δεν μπορεί να βασίζεται επ' αόριστον σε εξωτερικές δυνάμεις για να εγγυηθεί την ασφάλεια του εναέριου χώρου και των θαλασσών της, ιδίως όταν οι ξένες κυρίαρχες βάσεις στο έδαφός της την καθιστούν πιθανό στόχο, ανεξάρτητα από τις δικές της πολιτικές επιλογές. Μια αξιόπιστη, πολυεπίπεδη αμυντική αρχιτεκτονική που συνδέει τα κυπριακά και τα ελληνικά μέσα είναι το μόνο βιώσιμο μοντέλο.

 

 Υπό το πρίσμα των Αθηνών, αυτό σημαίνει επιτάχυνση του εκσυγχρονισμού των ενόπλων δυνάμεων και της ενσωμάτωσης του δόγματος. Η διαλειτουργικότητα της αεροπορικής άμυνας, η κοινή θαλάσσια επιτήρηση, οι κοινές δομές διοίκησης και ελέγχου και οι τακτικές κοινές αποστολές δεν πρέπει να αποτελούν ad hoc απαντήσεις σε κρίσεις, αλλά να γίνουν θεσμοθετημένα χαρακτηριστικά μιας ενοποιημένης στάσης αποτροπής.

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι δεν πρόκειται για επιθετικό τυχοδιωκτισμό, αλλά για ικανότητα άμυνας. Σε μια εποχή όπου τα μη επανδρωμένα συστήματα μπορούν να χτυπήσουν βαθιά στην Ανατολική Μεσόγειο, η ανθεκτικότητα εξαρτάται από την πυκνότητα της αεροπορικής άμυνας, την ικανότητα ταχείας αναχαίτισης, τις δυνατότητες ηλεκτρονικού πολέμου και την ετοιμότητα του ναυτικού. Οι επενδύσεις σε αυτούς τους τομείς ενισχύουν τη σταθερότητα, αυξάνοντας το κόστος εχθρικών ενεργειών.

Η συμμετοχή της Ελλάδας στο ΝΑΤΟ και στην Ευρωπαϊκή Ένωση ενισχύει -και δεν υποκαθιστά- το βάθος της διμερούς άμυνας. Οι συμμαχίες λειτουργούν πιο αποτελεσματικά όταν τα κράτη μέλη συνεισφέρουν αξιόπιστες δυνατότητες. Μια ισχυρότερη στάση των ελληνικών δυνάμεων ενισχύει την αξιοπιστία της συμμαχίας, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι η εθνική και η κυπριακή ασφάλεια δεν εξαρτώνται εξ ολοκλήρου από εξωτερικούς παράγοντες.

Η οικονομική διάσταση υπογραμμίζει περαιτέρω την επείγουσα ανάγκη. Η έκθεση της ελληνικής ναυτιλίας στην αστάθεια γύρω από το Στενό του Ορμούζ δείχνει πόσο γρήγορα οι περιφερειακές συγκρούσεις επηρεάζουν την εθνική ευημερία. Η στρατηγική ευπάθεια δεν είναι μόνο εδαφική, αλλά και εμπορική.

Υπάρχει επίσης μια ψυχολογική συνιστώσα. Η αποτροπή βασίζεται στην αντίληψη. Ένα ορατό, δομημένο και μόνιμο αμυντικό πλαίσιο Ελλάδας-Κύπρου σηματοδοτεί ότι η εξαναγκαστική πίεση δεν θα οδηγήσει σε στρατηγικό κατακερματισμό. Μειώνει τον πειρασμό για ευκαιριακή πίεση από οποιαδήποτε κατεύθυνση, ειδικότερα στο περιβάλλον της Ανατολικής Μεσογείου, όπου οι απειλές είναι μονιμότητα από τους εξ ανατολών ορμώμενους.

Ο πόλεμος με το Ιράν μπορεί να επεκταθεί περαιτέρω ή να διακοπεί στο μεσοπρόθεσμο διάστημα. Αυτή η μεταβλητή βρίσκεται εν μέρει εκτός του ελέγχου της Αθήνας και της Λευκωσίας. Αυτό που βρίσκεται υπό τον έλεγχό τους είναι η ετοιμότητα. Η εμβάθυνση της στρατιωτικής ολοκλήρωσης, ο συνεχής εκσυγχρονισμός και μια σαφής δογματική προσέγγιση της συλλογικής άμυνας μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου δεν αποτελούν πράξεις κλιμάκωσης, αλλά αντίθετα σταθεροποίησης.

Σε στιγμές συστημικής μετάβασης, τα κράτη είτε προσαρμόζονται στο νέο περιβάλλον ασφάλειας είτε εξαρτώνται από αυτό. Η Ελλάδα και η Κύπρος πρέπει να επιλέξουν το πρώτο, συνειδητά, ως έναν ενιαίο παράγοντα που σκοπό έχει την ανάδειξή του σε περιφερειακή δύναμη που καθορίζει τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο.

 *Ο Ευάγγελος Δ. Κόκκινος, ο νεότερος, είναι δημοσιογράφος, γεωπολιτικός αναλυτής και φοιτητής Οικονομικών και Χρηματοοικονομικών επιστημών στο Αγγλικό Πανεπιστήμιο του Derby.